Borsa Üyesi Aracı Kuruluşlar

Borsa Üyesi Aracı Kuruluşlar

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Hisse Senetleri Piyasası pazarlarında alım satım işlemleri, yalnızca bu faaliyet konusunda Sermaye Piyasası Kurulu’ndan yetki belgesi almış ve Borsa üyesi olan aracı kuruluşlar tarafından yapılabilmektedir.

Yatırımcıların Borsa’ da şahsen alım -satım yapması mümkün değildir.
İşlem yapacağınız aracı kuruluşların Borsa üyesi olmalarına dikkat ediniz ve ilgili faaliyet alanında yetki belgesine sahip olup olmadıklarını kontrol ediniz.

Aracı Kuruluşların Faaliyet Alanları Sermaye Piyasasında faaliyet gösteren aracı kurumlar aşağıda sayılan faaliyetleri ile ilgili Sermaye Piyasası Kurulu’ndan her bir faaliyet için ayrı olmak üzere yetki belgesi almak suretiyle işlem yapabilirler.

Halka arza aracılık,
Alım satıma aracılık,
Menkul kıymetlerin geri alma ve satma taahhüdüyle alım satımı, (repo-ters repo)
Yatırım danışmanlığı,
Portföy yöneticiliği,

Aracı kuruluşların yukarıda sayılan faaliyetlerden hangilerine yetkili olduğunu inceleyiniz.

Aracı Kuruluşların Merkez Dışı Örgütleri

Aracı kuruluşların merkez dışı örgütleri ile çalışırken yetkili olup olmadıklarına dikkat etmeniz önemlidir.
Aracı kuruluşların merkez dışı örgütlerinin yetki ve faaliyet kapsamları aşağıda yer almaktadır.

Şube
Aracı kurum şubeleri aracı kurumun sahip olduğu yetki belgelerinin kapsamına giren bütün konularda faaliyette bulunabilirler.

Acenta
Acentalar, aracı kurum ile imzaladıkları yazılı acentelik sözleşmesi çerçevesinde yalnızca alım satım emirlerinini aracı kuruma iletilmesine ve gerçekleşen emirlerin tasfiyesine aracılık eden gerçek kişi veya ticaret şirketleridir.
Acenta ile işlem yapmaya başlamadan önce aracı kuruluş ile imzalamış olduğu acentelik sözleşmesini mutlaka aramanız gerekmektedir.

İrtibat Bürosu
İrtibat bürolarının faaliyetleri aracı kurumu ve yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetini tanıtmak ve alım satım emirlerini aracı kuruma iletmekle sınırlıdır.

Hesap Açılması

Yetkili aracı kuruluş vasıtasıyla alım satım yapabilmeniz için öncelikle bu kuruluş nezdinde bir hesap açtırmanız gerekmektedir.
Aracı kuruluşunuz size vereceği hesap numarası ile her türlü işlemlerinizi yürütür ve bu numarayı alt hesaplarda kullanır.

Menkul Kıymetlerin Teslimi

Eğer aracı kuruluşunuza, menkul kıymetlerinizi satılması için teslim ederseniz;
Menkul kıymet bordrosu ve menkul kıymet giriş fişi düzenlenerek imzalı birer örnekleri size verilir.

Alım-Satım Sözleşmesi

Aracı kuruluşlar, sizin adınıza alım satım yapmaya başlamadan önce, sizinle yazılı bir sözleşme yapmak ve bu sözleşmenin bir nüshasını size vermekle yükümlüdürler.

