HTTBT - Hitit Bilgisayar Hizmetleri A.Þ.

[hapito34]

Neden böyle oldu çok duragan takiliyor beklentimiz yüksekti aslýnda araþtýrma yapan varmý firma ile ilgili?

LG-M700 cihazýmdan hisse.net mobile app kullanarak gönderildi.

[Rick Guerin]

Biliþimde Kadýn Giriþimci Nur Gökman’ýn Hayat Hikâyesi

Leyla Adiloðlu-Yalçýnkaya*

GÝRÝÞ Havacýlýk ve turizmin kesiþim noktasýnda teknolojik altyapýlar geliþtirmiþ, mevcut hizmet anlayýþýnýn ötesinde yeni bir bakýþ açýsý kazandýrmýþ ve süreçleri kolaylaþtýrmýþ bir isim…1970’li yýllardan günümüze deðin azalmayan bir hevesle, kesintisiz bir þekilde havayolu biliþim sektörüne odaklanmýþ, yolcularýn seyahatlerine anlam katma ve yolcu deneyimini olumlu yönde geliþtirmek adýna pek çok yeni hizmetin hayata geçmesini ve mevcut hizmetlerin birbiri ile entegre edilmesini saðlamýþ, ülkemizde havayolu biliþim teknolojisi alanýnda öncü kadýn giriþimci: Fatma Nur Gökman… Türkiye’de bilgisayar kullanýmýnýn yaygýn olmadýðý zamanlarda programcýlýðýn duayeni olmuþ ve bir ilki baþararak, ülkemizde havayolu biliþim sektörünün öncüsü Hitit’i (Hitit Bilgisayar Hizmetleri A.Þ. ve Hitit Bilgisayar Hizmetleri Dýþ Ticaret Ltd. Þti.) Dilek Ovacýk ile birlikte kurmuþtur. Bu çalýþmada geliþtirdiði yenilikçi yazýlým çözümlerinin yanýsýra mütevazý kiþiliði ile de dikkat çeken; biliþim alanýnda adýndan sýklýkla söz ettiren Nur Gökman’ýn yaþam hikâyesine yer verilecektir.


Çalýþmada aktarýlan bilgiler, gerçekleþtirilen görüþmelerden derlenmiþ olup, ikincil veriler ile desteklenmiþtir. YAÞAMI Gökman, 1949 yýlýnda Ýstanbul’da doðar. Diþ Tabibi Arif Onursal ve ev hanýmý Ayþe Faika Onursal‘ýn dördüncü çocuðudur. Meral adýnda ablasý, Ertan ve Ünal adýnda abileri, bir de kendisinden küçük Nihal adýnda bir kýz kardeþi vardýr (Milliyet Gazetesi, 2001, s.14). Aile, Ýstanbullu olmakla birlikte kökenleri Yugoslavya’ya uzanmaktadýr. Gökman, aðýrlýklý olarak týp alanýnda eðitim gören, kendi alanlarýnda baþarýlý aile üyeleri arasýnda büyür. Onursal ailesi * Özyeðin Üniversitesi Havacýlýk ve Uzay Bilimleri Fakültesi, Çekmeköy Kampüsü Alemdað, Çekmeköy, 34794, Ýstanbul. [email protected]. fertlerinin eðitim bilgilerini Gökman, “Babam diþ tabibi (…) Diðerleri, Doktor, Diþ Tabibi, Eczacý... Onlarýn dýþýnda, Fen Fakültesi mezunu tek kiþi bendim” þeklinde aktarýr. Gökman, ilkokul eðitimini Çapa Ýlkokulu’nda (1959), lise eðitimini ise Ýstanbul Kýz Lisesi’nde 1 tamamlar (1967) ve mezuniyetten sonra, üniversite bölüm tercihlerini Eczacýlýk bölümünden yana kullanýr. Gökman’ýn aþaðýdaki cümleler ile aktardýðý bölüm tercihlerine iliþkin anýlarýnda, babasý Diþ Tabibi Arif Onursal’ýn etkisini görmek mümkündür: “Ýsteyerek girmedim Fen Fakültesine… Eczacýlýk istedim çünkü… Babamýn bir ilaç laboratuvarý vardý. Diþ tabipliði yanýnda giriþimciydi (…)


