Originally Posted by
tradestop
Yeni balayanlar iin yatrm fonlar ile ilgili ufak tefek bilgiler, devam;
Soru #1 - Son yllarda bir ok kii-zellikle genler borsa ticaretine balamak istediini gryoruz. Hisse senedi ticareti, hzl ve hzl para kazanmann bir ksayolu gibi grnyor. Neden byle? Bu genler gerekten neye odaklanmal?
Cevap: Borsa ticareti, medya ve popler kltr tarafndan gz kamatran bir faaliyettir. Tpk muhtemelen Las Vegas'ta olduu gibi. Sadece ortalama olarak her iki aktivitede de katlmclarn net bir kayb var. Kazananlar Borsa Komisyoncular, Kumarhaneler ve Hkmettir. Vegas'a kyasla borsa ticaretinde oranlar biraz daha iyi olabilir.
rnek verelim, Konsept basit. TL'miz varsa. Bir gnde tm hisse senedi tccarlar tarafndan toplam 100 TL kazanlacak bir durum olduunu dnelim. Byle bir durumda TL kaybeden baka biri olmal, yani O gn 100 Tl kaybedecek biri olmal. Borsa ticareti, matematiksel olarak Sfr Toplaml Oyun olarak adlandrlan eydir . Tm kazan ve kayplarn toplam sfr olacaktr. Bu sfr toplaml oyunun yan sra, tm tccarlar bir araya gelerek araclk, ilem maliyetleri ve vergileri de demek zorundadr. Dolaysyla maliyetler ve vergilerden sonraki toplam sonu aslnda negatiftir. Dolaysyla, ticarete kar ahlaki argmanlar olmasa da, ticarete kar finansal argman, hisse senedi yatrmnn "ortalama" olarak krl olmaddr.
Ancak, Hisse Senedi Yatrmnn karl olmadn sylemediimi ltfen unutmayn. Bir birey, "ticaret" yerine hisse senetlerine "yatrm yaptnda", yatrmc bir iletmeye ortak oluyor demektir ve zaman iinde bu yatrmc, Trk irketlerin eitli ilerinden kazandklar krlara ortak olur. Hisse senedi yatrmlar, uzun yllar iinde banka sabit mevduatlar, altn ve hayat sigortas polieleri gibi alternatiflerden daha iyi getiri salama konusunda iyi bir gemie sahiptir.
Genlerin odaklanmas gereken temel konu varlk dalm ve risk dalmdr; Varlk almlar (rnein birincil konut / ara), yeterli yaam, salk ve ferdi kaza sigortas, acil durum fonlar ve Tahvil/kira sertifikalar ve Ortaklk Paylar(Hisse senetleri) yatrmlar arasnda tahsis edilen yatrmlar iin varlk tahsisi gibi alanlar kapsayan uygun bir finansal plan.
Soru #2 Birisi ne zaman dorudan hisse senetlerine yatrm yapmal ve ne zaman bir hisse senedi yatrm fonu araclyla bir fon yneticisi ie almal?
Cevap: ou insan iin cevap, dorudan hisse senetlerine yatrm, yerine yatrm fonlar yolunu semek olacaktr. Bu eitli nedenlerden kaynaklanmaktadr.
lk olarak , kk miktarlardaki tasarruflar iin yeterli eitlendirme elde etmek zordur (riskleri azaltmak iin yatrmlar eitli irketlere datmak). rnek olarak, 5 TL kadar dk bir miktarda bir yatrm fonuna yatrm yapabilirsiniz. Oysa bu miktarla 25 irketin hissesini satn almak mmkn deildir.
kincisi , ou kii eitli irketleri analiz edecek, hisseleri deerlendirecek ve uygun ekilde yatrm yapacak donanma sahip deildir.
ncs , bir kii temel niteliklere ve anlaya sahip olsa bile, eitli irketleri srekli takip etmek ve uygun kararlar almak iin gerekli zamana sahip olmayabilir. Temel gelir getiren meslekte geen uzun i gnlerinden sonra, hafta sonlarn yatrm yaplacak irketleri analiz etmeye alarak geirmek pek doru bir seim olmaz.
Bununla birlikte, birinin yatrm yapmak iin byk meblalar varsa, gerekli eitime sahipse ve irketleri takip etmek iin yeterli zaman varsa, o kii kesinlikle dorudan hisse senetlerine yatrm yapabilir.
