![Alıntı](images/misc/quote_icon.png)
Originally Posted by
tradestop
Yeni başlayanlar için yatırım fonları ile ilgili ufak tefek bilgiler, devam;
Soru #1 - Son yıllarda bir çok kişi-özellikle gençler borsa ticaretine başlamak istediğini görüyoruz. Hisse senedi ticareti, hızlı ve hızlı para kazanmanın bir kısayolu gibi görünüyor. Neden böyle? Bu gençler gerçekten neye odaklanmalı?
Cevap: Borsa ticareti, medya ve popüler kültür tarafından göz kamaştıran bir faaliyettir. Tıpkı muhtemelen Las Vegas'ta olduğu gibi. Sadece ortalama olarak her iki aktivitede de katılımcıların net bir kaybı var. Kazananlar Borsa Komisyoncuları, Kumarhaneler ve Hükümettir. Vegas'a kıyasla borsa ticaretinde oranlar biraz daha iyi olabilir.
Örnek verelim, Konsept basit. TL'miz varsa. Bir günde tüm hisse senedi tüccarları tarafından toplam 100 TL kazanılacak bir durum olduğunu düşünelim. Böyle bir durumda TL kaybeden başka biri olmalı, yani O gün 100 Tl kaybedecek biri olmalı. Borsa ticareti, matematiksel olarak Sıfır Toplamlı Oyun olarak adlandırılan şeydir . Tüm kazanç ve kayıpların toplamı sıfır olacaktır. Bu sıfır toplamlı oyunun yanı sıra, tüm tüccarlar bir araya gelerek aracılık, işlem maliyetleri ve vergileri de ödemek zorundadır. Dolayısıyla maliyetler ve vergilerden sonraki toplam sonuç aslında negatiftir. Dolayısıyla, ticarete karşı ahlaki argümanlar olmasa da, ticarete karşı finansal argüman, hisse senedi yatırımının "ortalama" olarak kârlı olmadığıdır.
Ancak, Hisse Senedi Yatırımının karlı olmadığını söylemediğimi lütfen unutmayın. Bir birey, "ticaret" yerine hisse senetlerine "yatırım yaptığında", yatırımcı bir işletmeye ortak oluyor demektir ve zaman içinde bu yatırımcı, Türk şirketlerin çeşitli işlerinden kazandıkları kârlara ortak olur. Hisse senedi yatırımları, uzun yıllar içinde banka sabit mevduatları, altın ve hayat sigortası poliçeleri gibi alternatiflerden daha iyi getiri sağlama konusunda iyi bir geçmişe sahiptir.
Gençlerin odaklanması gereken temel konu varlık dağılımı ve risk dağılımıdır; Varlık alımları (örneğin birincil konut / araç), yeterli yaşam, sağlık ve ferdi kaza sigortası, acil durum fonları ve Tahvil/kira sertifikaları ve Ortaklık Payları(Hisse senetleri) yatırımları arasında tahsis edilen yatırımlar için varlık tahsisi gibi alanları kapsayan uygun bir finansal plan.
Soru #2 Birisi ne zaman doğrudan hisse senetlerine yatırım yapmalı ve ne zaman bir hisse senedi yatırım fonu aracılığıyla bir fon yöneticisi işe almalı?
Cevap: Çoğu insan için cevap, doğrudan hisse senetlerine yatırım, yerine yatırım fonları yolunu seçmek olacaktır. Bu çeşitli nedenlerden kaynaklanmaktadır.
İlk olarak , küçük miktarlardaki tasarruflar için yeterli çeşitlendirme elde etmek zordur (riskleri azaltmak için yatırımları çeşitli şirketlere dağıtmak). Örnek olarak, 5 TL kadar düşük bir miktarda bir yatırım fonuna yatırım yapabilirsiniz. Oysa bu miktarla 25 şirketin hissesini satın almak mümkün değildir.
İkincisi , çoğu kişi çeşitli şirketleri analiz edecek, hisseleri değerlendirecek ve uygun şekilde yatırım yapacak donanıma sahip değildir.
Üçüncüsü , bir kişi temel niteliklere ve anlayışa sahip olsa bile, çeşitli şirketleri sürekli takip etmek ve uygun kararları almak için gerekli zamana sahip olmayabilir. Temel gelir getiren meslekte geçen uzun iş günlerinden sonra, hafta sonlarını yatırım yapılacak şirketleri analiz etmeye çalışarak geçirmek pek doğru bir seçim olmaz.
Bununla birlikte, birinin yatırım yapmak için büyük meblağları varsa, gerekli eğitime sahipse ve şirketleri takip etmek için yeterli zamanı varsa, o kişi kesinlikle doğrudan hisse senetlerine yatırım yapabilir.