Türkiye’de ilk defa boðaz için diþ macunu ve gargara üreten biriydi.” Gökman genç yaþtayken, üniversite eðitimine henüz baþlamadan babasýný kaybeder. O dönem, istediði Eczacýlýk bölümünü de kazanamaz ancak Matematik bilgisinin iyi olmasý sebebiyle Ýstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik bölümüne yerleþir. Sonrasýnda Fizik bölümüne olan ilgisinin artmasý ile ayný zamanda Fizik bölümünü de okur. Gökman’ýn hedefi olmayan ancak kendisinin sahip olduðu sayýsal yeteneðini geliþtiren Fizik bölümü, esasen ülkemizin ilk Fizik bölümüdür ve Matematik alanýna iliþkin ilk çalýþmalar da ilk kez Ýstanbul Üniversitesi’nde yapýlmýþtýr 2 . Gökman, her ne kadar aldýðý eðitim açýsýndan babasý ile benzer bir alanda olamasa da yukarýdaki ifadeden de anlaþýlacaðý üzere babasýyla esasen giriþimcilik gibi ortak bir özelliði bulunmaktaydý. Yýllar sonra aldýðý eðitimler ile harmanlayacaðý söz konusu giriþimcilik ruhunu, bulunduðu iþletmelere getirdiði yeniliklere, ortak olduðu yeni giriþimlere ve geliþtirdiði yazýlým çözümler ile hizmetlere yansýtacak ve böylece turizm sektörü açýsýndan önemli görülen havayolu yolcu taþýmacýlýðýný, hem yolcu açýsýndan hem de havayolu iþletmeleri ve seyahat acenteleri gibi pek çok farklý paydaþlar açýsýndan kolaylaþtýracaktý. Ýstanbul Üniversitesi’nden 1973 yýlýnda mezun olduktan sonra Gökman, iþ hayatýnýn baþlangýcýný oluþturan ve ayný zamanda evleneceði adamla da yollarýnýn kesiþeceði Akbank’a baþvurur. Akbank, ihtiyacý doðrultusunda kendisini IBM kurslarýna gönderir. IBM esasen Gökman’ýn yýllar sonra kendi iþletmesi için anlaþma yapmak üzere ayný masaya oturacaðý dev teknoloji iþletmesidir (Hitit Basýn Bülteni, 2019). 1 Ýstanbul Kýz Lisesi tarihçesi 1850’lere uzanýr.


Geçmiþte isim deðiþiklerin yaþandýðý lisenin 1924 yýlýnda ve 1933 yýlýndan 1983 yýllarý arasýnda “Ýstanbul Kýz Lisesi” adý ile 1983 yýlýndan itibaren ise “Ýstanbul Caðaloðlu Anadolu Lisesi” adýyla eðitim ve öðretim faaliyetlerini sürdürdüðü görülür (Bayraktar, 1963, Günergun ve Kadýoðlu, 2008;T.C. Millî Eðitim Bakanlýðý Ortaöðretim Genel Müdürlüðü, 2017, s.15). 2 Ayrýntýlý bilgi için bakýnýz: Kýlýç, 1999; Dosay Gökdoðan, 2009); Baþar, 2014; Ýstanbul Üniversitesi Fen Bölümü Tanýtým Kitabý, 2018 Gökman, bir yýl boyunca katýldýðý IBM’in bilgisayar kurslarýný baþarý ile tamamlar ve 1975- 1977 yýllarý arasýnda Akbank’ta görev alýr. Ancak, Gökman’ýn havayolu yolcu taþýmacýlýðý alanýndaki çalýþma hayali, kendisini, o zamanki adý ile THY Bilgi Ýþlem birimine yönlendirir. Yaptýðý baþvurunun kabulü ile de 1977 yýlýnda baþlayan ve 1996 yýlýna kadar süren, Türkiye’nin ilk sivil havayolu iþletmesi olan Türk Hava Yollarý’ndaki çalýþma hayatý baþlamýþ olur. Böylece, IBM’den aldýðý eðitim ve Akbank’tan edindiði tecrübe ile hayalindeki havayolu yolcu taþýmacýlýðýný hayata geçirebilecek bir ortam da oluþmuþ olur. Gökman, THY’de sýrasý ile Programcý (1977-1983), Proje Lideri (1983-1989), Sistem Geliþtirme Müdürü (1989-1990), BT Baþkan Yardýmcýsý (1990-1994) ve Eðitim Baþkaný (1994- 1996) olarak çalýþýr. 1996 yýlýnda ise havacýlýk biliþim sektöründe ülkemizde ilk olan ve günümüzde dünyadaki lider havacýlýk teknolojisi iþletmeleri arasýna giren Hitit’in kurucu kadýn ortaklarýndan biri olmak adýna THY’den ayrýlýr. Gökman bugün, halen Hitit’te aktif olarak çalýþmalarýný sürdürmektedir.