Soru #3 Hisse senetlerine/ hisse senedi yatrm fonlarna yatrm yaparken anlalmas gereken riskler nelerdir?
Cevap: Bir kii Hisse senetlerine/ hisse senedi yatrm fonlarna yatrm yaptnda , dolayl yoldan iletmenin bir ksmn satn alyor/ortak oluyor demektir.
Her ite olduu gibi, yatrmn meyvelerini almak genellikle uzun srer. Bazen geri dnler abuk gelebilir ama bazen de beklemek gerekir. letmeler de ini ve klara tabidir. Bir ifti, kurak bir sezondan veya dk mahsul fiyatlarndan etkilenebilirken, bir perakendeci e-ticaret irketlerinin rekabeti nedeniyle zarar grebilir. te yandan, yaz uzun ve sert geerse, bir klima satcs veya merubat reticisi beklenmedik bir durumla karlaabilir.
Bu nedenle, hisse senetleri getirileri uzun vadede genellikle iyi olsa da, ksa vadede kesinlik yoktur. Genel olarak, bir yatrmcnn 5 yla kadar sahip olduu paras varsa, hisse senetleri yatrmlar iin uygun deildir. 5 yl aan sreler iin bile risk unsuru vardr. Trkiye'de Borsa tarihinde, hisse senetleri getirilerinin sfrdan negatife dnd uzun dnemler yaadk. Ancak 10 yl aan dnemler iin, hisse senetleri getirileri genellikle ok tatmin edici olmutur.
Soru #4 Yani burdaki risk, kiinin bu uzun geri dn olmayan dnemlerle yzlemeye hazr olmas gerektiidir. Stiller sorusuna gelecek olursak, hisse senedi / yatrm fonu yatrm stillerine atfta bulunurken duyduumuz byme ve deer yatrm stillerinin anlam nedir?
Cevap: Bu soruya iki ksmda cevap verirsek, cevabn ilk ksm, medyann yan sra meslekte de pek ok kii tarafndan tutulan popler grtr;
Bu gr, yatrmn byme ve deer yatrm tarzlarna iki farkl yatrm tarz olarak bakar. Byme yatrm , gelecekteki bymenin yatrmclara ok yksek getiri salayaca beklentisiyle hzla byyen iletmelere yatrm yapmay ifade eder ve irketin gemi karlarna gre mevcut deerlemelerinin pahal grnmesi nemli deildir. rnein e-ticareti dnn.
te yandan bu gre gre deer yatrm , gemi karlara, temettlere, eldeki nakit vb. odaklanr. Bu tr iletmeler tipik olarak, kamu hizmetleri gibi olgunlam, dk byme beklentili endstrilerde bulunur.
Ancak buna kar bir gr var. Warren Buffett, tm yatrmlarn bir yatrm gerek deerinden indirimli olarak satn almakta olduunu syledi (ve gerekten kulaa mantkl geliyor). Bu, yksek byme gsteren irketler, dk byyen irketler ve ayrca d gsteren irketler iin geerlidir. Elbette, gerek deerini (isel deeri) hesaplarken bymeye bir deer koyabilirsiniz. Yine tm byme isel / gerek deeri artrmaz. irket bir zamanlar yksek byme gsteren bir irket olabilir, ancak bydke deeri daha fazla yok edebilir.
nemli olan doru yaklam, byyen bir irket olsun ya da olmasn, irketleri gerek deerinden indirimli olarak satn almaktr.
Soru #5 O kadar ok fon tr var ki. En byk hisse senetlerinden oluan Bist 30 fonu mu, Bist 100 fonu mu, Bist 100 d hisse senetleri fonu mu ?
Cevap: Bu yatrmclar iin gerek bir zorluk. Profesyonel fon yneticilerinin ve varlk ynetimi irketlerinin ii, mteriler iin ileri kolaylatrmaktr, fakat sonunda ileri zorlatrrlar.
lk basit kural , sektrel ve tematik fonlardan uzak durmak olacaktr (bunlar sadece bir veya birka sektre yatrm yapan fonlardr). Bunlar sadece bireysel hisse senedi seme uzmanlna sahip olanlar iin uygun olabilir.
Fon seimi ile ilgili olarak tekrar eden iki soru vardr.
a) Bist 30/Bist100/Bist 100 d hisse senetlerine yatrm yapan fonlara hangi oranlarda yatrm yapmak gerekir?