Bu sözleşmede en az aşağıdaki unsurların yer alması zorunludur :

Müşteriyi tanıtıcı bilgiler,
Sözleşmenin konusu,
*sermaye piyasası aracı itibariyle,
*işlemin yapılacağı piyasalar itibariyle,
Emirlerin iletilme şekli,
Emirlerin geçerlilik süresi,
İşlemin niteliğine göre sermaye piyasası aracının ve nakdin teslim esasları,
Gerçekleşen emirlerin tasfiyesi esasları,
Aracı kuruluşun müşteriye bilgi verme esasları,
Aracı kuruluşa ödenecek ücret ya da komisyonun tespit ve ödeme esasları,
Aracı kuruluş tarafından yetkili İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş.'de saklatılan sermaye piyasası araçlarından doğan yönetimsel ve mali hakların kullanılma esasları
Sözleşmenin süresi ve sona erme esasları
Müşteriye ait nakdin değerlendirilme ve getirilerinin müşteriye ödenme esasları ile bu hizmet nedeniyle aracı kuruluşlara ödenecek ücret ve komisyona ilişkin esaslar.

Çerçeve sözleşmesinde Kurul düzenlemelerine ve borsa mevzuatına aykırı hükümler ile müşterilerin haklarını ciddi şekilde zedeleyici ve aracı kuruluş lehine tek taraflı olağanüstü haklar sağlayan hükümlere ve emirlerin ispatının müşteriye yüklenmesine ilişkin hükümlere yer verilemez. Sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.

Aracı kuruluşunuz sizin adınıza gerçekleştirdiği işlemlerin tutarının % 1’ ini geçmeyecek ve % 0.2’ sinden az olmayacak şekilde alım satım sözleşmesinde belirtilen oranda kurtaj (komisyon) alacaktır.

Emirlerde Fiyat Belirleme

Aracı kuruluşunuza alım/satım emri vereceğiniz zaman ;
Almak /satmak istediğiniz hisse senedinin alış/satış fiyatını siz belirleyebilir (limitli emir), veya fiyat belirleme konusunda aracı kuruluşu serbest bırakabilirsiniz.(serbest fiyatlı emir)

Limitli Emir

Limitli emir verdiğinizde, eğer alıcıysanız, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiğiniz en yüksek fiyatı, satıcıysanız, satmaya razı olduğunuz en düşük fiyatı belli edersiniz.

Serbest Fiyatlı Emir

Serbest fiyatlı emir verirseniz, aracı kuruluşunuzu, menfaatinizi gözetecek şekilde, alım ya da satım işlemini Borsada oluşan fiyattan gerçekleştirmesi için serbest bırakırsınız.

Emirlerin Verilme Şekli

Aracı kuruluşlara vereceğiniz emirlerin yazılı olması esastır. Emirlerinizi sözlü olarak iletişim araçları (telefon vb.) vasıtasıyla da verebilirsiniz.

Sözlü olarak emir verdiğiniz takdirde emriniz, aracı kuruluş tarafından sıra numarası takip eden listelere, emrin alınışı sırasında kaydedilir ve böylelikle yazılı hale dönüştürülür.

Kaydedildiği sıra numarası ve kodu o anda size bildirilir. Müşteri emri formu en az iki nüsha halinde düzenlenir ve imzalı bir örneğinin size verilmesi gerekmektedir.

Aracı kuruluşlar emirleri kısmen veya tamamen kabul etmeyebilirler,
Ancak nedenini açıklama zorunluluğu olmaksızın, durumu size bildirmek zorundadırlar.

Müşteri Emirlerinde Asgari Yer Alması Gereken Hususlar

Vereceğiniz emirlerde asgari aşağıdaki bilgilerin yer alması gerekmektedir.

Emrin verildiği aracı kurumun ünvanı,
Adınız, soyadınız veya ünvan ve adresiniz,
Emrin alım emri mi satım emri mi olduğu,
Satın alınacak/satılacak menkul kıymetin cinsi, adedi, varsa nominal tutarı,
Emrin limitli mi yoksa serbest fiyatlı mı olduğu,
Limitli emirlerde limit fiyatı,
Varsa emrin geçerlilik süresi,
Emrin verildiği yer, tarih, saat ve dakika,
Emrin aracı kuruluş tarafından alındıktan sonra ilk seansta mı yoksa geçerlilik süresi içinde uygun göreceği bir seansta mı Borsaya intikal ettirileceği,
Emir numarası

Emirlerin Geçerlilik Süresi

Günlük Emir

Günlük emir verirseniz, emriniz yanlızca verildiği seans boyunca geçerli olacak ve seans sonunda gerçekleşmezse iptal edilecektir.

