UZMANIN PORTRESİ-1

21 Ağustos Pazar

Benim İMKB ile tanışmamın üzerinden yaklaşık dokuz yıl geçti. Geçmişe baktığımda ilk dört yılımı her hafta borsa dergisi okuyan ve borsa uzmanlarına kısmen de olsa inanan toy bir borsacı olarak geçirdiğimi görüyorum. Daha sonra 2000 yılında nasıl olduysa birden bu işin başka bir açıklamasının olması gerektiğini düşündüm. İşin kötü tarafı düşündüklerimi de yazmaya başladım. Yazarken yeni şeyler öğrendim. Hatalar yaptım. Bu hataların bazılarından hemen, bazılarından da biraz geç ders aldım. Piyasa bana ders verirken bazen sert davrandı. Ancak hiçbir zaman öğretmenliği elden bırakmadı. Ben de asla sınıftan kovulacak kadar öğretmenimin kurallarını çiğnemedim. Yıllar sonra gönüllü olarak kaydolduğum okulun ve öğretmenimin kitaplarda anlatılanlardan oldukça farklı olduklarını öğrendim. Ayrıca borsada işlem yaparken esas amacın okulu en iyi derece ile bitirmek değil, iyi derece ile bitirmek olduğunu fark ettim. Bir de hep eski dergilere baktığımda ya da eski yorumları hatırladığımda borsa uzmanlarının çok hata yaptıklarını gördüm. Klasik borsa kitaplarında diğer ülkelerin borsalarında da durumun aynı olduğunu öğrenince ‘bunun bir nedeni olmalı!’ diye düşündüm. Kaybetmekten kızgın ve suçlu arayan bir küçük borsacı gibi olayı genele yayarak ‘kötü niyet’e bağlamak doğru olmazdı. Esas neden neydi?

İnsanların borsaya bakış açıları ve borsadaki hareket şekilleri çok büyük farklılıklar gösterse de uzman borsacıları genel olarak sınıflandırmak mümkündür. Bana göre borsacıları genel olarak aşağıdaki gibi iki ana gruba ayırmak doğrudur;

1- NUMEROLOJİSTLER
2- DATAİSTLER

Bu iki grup birbirlerinden keskin çizgilerle ayrılmamış, yer yer birbirlerinin dünyasını paylaşmaktalar. Her iki grup mektepli olsalar da olmasalar da realistik bir eğitim almışlardır. Söyledikleri çok gerçekçidir. Neredeyse bilimselmiş gibi de denilebilir. İzledikleri yol ve uydukları kurallar çoğunluk tarafından kabul gördüğü için ve sistemin onayını aldığı için içleri rahattır. Her iki grubun teorik olarak doğruları çoktur. Ancak pratikte bu doğrular çoğunlukla çalışmazlar!  