THY’DE BÝLÝÞÝM TEKNOLOJÝSÝ ALANINDA YENÝLÝKÇÝ YAKLAÞIM Gökman’ýn gençlik zamanlarýna denk gelen 1970’li yýllarda ülkemizde havayolu yolcu taþýmacýlýðý, Bursa Hava Yollarý (1977) istisnasý dýþýnda (Albayrak, 1983) devlet eli ile yönetilen Türk Hava Yollarý iþletmesi tarafýndan sürdürülür. 1980’li ve 1990’lý yýllarda ise özel havayolu sayýsýnýn zamanla arttýðý görülür (Adiloðlu-Yalçýnkaya ve Yalçýnkaya, 2019). THY’nin tek havayolu olduðu 1970’li yýllarda THY’de elektronik çalýþma sistemine iliþkin pek çok faaliyet yürütülür. Örneðin, Elektronik Bilgi Ýþlemler Müdürlüðü, 1970 yýlýnda kurulur. Ayný yýllarda THY Bilgisayar Projesi hazýrlanýr ve ilgili Bakanlýklar ile Devlet Planlama Teþkilatý tarafýndan onaylanýr. 1972-1977 yýllarý arasýnda genel muhasebe, kýymetli evrak takip ve kontrol sistemi, tarife deðerlendirme gibi pek çok sistem, Sýnai Kalkýnma Bankasý ve Ýstanbul Üniversitesi Ýktisat Fakültesi Bilgisayar merkezleri yardýmý ile THY bilgi iþlem uzmanlarý tarafýndan geliþtirilir. 1977 yýlýnda THY Gümüþsuyu Bilgisayar Merkezi faaliyete geçer. Ayný yýl, THY’de 23 adet uçak bulunur ve iç hatlarda 2 milyonu aþkýn yolcu, dýþ hatlarda ise 1 milyonu aþkýn yolcu taþýnýr. (Albayrak, 1983, s.210-211).


Gökman, biliþim teknolojisinin önem kazanmaya henüz yeni baþladýðý dönemlerde, 1977 yýlýnda THY’de Programcý olarak göreve baþlar ve çalýþmaya baþladýðý yýldan itibaren pek çok programýn yazýlýmýnda görev alýr. Söz konusu programlar ile THY’deki süreçlerin kolaylaþtýrýlmasý ve müþterilere sunulan hizmetlerin iyileþtirilmesi saðlanýr. Ýki yýl sonra Gökman, kendisi gibi biliþim sektöründe çalýþan, Akbank’ta tanýþtýðý, daha sonra Türk Ekonomi Bankasý Genel Müdür Yardýmcýsý iken, BT bölümünün kuran (1982) Mehmet Gökman ile 20.08.1979 tarihinde evlenir. Vizyonunu gerçekleþtirmede ve hedeflediði yolda yürümesinde desteðini daima hissettiðini belirten Nur Gökman eþinden þöyle bahseder: “Erkeklerin kendi dünyalarýna kadýnlarý hapsetme yapýlarýný düþününce, onun bu özgürlükçü ve destleyiciliðinin, yolumda yürümemde ne kadar önemli olduðunu belirtmek isterim.” 1983 yýlýna gelindiðinde Nur Gökman, altý yýl çalýþacaðý Proje Lideri görevine getirilir. Gökman’ýn proje lideri olduðu 1985 yýlýnda THY, 1979 yýlýndan itibaren KLM’in Amsterdam’daki merkezine baðlý olarak çalýþan Otomatik Rezervasyon ve Operasyon Sisteminin yerine Yeþilköy’de çalýþmalarý tamamlanan TOROS adýnda kendi bilgisayarlý rezervasyon sistemini kullanmaya baþlar (THY, 2008, s.182; Hürtürk, 2016, s.70).