Bir tavsiye olarak kendini bu konuda snrlandrmayan hisse senedi fonlarna gitmek doru olacaktr. Yatrmcnn bir seim yapmas yerine, fon yneticisinin mevcut olan en cazip frsatlara karar vermesine izin verin. Byk Sermayeli hisse senelerini(Bist 30) fonlara 'daha gvenli' bakan baz danmanlar/planlayclar var. Bu gre katlmyorum ve ok eitlendirilmi hisse senedi(kendini snrlandrmam) fonlarnn doru seim olduunu dnyorum.
b) Deiken fonlara para koyulmal m?
Muhafazakar Deiken/Dengeli fonlar, Hisse senedi youn fonlara gre daha az volatil olmas asndan zihinsel rahatlk salar. Ancak ayn sonuca yatrmc tarafndan arzu edilen oranda hisse senedi fonlarna ve borlanma/kira sertifikalar fonlarna yatrm yaplarak daha dk maliyetle ve daha fazla vergi verimlilii ile ulalabilir. (Hisse senedi youn fonlarda stopaj %0'dr).
Soru #6 Bir endeks fonuna yatrm yapmak ne zaman mantkldr?
Cevap: Hisse senedi ticareti konusundaki tartmamz srasnda sfr toplaml oyunu tartmtk. Baz tccarlarn 'kazanmas' gerekiyorsa dierlerinin 'kaybetmesi' gerektiini grdk.
Benzer bir argman bazen yatrm performansyla ilgili olarakta yaplr. Diyelim ki piyasalardan gelen toplam hisse senedi getirisi, 5 yllk bir dnem iin %15'lik bir pay. imdi, eer bir fon yneticisi %20 getiri elde ederse, baka birinin %15'ten, diyelim %10'dan daha az kazanacan sylemek mantkldr.
Hisse senedi piyasalarnn salad toplam getiriden, aktif olarak ynetilen fonlar iin %3,65 gibi tm cret ve giderlerin dlmesi gerekir. Bu nedenle, endeks fonlarnn savunucular,(Endeks Hsyfler, endeks BYF'ler) %1'lik bir masrafla dk maliyetli endeks fonlarna gidilmesi gerektiini sylyor. %1 'lik daha dk maliyet, teorik olarak, daha yksek toplam yatrmc getirileri salayacaktr.
Bu argman, giderek daha fazla yatrmn yatrm fonlar araclyla ynlendirildii ve yatrm fonlarnn genel pazarn nemli bir paras haline geldii durum iin geerlidir. Ne de olsa, yatrm fonu yneticileri grubu, bir kiinin daha iyi performans, bir bakasnn dk performans anlamna geldiinden, kendilerinden (yani tm piyasadan) daha iyi performans gsteremezler. Gelimi lkelerdeki aratrmalar, aktif olarak ynetilen fonlarn ounun endekslerden daha dk performans gsterme eiliminde olduunu gstermitir.
Gelimi ekonomiler iin doru olan, Trkiye pazar iin imdiye kadar geerli olmad. Bunu dndrmesinin nedeni, Yatrm Fonlarnn genel pazarn kk bir paras olmasdr. Baarl Aktif Yatrm Fonu yneticileri, en azndan imdiye kadar, dier yatrmclardan ( perakende yatrmclar, kk yatrmclar vb. oluan) genel olarak daha iyi performans gsterebildiler.
Soru #7 Bir yatrmcnn hisse senedi yatrm fonlarna yatrm yaparken yapmamas gereken tek ey nedir?
Cevap: Hisse senedi ve hisse senedi fonu yatrmlarndaki sefaletin ou, coku annda yatrm yapmaktan ve karamsarlk annda yatrmlardan kmaktan geliyor. Bu nedenle, 2007 gibi bir ylda ok sayda insann kendini kaptrdn ve byk miktarlarda yatrm yaptn ve 2008 gibi bir ylda paniklediini ve hisse senedi yatrmlarndan ktn gryoruz. Bu eyden her ne pahasna olursa olsun kanlmaldr.