NUMEROLOJİSTLER

Bu gruptakiler borsaya daha çok rakamların penceresinden bakarlar. Onlar için borsa rakamlar, çizgiler, kesişmeler, teğet geçmeler, volüm değişiklikleri vs. den ibarettir. Şirketlerin kendileri ile fazla ilgilenmezler. Bir çoğu tahta ile de ilgilenmez. Onların içinde başarılı sayısı çok azdır. Yorum vadeleri kısaldıkça başarı oranları daha da azalır. Kendi sistemlerinin kurallarını doğru yerde ve doğru zamanda ve en önemlisi mekanik olarak uyguladıklarında ise başarı oranları artar. Burada ‘doğru yerde’ demek uygun tahtada demek iken, ‘doğru zamanda’ histerik veya kaotik olmayan dönemlerde demektir. Ancak numerolog uzman da sonuçta insandır. İşte bu insan yönü, yani hırs, tutku, korku, coşku ve benzeri duyguları barındırması onun mekanik biri olmasını engeller. Bir çok numerolog’un yükselişleri kaçırdıkları ve sert düşüşlere yakalandıklarını sizler de görmüşsünüzdür. Bazen de suç onlarda değil! Örneğin hareketli ortalamalara (HO) göre işlem yapan biri için fiyat çizgisi HO çizgisine yaklaşınca zor günler başlar. Gün sonu kapanış HO’nun altında olursa bu kapanışın onaylanması için üç gün beklemek gerekebilir! Bazen çizgilerden onay gelene kadar iş işten geçmiş olur. Bazen onay gelir gelmez ters bir hareketle fiyat çizgisi HO çizgisini tekrar keser. Bu sefer tekrar ters taraftan onay gelince yine yön değişir. Yorumcu da insan olduğu için kendi portföyü ve varsa okuru karşısında mahcup olur. Bazen de numerolog’un apriorileri vardır. Yani bir şeyin doğru olduğuna inanmıştır. İnandığı şey doğru olduğuna göre şimdi piyasayı inandığı şeye uydurması gerekir. Örneğin ona göre her süreçte beş adet dalga olmalıdır. Üçüncü dalga mesela 13 Eylül 2013’te (kesin bir tarih) 45673 rakamında (kesin bir rakam) sonlanmalıdır. İşte bu grubun işi biraz metafiziksel olduğu için çok zor!

Kısacası numerologların işi kolay değil. Onlar başarılı olmak için robot gibi olmalılar. Uyduruk tekstil, yatırım ortaklıkları vs. gibi 0.3 kuruşluk hisselerin itina ile yaratılmış olan çizgi ve rakamlarına güvenmemeliler. Olabildiğince  ‘olacak’ yerine ‘olabilir’ ve ‘gelecek’ yerine ‘gelebilir’ demeliler. Benim duyduğum ve gözlerimle gördüğüm kadarıyla büyük yükseliş trendi başladıktan sonra numerologların %100’ünün kazancı ‘pratikte’(teorikte değil!) trendin getirisinden azdır. Burada teorik ve pratiğin arasındaki farkın nedeni onların insan olmalarından gelir. Haberlerden etkilenmemek kolay mı? Hırsa gem vurmak her zaman mümkün mü? Elbette ki değil. Bu kararlılık sorunu tüm borsacıları etkilemez mi?

Numeroloji ile borsada kazanmak mümkündür. Ancak belli hisselerde ve belli dönemlerde matematiksel yaklaşımın bir kenara bırakılması gerektiği de bilinmelidir. Ben hala bir uzmanın ‘X yatırım ort.’da şu formasyon oluştu!’ veya grafiğinde spekülasyon yapıldığı açık bir şekilde belli olan başka bir tahtada ‘Stochastic al veriyor!’ dediğinde hicap duyuyorum. Batışa doğru giden bir şirketin hissesinin fiyatının ‘dibe yakın’ olarak tanımlanmasında utandığım gibi. Pratikte insanların ucuz hisselerde aylarca veya yıllarca bekledikten sonra ortaya çıkan gerekçesiz ani ve sert yükselişlerden erken koptukları ve bu erken kopuşun psikolojik yetersizliklerin dışında tahtaya gereksiz yerde atılan bilimsel bakışın neden olduğunu düşünüyorum. Aşağıdaki grafikte hangi formasyon görülüyor?

Sn.tyson
Tüm kazançlarınız sizin kararlarınızla ortaya çıkmıştır. Teşekkürler!
KMX KMX

Sn. KMX,
bugune kadar yazdiklariniz ve bu yazi icin tesekkurler. yaklasik 1 yildir 100% den fazla kazandim ve bunu size borclu oldugumu dusunuyorum. elinize sağlık. tyson