Bu geliþim, dýþarýya baðýmlý söz konusu sistemin kendi iç kaynaklar ile yapýlmasý anlamýna gelir. Dönemin tanýklarýndan, Gökman’ýn ekip arkadaþý ve ayný zamanda da Hitit’in günümüzde ortaklarýndan biri olan Hakan Ünlü söz konusu geliþimi ve Gökman’ýn yaklaþýmýný aþaðýdaki cümleler ile aktarýr: “O zaman TOROS adýný verdiðimiz sistemin check-in özelliði yoktu. Kalkýþ Kontrol Sistemi (Departure Control System-DCS) adý verilen sistemi dýþarýdan almak çok maliyetli idi. KLM’den alýnan sisteme THY bünyesinde böyle bir ekleme yapmak da teknolojisi 1960’lara dayanan ve dýþarýdan alýnmýþ bu sistemi bilen kaynaklarýn kýsýtlýlýðý sebebi ile çok zordu(...)Nur Haným, bir gün bana DCS sisteminin ne olduðunu kýsaca anlattý, elime bir sürü doküman tutuþturdu ve benden bu sistemi yeni teknoloji ile yazýp yazamayacaðýmý araþtýrmamý istedi. Ben, birkaç günlük bir çalýþmadan sonra kendisine “yazabilirim” dedim ve proje baþladý.


Daha önce kimsenin denemediði bir þeyi yapmak benim gibi genç bir yazýlýmcý için çok heyecan verici idi ama Nur Haným “bu sistemin bu teknoloji ile yapýlmamasý gerektiðini” ve hatta “yapýlamayacaðýný” söyleyen pek çok kiþinin baskýsýna göðüs germek zorunda kaldý. Onlara taviz vermedi, sistem yazýldý ve THY uçuþlarýnýn check-in iþlemlerini bilgisayar ile yapmaya baþladý. Bu projeyi bir konferansta tanýttýk. THY’nin yurt dýþýna havayolu yazýlýmý satýþýna ve daha sonrasýnda Hitit’in oluþuma kadar giden bir sürecin baþlangýcý oldu.” Gökman, biliþim teknolojisi alanýnda gerçekleþtirdiði iyileþtirmeler ile kariyerinde adým adým yükselir ve 1989 yýlýnda THY’de Sistem Geliþtirme Müdürü olur. Ayný yýl, THY’de sýk uçan yolcu programý uygulanmaya baþlanýr (THY 75. Yýl Raporu, s. 194). Sýk uçan yolcu programý, yolcularýn daha fazla uçmasýný teþvik etme ve sýk uçan yolcularý ödüllendirme anlamýný taþýr. Pek çok geliþimlerin saðlandýðý 1980’li ve 1990’lý yýllarda esasen THY’nin bir devlet kurumu anlayýþýndan ticari amaçlar ile yönetilen bir iþletmeye dönüþüm sürecinin de baþlangýcý niteliðindedir (Adiloðlu-Yalçýnkaya, 2019). Bu süreçte Gökman, Biliþim Sistemleri Baþkan Yardýmcýlýðý görevine getirilir (1990) ve söz konusu bu atama da aslýnda Nur Gökman’ýn, o dönemlerde üst kademelere getirilen çok az sayýdaki kadýn yöneticilerinden biri olmasý anlamýna gelir. Gökman, döneme iliþkin anýlarýný þöyle aktarýr: “THY’nin deðiþim süreci, Cem Kozlu’nun ve yardýmcýsý Günseli Tarhan’ýn geldiði süreç…



