Çin her yıl yaklaşık 5 milyon STEM (bilim, teknoloji, mühendislik, matematik) mezunu veriyor. Amerika Birleşik Devletleri ise yaklaşık yarım milyon mezun veriyor [03:56].
Bu 10'a 1'lik fark, herhangi bir tekil çip kısıtlamasından çok daha önemlidir.
Deha Programı'na (Genius Dream) seçilen öğrenciler, 16 ile 18 yaşları arasında normal derslerden alınırlar. Çoğu öğrenci Çin'in meşhur zorluktaki üniversite giriş sınavı olan Gaokao için durmaksızın çalışırken, deha sınıfı öğrencileri neredeyse tamamen yarışma konularına odaklanırlar [04:18]. Henüz mezun olmadan önce tüm lise müfredatını ve üniversite düzeyindeki derslerin büyük bir kısmını tamamlarlar.
Eğer ulusal veya uluslararası yarışmalarda en üst sıralarda yer alırlarsa, Gaokao'yu tamamen atlayarak Çin'in seçkin üniversitelerine doğrudan kabul alırlar; bazen bu, liseyi bitirmeden önce bile gerçekleşir [04:33]. Oradan itibaren, en güçlü öğrenciler özellikle bilgisayar bilimleri ve yapay zeka alanlarındaki daha ileri programlara geçerler. Çin, sadece yıldızlar değil, bu şekilde derinlik inşa eder.
İşte Batı'daki çoğu politika yapıcının kavrayamadığı kısım şudur: Buna yaptırım uygulayamazsınız. Bunu ihracat kontrolleriyle engelleyemezsiniz. Lisede başlayan bir yetenek boru hattını durduramazsın.... Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en iyi yapay zeka laboratuvarlarını OpenAI, Anthropic, DeepMindı gezerseniz, her yerde Çinli araştırmacılar bulursunuz [08:51].
Birçok yönden bugünün yapay zeka rekabeti 'Amerika Çin'e karşı' değil, 'ABD'deki Çinli mühendisler, Çin'deki Çinli mühendislere karşı' şeklindedir.
Bu tesadüfen olmadı; Çin onları yetiştirmek için onlarca yıl harcadığı için oldu. Eğer bir Avrupa ülkesi böyle bir sistem kursaydı, 'vizyoner' olarak övülürdü. Eğer daha küçük bir Asya ülkesi yapsaydı, 'stratejik' denilirdi. Ancak Çin bunu yaptığı için sık sık 'baskıcı' olarak damgalanıp göz ardı ediliyor [09:12].
Ve bu göz ardı etme durumu tehlikelidir çünkü politika yapıcıları ve kamuoyunu teknolojik liderliği gerçekte neyin tetiklediği konusunda körleştirir. Yapay zeka yarışı manşetlerle veya abartı döngüleriyle kazanılmaz; sistemlerle kazanılır. Gerçek yapay zeka yarışı, bu yıl en büyük modeli kimin kurduğuyla ilgili değil, onlarca yıl boyunca en derin yetenek havuzunu kimin oluşturduğuyla ilgilidir [09:34].
Çin bunu çok erken anladı ve bu yüzden insanlar Çin'in yapay zekada 'yetiştiğini' söylediklerinde, aslında çoktan geç kalmış oluyorlar. Çin sadece yetişmedi; o yetenek hattını (boru hattını) ilk inşa eden oldu. Ve 2026'ya doğru ilerlerken, bu sistemin etkileri yavaşlamıyor, aksine büyük yatırım fırsatları yaratıyor
Yer İmleri