Trkiye ekonomisinin 350 milyar dolarlk dviz gelirinin, 254 milyar dolar ihracattan, 54 milyar dolar turizmden, 13,1 milyar dolar dorudan yabanc yatrmcdan, 24.2 milyar dolar Trkiyeyi cazibe merkezi olarak gren lkelerin vatandalarndan, Kalan da dier kaynaklardan, gelen tertemiz paralardan olumaktadr.
2022 ylnda ekonomimizin ithalat talebi iin 364 milyar dolar deme yapld ve hibir sorunla karlalmad. Olaanst hibir karar alnmad ve uygulama yaplmad. 364 milyar dolarlk ithalatn 97 milyar dolar enerji ithalatndan olumaktadr. Ayn miktar enerji ithalat iin gemi yllarda en fazla 50 milyar dolar deme yaplyordu. Geen yl enerji ithalat iin 46 milyar dolar DAHA FAZLA deme yapld.
Dnyadaki enerji krizi, enerji fiyatlarn adeta patlatt ve Trkiye tam 46 milyar dolar daha fazla deme yapmak zorunda kald. 46 milyar dolarlk FAZLA DEME, 2022 ylndaki cari ak rakamna eittir. Trkiye ekonomisi bu dviz demelerini gecikmeden ve tereddt etmeden yapabildi. Enerjiye eriimde hibir sorun yaanmad. 85 milyon vatandan enerji talebi hibir snrlamaya tabi olmadan tamam ithal edilerek vatandan kullanmna sunuldu.
97 milyar dolar tutarndaki bedeli de dendi. Ekonominin genel ithalat talebi de kesintisiz, tmyle karland, finansman saland. Kur oku yaanmad. Yabanc portfy yatrmcsnn dviz talebinin tamam da annda karland. 2018 yl banda yabanc portfy yatrmcsnn Trkiyedeki menkul kymet yatrmlarnn deeri 109 milyar dolar civarndayd. Ekonomi iin ykmllk ve dolayl bir bor mahiyetinde olan yabanc portfy yatrm bugn itibaryla 30 milyar dolar seviyesine geriledi.
"Bunda sonra kur oku yaanmaz"
Yurtdna kan portfy yatrmcsnn istedii dvizin tamam da saland. Sermaye transferinde hibir snrlamaya gidilmedi. Sermaye kontrol de getirilmedi. 2022 ylnda dviz harcamalar ve dviz k asndan zor bir yl olmasna ramen kur oku yaanmad ve sermaye kontrol gelmedi. Bundan sonra da kur oku yaanmaz ve sermaye kontrol gelmez.
Ayrca nmzdeki dnemde, bir taraftan dviz harcamalar azalrken, a) Yabanc portfy yatrm stoku 30 milyar dolarn altna geriledii iin buradan byk miktarda dviz talebi gelmez ve scak para k azalr. Enerji fiyatlar d trendine girdii iin enerji ithalatna denen dviz miktar azalr. Dier taraftan, ekonominin dviz gelirleri artmaktadr. c) Turizm gelirlerinde 15 milyar dolarlk art beklenmektedir.
"800 tonluk altn rezervleri bulunmakta"
Dorudan yabanc sermaye giriinin artaca tahmin edilmektedir. Dviz a nmzdeki dnemde azalaca iin dviz piyasas zerindeki bask da hafifleyecektir. Dier taraftan, Merkez Bankasnn brt dviz rezervlerinin 115 milyar dolar seviyesinde olduu da unutulmamaldr. Bu rezervler iinde yaklak 800 tonluk altn rezervleri de bulunmaktadr.
2002 ylnda Merkez Bankasnn altn rezervi 130 ton civarnda idi. 800 tonluk altn rezervinin tamam da fiziki olarak Trkiyeye getirilmi olup Merkez Bankasnn kasalarnda muhafaza edilmektedir.
Yer mleri