Emriniz eğer kısmen karşılanmışsa, karşılanmayan kısım senas sonuna kadar sistemde bekleyecek ve gerçekleşmezse iptal edilecektir.

Kalanı İptal Et

Emre iliştirilen bu koşul, emrin mümkün olan miktarının karşılanması ve kalan kısmın da iptal edilmesi anlamına gelmektedir. Bu tür emirlere fiyat sınırı da verilebilir, o zaman verilen fiyat seviyesine kadar, o fiyat dahil olmak üzere, mümkün olduğu kadar işlem görecektir. Miktarın tamamı karşılanmamışsa kalan miktar iptal edilecektir. Bu emir türü de özel limit fiyatlı emir olarak adlandırılmıştır.

Tarihli Emir

Tarihli emir verdiğiniz takdirde, emriniz belirli bir tarihe kadar geçerli olacaktır.

Tarihli emirler Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreye kadar girilebilen emirlerdir.

Mevcut uygulamada ilgili işlem gününden itibaren 1 iş gününü geçmeyecek şekilde emir verilebilmektedir.

Verilen tarihli emirlerin ;

            *miktarı artırılamaz,
            *süre azaltılabilir ancak artırılamaz,
            *günlük emre dönüştürülebilir.

Emirleriniz Borsaya İletilmeden Yapmanız Gereken İşlemler

Emirleriniz Borsaya iletilmeden önce,
Eğer alım emri vermişseniz,

* kapora, teminat ya da satın almak istediğiniz menkul kıymet tutarının tamamının makbuz karşılığında ödemeniz,

Eğer satım emri vermişseniz,

*satmak istediğiniz menkul kıymetleri teslim etmeniz sizden ön şart olarak istenebilir.

İşlem Gerçekleştikten Sonra Yükümlülükleriniz

İMKB’ de gerçekleşen işlemlerin takası işlemi gerçekleştiren aracı kuruluşlar arasında, işlem gününü izleyen ikinci iş günü yapılmaktadır. (T+2)

Alım emri gerçekleşirse ;

Aracı kuruluşunuz Borsa’ da alım emrinizi gerçekleştirdikten sonraki ilk işgününde size bildirimde bulunacaktır.

Bu bildirimi takibeden ilk işgününde aracı kurumunuza başvurarak, satın alınan menkul kıymet bedellerini, komisyon ve diğer giderleri ödeyerek menkul kıymetinizi teslim alabilirsiniz.

Satım emri gerçekleşirse :

Aracı kuruluşunuz, menkul kıymetin bedeli olarak tahsil ettiği paradan kurtaj (komisyon) ve diğer giderleri çıkardıktan sonra kalanı almanız için, size menkul kıymetin bedelini tahsil ettiği ilk iş gününde bildirimde bulunacaktır.

Eğer kısmen gerçekleşirse satılamayan kısım tarafınızdan geri alınabileceği gibi masrafları size ait olmak üzere istediğiniz yere de gönderilebilir.

Size bildirilen sürede menkul kıymetlerinizi ya da onu temsil eden belgeleri teslim almazsanız, aracı kuruluş size bildirimde bulunmak zorunda olmaksızın söz konusu menkul kıymetleri kendi portföyüne alabilir ya da Borsa’ da satabilir.

İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş.

Satın aldığınız menkul kıymetlerin tarafınıza fiziki olarak teslim edilmesini istemediğiniz takdirde, hisse senetleriniz İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş. ‘de saklanacaktır.

Müşteri Bazında Saklama ve Alo Takas Sistemi

İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş. tarafından Şubat 1995 ‘ den beri “Müşteri Bazında Saklama“ hizmeti verilmekte iken 31 Mayıs 1999 tarihinden itibaren “Müşteri İsmine Saklama” uygulamasına başlanmıştır.