Warren Buffett'in dedii gibi, en iyi hareket tarz, "bakalar korktuunda agzl olmak ve dierleri agzl olduunda korkak olmak" olacaktr. Ancak bunu yapmak kolay deildir. Bu nedenle bir sonraki en iyi alternatif, Sistematik Yatrm Plannnz olmal ve bunun araclyla dzenli olarak tasarruf etmeli ve iyi ve kt zamanlarda yatrmlara bal kalnmaldr.
Soru #8 Bir yatrm fonu yatrmn yeniden gzden geirmek iin neleri uyar iaretleri olarak grmek gerekir?
Cevap: Balangta, yatrmclar kendilerine satlan egzotik yatrm fonlarna direnmelidir. Bunlar, son birka ylda iyi performans gsteren ve en yksek deerlemelerde olabilecek sektrler/temalar olacaktr. rnekler, 90'larn sonundaki teknoloji fonlar veya 2007'deki emtia, gayrimenkul temal fonlar olabilir.
Soru #9 Birka yatrmc fon yneticilerine ok gveniyor ve paralarn fon yneticisine yatryor. Fon yneticisinin (birey olarak) oynayacak bu kadar nemli bir rol var mdr?
Cevap: Yatrmn pasif bir yatrm olmas (endeks fonlar) veya forml/algoritma odakl olmas durumunda fon yneticisinin bir nemi yoktur. nemli olan sadece sretir. Ancak Trkiyedeki Hisse senedi fonlarndaki parann byk ksmnn aktif olarak ynetilen fonlara geldii gz nne alndnda, bireysel bir fon yneticisinin ne kadar nemli olduu sorusu ortaya kyor?
Elbette ou fon yneticisine bir analist ekibi yardm eder ve bu durum neredeyse hi tek kiilik bir faaliyet deildir. Ancak bir yatrmla ilgili alp/satmak veya tek bir hisse senedine verilecek arlk asndan nihai karar genellikle fon yneticisine aittir. Bir komite yapsn deneyen baz kurulular vardr ama oradaki ileyite karktr. Ne olursa olsun, ou portfy ynetim kuruluunun belirli bir irkete / sektre maksimum maruz kalma ve nakit ayrma asndan baz geni ynergeleri ve kurallar vardr.
En iyi bilinen yatrm fonlar/yatrm irketlerinin nemli kararlar almaktan sorumlu bir veya birka kiisi vardr. Bu mutlaka kt bir ey olduu anlamna gelmez.
nemli olan, kilit fon yneticisinin ortalkta olmamas durumunda organizasyonun iyi bir yatrm kltrne ve devralacak yetenek derinliine sahip olup olmaddr.
Soru #10 Kar realizasyonu kavram yatrm fonlarna uygulanabilir mi? Yatrm fonlarna sk sk girip klmal m?
Cevap:Bence hayr. Piyasaya zaman ayrmaya veya kar rezerve etmeye ve yeniden giri yapmaya almak yaplabilecek en kt eylerden biridir. ou yatrmc yanl zamanda girip kacak veya uzun vadede fazla nakit / borlanma/kira sertifikas fonu tutacak ve uzun vadede optimalin altnda bir getiriye sahip olacaktr.
Soru #11 "Hisse senetleri risklidir, Borsalar kumarhanedir" sklkla duyduumuz szlerden bazlardr. Bu konuda ne sylenebilir?
Cevap: "Sizi korkutacak baz yatrmlar vardr ve sizi ldrecek yatrmlar vardr ve ikisi de ayn deildir" Elbette hisse senedi oynaklnn birok insan korkuttuuna ve "Hisse senetleri riskli" veya "Borsalar kumarhanedir" gibi aklamalar yapldn duyuyoruz.
Bununla birlikte, uzun zaman iinde hisse senedi endeksleri performansna ve aktif ynetilen hisse youn yatrm fonlarnn performansna bakldnda, hisse senetlerinin enflasyonu yenmeyi baard grlrken, daha sakin ve grnte gvenli borlanma aralar, kira sertifikas fonlar(likit fonlar) yatrmlar ou durumda satn alma gcn andrdn gryoruz. Bu nedenle doru yaklam, uygun bir varlk tahsisine sahip olmak ve satn alma gcn ldrecei iin borlanma/kira sertifikalar yatrmlarn ar dozda kullanmamaktr.
Yukardaki soru ve cevaplar kendi deneyimlerim ve internetteki yerli/yabanc kaynaklardan derlenmitir.
Alnt yaparak yantla
Yer mleri