Borsadan birkaç farklý kaðýt alýp, biri uçunca "ben bildim ben bildim" diye ortada "çýðýran" kiþileri hatýrlatýyorsun.
Þans eseri evlerinden bir tanesi enflasyonun üzerinde deðerlenmiþ olabilir.
Endeks endeks diyorsun, endekslere bakýnca da senin cýmbýzladýðýn semt ile genel durumu karþýlaþtýrdýðýmýzda çoðu yerde emlak enflasyonun altýnda kalmýþ,
(27. sayfada yazmýþým zaten "Doðruysa bile istisnadýr" diye)
Sana piyango çýkmýþ olabilir, veya aldýðýn evlerden birinin semtiini iyi seçmiþ olabilirsin.
Seninkinin önünden metro geçer deðerlenir, yanýndan kanal geçer deðerlenir, ya da halkýn oraya hücum edesi gelir deðerlenir, bu tamamen piyango.
Bu farklý illerde yaþayan her emlak sahibine ayný piyangonun çýkacaðý anlamýna gelmez, ki zaten de hepsi enflasyonun gerisinde kaldý.
Senin bir türlü kabul edemediðin iki þey, yer ve zaman faktörü.
Burada herkes emlak konuþuyor, ama herkes yaþadýðý çevrenin emlak piyasasýna göre konuþuyor. Egede yaþayan adam "Ev fiyatlarý uçtu gitti müthiþ talep var" dese doðrudur, istanbulda yaþayan ben "ev fiyatlarý enflasyonun gerisinde kaldý, talep çok zayýf" desem o da doðru. Onun piyasasýyla benimki ayný deðil.
Ýkincisi zaman faktörü. Daha doðrusu içinde bulunulan zamanýn þartlarý.
Kira çarpanlarý sabit bir þeymiþ gibi konuþuluyor ama aslýnda inanýlmaz deðiþken bir þeydir.
Bak virüs teranesi çýktýðýnda ilk olarak basýnda ve halk arasýnda hemen kiralarýn düþmesi konuþuldu.
Düþmeyi býrak, þu enflasyon ortamýnda zammý bile sembolik yaptýðýn zaman kira çarpaný uçuyor gidiyor. Bu gayet doðal bir þey.
1500 lira kira aldýðým 1+1'i birkaç yýl zamsýz kiraya versem bana dokunmaz, ama ayný evi þu an 200 bin liraya satmaya kalkarsam arsayý bedava vermiþ oluyorum. Olmaz yani. Yemiþim çarpaný.
Piyasada hiç kiracý olmaza, sýfýr lirayý 150 ile çarpýp evi bedavaya mý vericez?
Kira bu günün þartlarýna göre belirlenir, fakat satýþ bedeli belirlenirken geleceðe dair beklentiler daha etkili olur.
çünkü gelecekte sizin evinizin ne olacaðý kiracýyý ilgilendirmez, kiracý bu günü kiralar, alýcý ise geleceði satýn alýr.
Ýþte bu yüzden þu anda çarpanlarýn yüksek olmasý çok doðal ve kabul edilebilir bir durum.
Daha önce de yazdýðým gibi "Her dönemin þartlarý ayný deðil ki her dönem ayný þeyi söyleyeyim".
Kar yapmýþsýn, güle güle ye paraný, ama buraya gelip yazdýklarýn inan ki zýrvalýk.
Yer Ýmleri