Soru #3 Hisse senetlerine/ hisse senedi yatırım fonlarına yatırım yaparken anlaşılması gereken riskler nelerdir?
Cevap: Bir kişi Hisse senetlerine/ hisse senedi yatırım fonlarına yatırım yaptığında , dolaylı yoldan işletmenin bir kısmını satın alıyor/ortak oluyor demektir.
Her işte olduğu gibi, yatırımın meyvelerini almak genellikle uzun sürer. Bazen geri dönüşler çabuk gelebilir ama bazen de beklemek gerekir. İşletmeler de iniş ve çıkışlara tabidir. Bir çiftçi, kurak bir sezondan veya düşük mahsul fiyatlarından etkilenebilirken, bir perakendeci e-ticaret şirketlerinin rekabeti nedeniyle zarar görebilir. Öte yandan, yaz uzun ve sert geçerse, bir klima satıcısı veya meşrubat üreticisi beklenmedik bir durumla karşılaşabilir.
Bu nedenle, hisse senetleri getirileri uzun vadede genellikle iyi olsa da, kısa vadede kesinlik yoktur. Genel olarak, bir yatırımcının 5 yıla kadar sahip olduğu parası varsa, hisse senetleri yatırımları için uygun değildir. 5 yılı aşan süreler için bile risk unsuru vardır. Türkiye'de Borsa tarihinde, hisse senetleri getirilerinin sıfırdan negatife döndüğü uzun dönemler yaşadık. Ancak 10 yılı aşan dönemler için, hisse senetleri getirileri genellikle çok tatmin edici olmuştur.
Soru #4 Yani burdaki risk, kişinin bu uzun geri dönüşü olmayan dönemlerle yüzleşmeye hazır olması gerektiğidir. Stiller sorusuna gelecek olursak, hisse senedi / yatırım fonu yatırım stillerine atıfta bulunurken duyduğumuz büyüme ve değer yatırımı stillerinin anlamı nedir?
Cevap: Bu soruya iki kısımda cevap verirsek, cevabın ilk kısmı, medyanın yanı sıra meslekte de pek çok kişi tarafından tutulan popüler görüştür;
Bu görüş, yatırımın büyüme ve değer yatırımı tarzlarına iki farklı yatırım tarzı olarak bakar. Büyüme yatırımı , gelecekteki büyümenin yatırımcılara çok yüksek getiri sağlayacağı beklentisiyle hızla büyüyen işletmelere yatırım yapmayı ifade eder ve şirketin geçmiş karlarına göre mevcut değerlemelerinin pahalı görünmesi önemli değildir. Örneğin e-ticareti düşünün.
Öte yandan bu görüşe göre değer yatırımı , geçmiş karlara, temettülere, eldeki nakit vb. odaklanır. Bu tür işletmeler tipik olarak, kamu hizmetleri gibi olgunlaşmış, düşük büyüme beklentili endüstrilerde bulunur.
Ancak buna karşı bir görüş var. Warren Buffett, tüm yatırımların bir yatırımı gerçek değerinden indirimli olarak satın almakta olduğunu söyledi (ve gerçekten kulağa mantıklı geliyor). Bu, yüksek büyüme gösteren şirketler, düşük büyüyen şirketler ve ayrıca düşüş gösteren şirketler için geçerlidir. Elbette, gerçek değerini (içsel değeri) hesaplarken büyümeye bir değer koyabilirsiniz. Yine tüm büyüme içsel / gerçek değeri artırmaz. Şirket bir zamanlar yüksek büyüme gösteren bir şirket olabilir, ancak büyüdükçe değeri daha fazla yok edebilir.
Önemli olan doğru yaklaşım, büyüyen bir şirket olsun ya da olmasın, şirketleri gerçek değerinden indirimli olarak satın almaktır.
Soru #5 O kadar çok fon türü var ki. En büyük hisse senetlerinden oluşan Bist 30 fonu mu, Bist 100 fonu mu, Bist 100 dışı hisse senetleri fonu mu ?
Cevap: Bu yatırımcılar için gerçek bir zorluk. Profesyonel fon yöneticilerinin ve varlık yönetimi şirketlerinin işi, müşteriler için işleri kolaylaştırmaktır, fakat sonunda işleri zorlaştırırlar.
İlk basit kural , sektörel ve tematik fonlardan uzak durmak olacaktır (bunlar sadece bir veya birkaç sektöre yatırım yapan fonlardır). Bunlar sadece bireysel hisse senedi seçme uzmanlığına sahip olanlar için uygun olabilir.