Güzel yazı, teşekkürler. Sonraki yazılarınızı bekliyoruz. tiglat

aşaamkma tiglat

İşte taka formasyonu ve benzerleri kitlesel kararlara bağlı olmadıkları için TA yerine kararı veren kişinin psikyatrik analizi (PA) gerektiriyorlar.
KMX KMX

boşuna mı taka formasyonu dedik... :)) ertan

Grafik Dnzyo'na aittir.
KMX KMX

hatırladığım kadarı ile mecellede geçiyor olmalı "istisnalar kaideyi bozmaz" diye bir durum vardır. heryerde genel kurala uymayan istisnalar olabilir bu o kuralın işlemediğini göstermez. sınıflandırmayı yaparken iyi ayırt etmek gerek. serdar72

İlginç ve güzel bir yazı.
Teşekkürler. zxcvb

arka arkaya 3 post oldu (ilk ikisini gönderilmedi sanıp tekrar yollamıştım gene gitmedi diye düşünürken imla hatalarını düzeltip tekrar yollayım dedim meğer 3 de ulaşmış) alttaki iki tanesini kaldırabilirsiniz, Kendim yapamadım , Kusura bakmayın. Kubilay

:) sanırım fren balatası yapan, ilk gördüğüm zaman yabancı ismi var diye kendine fanatik bulur diye düşündüğüm bir hisse senedi bosch fren balata sanıyorum. Arzdaki hissesinin az olması manipülatif hareketlere meydan verdi gibi görünüyor. Sığ ve pazar kapitalizasyonu düşük hisselerde TA katiyen çalışmaz. 1990 ların başında tofaş oto fabrikalarının piyasada 12bin ve tofaş ticaretin ( o zamanlar birleştirilmemişti) 2000 lotu vardı ama her ikiside meşhur sanayi şirketleri olduğu için çok popülerdiler. Tahta sisteminden henüz bilgisayar sistemine geçilmemişti. Takas takibi imkansızdısadece tek yolu vardı, brokerlar keçeli kalemle işlem yapılan tahtaların başında kim alıyor kim satıyor diye kayıt tutarlardı. Bir keresinde düşüş sırasında sadece 50 küsur lot açığa satış yapmış birini yakaladılar, 50 binlerden 70binlere kadar tavan tavan götürmeşlerdi. ( insaflı davrandılar sanırım gene çünkü bu fark öteki oynamalarının yanında hiçbirşey değildi o kağıt 3-4 misli yapıp yapıp geri gelenlerdendi ikide bir) tofaş ticareti. Zaten o zamanlar tek seanstı ve ilk dakikalarda hemen tavana kadar süpürüp (ki zaten fazla lot yok kaldıki çıkışı gören tahtaya damlıyordu) tavana yüklü alış yazıyorlardı , olurda açığa satan başka kişi olursa o da açık kapatmak için sonradan koşanların arasına katılsın diye korku falan da yoktu. Grafiğine gelince , Yukardaki grafik toy işi bile kalıyor o zamanki tofaş ticaretin grafiğinin yanında :) o sipsivri direk gibi çıkmalardan yanyana birsürü oluyordu ama sonra başladığı yere feci düşüşlerle ( artık yok çünkü tofaş KOİ tarafından yeterince arz edildi 93de sonradan ticaretle oto fabrika hisseleri birleştirildi) Ama sığ hisse çok bizim borsada. Teknik analizmi? O hissede teknik şuydu, git tahtanın başında bekle elinde hisse olmadığını bildiğin biri mal mı sattı, çiz tavana kadar, bişey olmaz tekniği. Neyse:) ( Mustafa Yılmaz vardı o zamanlar Tofaş fabrika oynardı, mustafa yılmaz menkul değerler kendi şirketiydi ve çok renkli bir simaydı televizyona falan da çıkardı, Tansu Çillerin borsa danışmanıydı, 90 ların sonunda bıraktı bu işleri, aracı kurum isim değiştirdi de sanırım kurduğu bir yatırım ortaklığı hala var piyasada. O da tofaş fabrikanın aynı yıl içinde 4000-10000 iki üç kez hareketinde en çok konuşulanlardandı.
Az lot= para iyiyse dediğin fiyat olur. Mona lisa grafiği bile çizdirirsin Evet, herneyse :)