THY’nin deðiþim rüzgârýnda Kozlu ve Tarhan’ýn çok önemli olduðunu düþünüyorum. Þirket içindeki dinamiklerle ilgili olan Günseli Tarhan’dý…1990 yýlýnda Baþkan yardýmcýlýðý görevine geldim. 1990’da Baþkan bir arkadaþým vardý; onun yardýmcýsý konumundaydým ama ayný yetkilerle… Kadýn olarak baþkanlýkta ya ikinci ya da üçüncüyümdür.” Gökman, dört yýl boyunca Baþkan Yardýmcýlýðý görevini sürdürür. Bu süreçte THY bilgi iþlem ekibinin geliþtirdiði bir proje olan gelir deðerlendirme sistemi-TRACES, THY tarafýndan Ýzlanda, Polonya ve Çekoslovakya havayollarýna satýlýr(THY, 2008, s.209). Söz konusu satýþ kararý, esasen Hitit’in doðuþunun temellerini oluþturur. Gökman, Hitit’in doðuþuna aþaðýdaki cümleler ile deðinir: “THY bizim yaptýðýmýz iþleri yurt dýþýna sattý. Sattýðýnda da o zamanlarýn adeti üzerine source kodlarýný vererek sattý. Source kodlarýný alan þirketler Etiyopya Havayollarý, Polonya Havayollarý, Ýzlanda Havayollarý… Bunlar, kurulum ve kullaným için danýþmanlýk hizmeti ihtiyacý duydular. Dilek (Ovacýk) haným ilk olarak danýþman olarak baþladý, 1996’da ben ayrýlýp geldim.” Söz konusu geliþim, THY yayýnlarýna bir baþarý öyküsü olarak yansýr (THY, 2008, s.209): “Bilgi iþlem yazýlýmlarý konusundaki bu baþarý özellikle sevindiriciydi; çünkü bu türden yazýlýmlarýn alýcýsý konumundaki kurumu, çok kýsa sürede üretici konumuna taþýmýþtý…” Görüþmecilerden Hakan Ünlü de Hitit’in doðuþunu ve Gökman’ýn günümüzde gerçekleþtirdiði hedeflerinin geçmiþe uzanan hikâyesini farklý bir aný ile anlatýr: “Nur Haným bir gün, yeni teknoloji ile rezervasyon özelliðini içeren bir yolcu hizmetler sistemini yazýp yazamayacaðýmýzý sordu. Bunu yapmayý daha o zaman kafasýna koymuþtu. Bunun olabileceðini konuþtuk ama THY içinde pek çok deðiþim oldu ve bu fikrini hayata geçirmek için yeterli desteði bulamadý.