Fon seçimi ile ilgili olarak tekrar eden iki soru vardır.
a) Bist 30/Bist100/Bist 100 dışı hisse senetlerine yatırım yapan fonlara hangi oranlarda yatırım yapmak gerekir?
Bir tavsiye olarak kendini bu konuda sınırlandırmayan hisse senedi fonlarına gitmek doğru olacaktır. Yatırımcının bir seçim yapması yerine, fon yöneticisinin mevcut olan en cazip fırsatlara karar vermesine izin verin. Büyük Sermayeli hisse senelerini(Bist 30) fonlara 'daha güvenli' bakan bazı danışmanlar/planlayıcılar var. Bu görüşe katılmıyorum ve çok çeşitlendirilmiş hisse senedi(kendini sınırlandırmamış) fonlarının doğru seçim olduğunu düşünüyorum.
b) Değişken fonlara para koyulmalı mı?
Muhafazakar Değişken/Dengeli fonlar, Hisse senedi yoğun fonlara göre daha az volatil olması açısından zihinsel rahatlık sağlar. Ancak aynı sonuca yatırımcı tarafından arzu edilen oranda hisse senedi fonlarına ve borçlanma/kira sertifikaları fonlarına yatırım yapılarak daha düşük maliyetle ve daha fazla vergi verimliliği ile ulaşılabilir. (Hisse senedi yoğun fonlarda stopaj %0'dır).
Soru #6 Bir endeks fonuna yatırım yapmak ne zaman mantıklıdır?
Cevap: Hisse senedi ticareti konusundaki tartışmamız sırasında sıfır toplamlı oyunu tartışmıştık. Bazı tüccarların 'kazanması' gerekiyorsa diğerlerinin 'kaybetmesi' gerektiğini gördük.
Benzer bir argüman bazen yatırım performansıyla ilgili olarakta yapılır. Diyelim ki piyasalardan gelen toplam hisse senedi getirisi, 5 yıllık bir dönem için %15'lik bir pay. Şimdi, eğer bir fon yöneticisi %20 getiri elde ederse, başka birinin %15'ten, diyelim %10'dan daha az kazanacağını söylemek mantıklıdır.
Hisse senedi piyasalarının sağladığı toplam getiriden, aktif olarak yönetilen fonlar için %3,65 gibi tüm ücret ve giderlerin düşülmesi gerekir. Bu nedenle, endeks fonlarının savunucuları,(Endeks Hsyfler, endeks BYF'ler) %1'lik bir masrafla düşük maliyetli endeks fonlarına gidilmesi gerektiğini söylüyor. %1 'lik daha düşük maliyet, teorik olarak, daha yüksek toplam yatırımcı getirileri sağlayacaktır.
Bu argüman, giderek daha fazla yatırımın yatırım fonları aracılığıyla yönlendirildiği ve yatırım fonlarının genel pazarın önemli bir parçası haline geldiği durum için geçerlidir. Ne de olsa, yatırım fonu yöneticileri grubu, bir kişinin daha iyi performansı, bir başkasının düşük performansı anlamına geldiğinden, kendilerinden (yani tüm piyasadan) daha iyi performans gösteremezler. Gelişmiş ülkelerdeki araştırmalar, aktif olarak yönetilen fonların çoğunun endekslerden daha düşük performans gösterme eğiliminde olduğunu göstermiştir.
Gelişmiş ekonomiler için doğru olan, Türkiye pazarı için şimdiye kadar geçerli olmadı. Bunu düşündürmesinin nedeni, Yatırım Fonlarının genel pazarın küçük bir parçası olmasıdır. Başarılı Aktif Yatırım Fonu yöneticileri, en azından şimdiye kadar, diğer yatırımcılardan ( perakende yatırımcılar, küçük yatırımcılar vb. oluşan) genel olarak daha iyi performans gösterebildiler.
Soru #7 Bir yatırımcının hisse senedi yatırım fonlarına yatırım yaparken yapmaması gereken tek şey nedir?
Cevap: Hisse senedi ve hisse senedi fonu yatırımlarındaki sefaletin çoğu, coşku anında yatırım yapmaktan ve karamsarlık anında yatırımlardan çıkmaktan geliyor. Bu nedenle, 2007 gibi bir yılda çok sayıda insanın kendini kaptırdığını ve büyük miktarlarda yatırım yaptığını ve 2008 gibi bir yılda paniklediğini ve hisse senedi yatırımlarından çıktığını görüyoruz. Bu şeyden her ne pahasına olursa olsun kaçınılmalıdır.