Harika yazı için KMX e teşekkürler.
Hürmetler , saygılar, başarılar. Kubilay

Sn.alvardar
Önemli olan şu ki, boşalt bölümü ilk 7.5-5.5 aralığına, ikinci olarakta 4.5-2.5 aralığındadır. Bu klasik bir spekülasyonun ekstrem grafiğidir.
KMX KMX

Tabi hangi hisse olduğunu bilemeyeceğim.İMKB-5 dışındakilerin grafiklerini bilmiyorum. alvardar

Sayın KMX bahsettiğiniz formasyon İMKB'nin klasik doldur-boşalt formasyonudur. alvardar

Teknik analizciler genellikle soyle ifadeler yaziyorlar.
5200 gecilirse 5500'e gidebilir gecilemezse 4900'e dusebilir.
Simdi bu bilgi yatirimciya nasil yardimci olabilir. Zaten 5200 gecilirse siz hisse alanakadar 5500 gorulmus olmazmi veya tersi!! mehmetekici

Sn.CenkEfe
Halbuki yazıda TA yapanlara karşı olumsuz bir yaklaşım yok. Elliot konusunu ayrı tutuyorum. Ayrıca benim halısahanın dışındakileri de tanıdığımdan emin olabilirsiniz.
KMX KMX

sayın KMX,

Yıllardır Teknik Analiz ile ilgili aynı söylemi aynı tarz yazılarınızla sürdürüyorsunuz, dar pencereden kastım budur. Yoksa nasıl her halı sahada futbol oynayan futbolcu değilse, her teknik analiz yapan da teknik analist değildir(gazetelerde yada internet sitelerin köşeleri olsa bile). Ama malesef siz halı saha oynayanlara bakıp futbolcuların haline bakın diyorsunuz. Pencere bu anlamda dardır.

Yazı tarzım ise agresif değil, direktir. Yazıldığı gibi anlaşılmalı, altında yada üzerinde başka anlamlar aranmamalıdır. CenkEfe

Sn.CenkEfe
Yazışma tarzınız agresif. Benim bu yazımda DOHOL, İŞ-C, TCELL, SAHOL gibi hisselerde teknik analizin çalışmadığı gibi birşey yazılmıyor. Tam tersine ancak bu tip hisselerde kısmen çalıştığı yazılıyor. Son paragrafın ilk cümleleri zaten bunu anlatıyor. Son cümleniz ise ilginç. Benim dar pencereden baktığımı düşünen çok az kişilerden birisiniz. Size bazı teknik analistlerin bana gönderdikleri e-mail'leri göndereceğim. Dar pencereyi orada görürsünüz.
KMX KMX

Takas analizi yapamadığınız hisseleri Teknik Analiz karşıtı örneklerde kullanmamanızın daha dürüst bir yaklaşım olacağını düşünüyorum. Önce bir hissenin takas analizini yapın (düşüş yada yükselme yönünde fikrinizi beyan edin) ardından da grafiğini koyun, bakalım teknik analiz ne demiş..

Takmişsınız kafayı uyduruk teksil şirketlerinin teknik analizlerine, sanki bu dünyada sadece onların teknik analizleri yapılıyor. Anlatın bakalım dohol, İşc, Tcell, sabanci'da tekniğin çalışmadığını.

Kitaplar yazdınız ama hala aynı dar pencereden bakmaya devam ediyorsunuz..

Saygılar CenkEfe

Sayın KMX;
Yaklaşımınız için teşekkür ederim. Klasik teknik analizin öldüğünü düşünüyorum. vizyoner

formasyonun cevabı aşağıdaki linkte...

http://www.hisse.net/forum/showpost.php?p=526315&postcount=180 ertan

Bu yazının puanı: 8,6 (20 kişi puan verdi)

Bu yazıya puan verebilirsiniz:

12345678910