Bu uygulama çerçevesinde, halihazırda müşteri kodu ile izlenen alt hesaplar, müşteri ismine açılmış hesaplara dönüşmektedir. Bu yeni sistemde her bir yatırımcı için tek TAKASBANK numarası olmakta ve yatırımcı farklı aracı kuruluşlar nezdinde de tutuyor olsa, tüm hisse senetlerini toplu olarak bu numara ile izleyebilmektedir. Ayrıca bu sistem, Alo Takas vasıtası ile, yatırımcılara alt hesaplarına bloke koyma ve çözme imkanını da sağlamaktadır.

Aracı kuruluşunuzun size vereceği bir şifre ile "Alo Takas" sisteminden yararlanarak Takasbank’ın ilgili numarasını arayıp hesabınızı kontrol edebilirsiniz.

Takas ve Saklama Merkezinde Hisse Senetlerinin Üzerinde Bulunan Haklar ile İlgili Yapılan İşlemler

Takasbank’ ta saklanan hisse senetlerinizin üzerinde bulunan yeni pay, bedelsiz pay alma ve kar payı haklarınızın kullanımı yetki verdiğiniz takdirde sizin adınıza aracı kuruluşunuz tarafından, aranızda bulunan alım satım sözleşmesinde belirtilecek koşullar çerçevesinde gerçekleştirilir.

Aracı Kuruluşların Müşterilerine Periyodik Olarak Göndermesi Gereken Belgeler

Aracı kuruluşlar mevzuat gereğince,

Hesap ekstresi,
Müşteri menkul kıymet hareket listesi,
Müşteri menkul kıymet hareket dökümü’nü

aylık dönemler itibariyle düzenleyip, ilgili dönemi izleyen 7 iş günü içinde adresinize göndermek zorundadırlar.

YATIRIMCI DANIŞMA MERKEZİ

Sermaye piyasasının talep unsurunu oluşturan yatırımcıların hak ve yararlarını korumak, etkin bir piyasa oluşmasını sağlamanın en önemli koşulu sermaye piyasası enstrümanlarının değerini ve yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek bilgilerin doğru, tarafsız ve en süratli biçimde aktarılmasıdır.

İMKB, bu işlevin sağlanmasında kendisine düşen görevi yerine getirmek üzere 1995 yılında, Yatırımcı Danışma Merkezi’ni (YDM) kurmuştur. Yatırımcı Danışma Merkezi’nin fonksiyonu, kişisel ve kurumsal yatırımcıların telefon, faks, mektup ya da şahsen gelerek yaptıkları başvurular üzerine;

Borsada hisse senetleri işlem gören ortaklıklar,
Borsa üyeleri,
Borsa ve Sermaye Piyasası’na ilişkin hukuki düzenlemeler,
Borsa piyasalarının işleyişi ile ilgili yorum içermeyen, kamuya açıklanmış somut bilgileri vermektir.

Yatırımcı Danışma Merkezi tüm kesimlerin sermaye piyasası hakkında bilgilenmesine katkıda bulunmak amacıyla yurdumuzun çeşitli şehirlerinde "Yatırımcıları Bilgilendirme Toplantıları" düzenlemektedir.

YDM’nin Hizmetlerinden
Ne Zaman Yararlanabilirsiniz ve
Nasıl Ulaşabilirsiniz?

YDM;
08:30-12:00 ile 13:00-17:30 arasında
aşağıda adresi belirtilen
Borsa binasına hizmet vermektedir.

Adres:
İMKB İstinye 80860 İstanbul
Tel: 0 212 298 21 00 (İMKB Santral)
0 212 298 23 59
0 212 298 24 78
0 212 298 22 94
0 212 298 21 13 (Hukuki bilgi)

Faks: 0 212 298 25 00

Internet Adresi:
Türkçe : http://www.imkb.gov.tr
İngilizce : http://www.ise.org