Warren Buffett'in dediği gibi, en iyi hareket tarzı, "başkaları korktuğunda açgözlü olmak ve diğerleri açgözlü olduğunda korkak olmak" olacaktır. Ancak bunu yapmak kolay değildir. Bu nedenle bir sonraki en iyi alternatif, Sistematik Yatırım Planınınız olmalı ve bunun aracılığıyla düzenli olarak tasarruf etmeli ve iyi ve kötü zamanlarda yatırımlara bağlı kalınmalıdır.
Soru #8 Bir yatırım fonu yatırımını yeniden gözden geçirmek için neleri uyarı işaretleri olarak görmek gerekir?
Cevap: Başlangıçta, yatırımcılar kendilerine satılan egzotik yatırım fonlarına direnmelidir. Bunlar, son birkaç yılda iyi performans gösteren ve en yüksek değerlemelerde olabilecek sektörler/temalar olacaktır. Örnekler, 90'ların sonundaki teknoloji fonları veya 2007'deki emtia, gayrimenkul temalı fonlar olabilir.
Soru #9 Birkaç yatırımcı fon yöneticilerine çok güveniyor ve paralarını fon yöneticisine yatırıyor. Fon yöneticisinin (birey olarak) oynayacak bu kadar önemli bir rolü var mıdır?
Cevap: Yatırımın pasif bir yatırım olması (endeks fonları) veya formül/algoritma odaklı olması durumunda fon yöneticisinin bir önemi yoktur. Önemli olan sadece süreçtir. Ancak Türkiyedeki Hisse senedi fonlarındaki paranın büyük kısmının aktif olarak yönetilen fonlara geldiği göz önüne alındığında, bireysel bir fon yöneticisinin ne kadar önemli olduğu sorusu ortaya çıkıyor?
Elbette çoğu fon yöneticisine bir analist ekibi yardım eder ve bu durum neredeyse hiç tek kişilik bir faaliyet değildir. Ancak bir yatırımla ilgili alıp/satmak veya tek bir hisse senedine verilecek ağırlık açısından nihai karar genellikle fon yöneticisine aittir. Bir komite yapısını deneyen bazı kuruluşlar vardır ama oradaki işleyişte karışıktır. Ne olursa olsun, çoğu portföy yönetim kuruluşunun belirli bir şirkete / sektöre maksimum maruz kalma ve nakit ayırma açısından bazı geniş yönergeleri ve kuralları vardır.
En iyi bilinen yatırım fonları/yatırım şirketlerinin önemli kararları almaktan sorumlu bir veya birkaç kişisi vardır. Bu mutlaka kötü bir şey olduğu anlamına gelmez.
Önemli olan, kilit fon yöneticisinin ortalıkta olmaması durumunda organizasyonun iyi bir yatırım kültürüne ve devralacak yetenek derinliğine sahip olup olmadığıdır.
Soru #10 Kar realizasyonu kavramı yatırım fonlarına uygulanabilir mi? Yatırım fonlarına sık sık girip çıkılmalı mı?
Cevap:Bence hayır. Piyasaya zaman ayırmaya veya kar rezerve etmeye ve yeniden giriş yapmaya çalışmak yapılabilecek en kötü şeylerden biridir. Çoğu yatırımcı yanlış zamanda girip çıkacak veya uzun vadede fazla nakit / borçlanma/kira sertifikası fonu tutacak ve uzun vadede optimalin altında bir getiriye sahip olacaktır.
Soru #11 "Hisse senetleri risklidir, Borsalar kumarhanedir" sıklıkla duyduğumuz sözlerden bazılarıdır. Bu konuda ne söylenebilir?
Cevap: "Sizi korkutacak bazı yatırımlar vardır ve sizi öldürecek yatırımlar vardır ve ikisi de aynı değildir" Elbette hisse senedi oynaklığının birçok insanı korkuttuğuna ve "Hisse senetleri riskli" veya "Borsalar kumarhanedir" gibi açıklamalar yapıldığını duyuyoruz.
Bununla birlikte, uzun zaman içinde hisse senedi endeksleri performansına ve aktif yönetilen hisse yoğun yatırım fonlarının performansına bakıldığında, hisse senetlerinin enflasyonu yenmeyi başardığı görülürken, daha sakin ve görünüşte güvenli borçlanma araçları, kira sertifikası fonları(likit fonlar) yatırımları çoğu durumda satın alma gücünü aşındırdığını görüyoruz. Bu nedenle doğru yaklaşım, uygun bir varlık tahsisine sahip olmak ve satın alma gücünü öldüreceği için borçlanma/kira sertifikaları yatırımlarını aşırı dozda kullanmamaktır.
Yukarıdaki soru ve cevaplar kendi deneyimlerim ve internetteki yerli/yabancı kaynaklardan derlenmiştir.
Yer İmleri