THY daha sonra bu sistemi British Airways’den aldý. Bizler ayrýlýp 1990’larýn ortasýnda Hitit’i kurduk.” Ünlü’nün bahsettiði söz konusu alým da THY yayýnlarýnda bir iyileþtirme örneði olarak yer alýr (THY, 2008, s.210): “British Airways’den alýnan Rezervasyon, Otomatik Biletleme ve Check-in sistemlerini içeren paket, 1 nisan 1995’te yürürlüðe girdi. Böylece, yolcunun dünya standartlarýnda bir hizmetle aðýrlanmasý saðlanýyor, rezervasyondan check-in sürecine kadar her aþlamada zaman kaybý önleniyor ve risk oraný minimuma indirilmiþ oluyordu.” Ancak Gökman, yönetim kadrosunun deðiþmesi ve biliþim teknolojisine iliþkin alýnan farklý kararlarýn etkisi ile 1994 yýlýnda, THY Eðitim Baþkanlýðý’nda görev almak üzere Biliþim Teknolojisi biriminden ayrýlýr. Ýki yýl sonra ise asýl hedefini gerçekleþtirmek üzere THY’den ayrýlarak, 1994 yýlýnda Dilek Ovacýk ile birlikte temeli atýlan, Türkiye’de ilk ve dünyada sayýlý havacýlýk teknoloji þirketlerinden biri olan Hitit’i kurar. O dönem, Türkiye’nin teknoloji alanýnda yaratýcý olabileceðinin ve geliþtirilen çözümlerin ihraç edilebileceðinin gösterilmesi; gerçekleþtirilen iþin de yüzde yüz yerli sermaye ile yapýldýðýnýn vurgulanmasý için bu topraklara ait bir isim ve simge aranýr. Sonunda da Anadolu’da kurulan ilk medeniyetlerden olan “Hitit” ismi, iþletmeye verilir ve logo olarak da Hitit Güneþi sembolü kullanýlýr ve oluþturduðu güzel bir ekip ile günümüze kadar faaliyetlerini sürdürür. Kuruluþ zamanýnda Hitit, Hitit Bilgisayar Hizmetleri A.Þ. ve Hitit Bilgisayar Hizmetleri Dýþ Ticaret Ltd. Þti. olmak üzere iki iþletmeden oluþmaktadýr. TÜRKÝYE’NÝN ÝLK HAVACILIK VE SEYAHAT BÝLÝÞÝM TEKNOLOJÝ ÝÞLETMESÝ:




HÝTÝT Çalýþma kapsamýnda görüþülen Hakan Ünlü, Hitit’in “hiç bir öz kaynaðý olmadan kurulduðunu ve yapýlan tüm yatýrýmýn bir bilgisayar ve bir faks makinasýndan ibaret olduðunu, günümüze deðin, finansal destek almadan gediðini” belirtir (Ünlü, 2019). Nur Gökman da kuruluþ yýllarýný aþaðýdaki cümleler ile aktarýr: “Çalýþmalarý, Dilek (Ovacýk) Haným baþlattý. THY’nin sattýðý bir uygulamanýn kurulumu için danýþmanlýk yapýyorduk. Danýþmanlýk yapan bir þirket iken kendi yazýlým çözümlerimizi geliþtirmeye baþladýk. 1996’da Hitit adý altýnda ilk ürünümüz sadakat (loyalty) oldu ama referans noktamýz olmadýðý için hiçbir yere giremedik, bizi tanýmalarýna raðmen… Örneðin, 1998 yýlýnda Etiyopya’ya gitmiþtik. “Referansý olmayan bir þirketten program almayýz” dediler.” Günümüzde ülkemizde her sektörün yaygýn olarak kullandýðý sadakat programlarýnýn önemini o dönemlerde fark eden Gökman ve ekibi, sadakat programýný bankacýlýk sektörüne de tanýtýr, hastanelere özel hasta kayýtlarýna yönelik çalýþmalar da yapar ancak bekledikleri çýkýþý o dönem yakalayamazlar. Sonraki yýllarda ise Hitit, geliþtirdiði sadakat programýný, THY’ye satma imkâný bulur.


THY, 1998 yýlýnda katýldýðý Qualiflyer ittifakýndan 2000 yýlýnda ayrýlmýþ ve bu sebeple bir sýk uçan yolcu programýna ihtiyaç duymuþtur. Hitit de geliþtirdiði yazýlým çözümünü THY’deki ilgililere sunar. Döneme iliþkin anýlarýný Gökman, þöyle dillendirir: “2000 yýlýnda THY’nin bu konuda bir arayýþ içerisine girdiðini duyduk. Swissair’in programýný kullanýyordu, ittifak çerçevesinde… THY’ye bu programý tanýttýk, THY’de yönetim deðiþiklikleri olmuþtu. Genel Müdürü Yusuf Bolayýrlý, Genel Müdür Yardýmcýsý, sonradan Pegasus Havayollarý’nýn da büyüme sürecinde Genel Müdürlüðünü yapmýþ olan Sertaç Haybat ve IT Direktörü Aycan Serez... Bizim geçmiþte yaptýklarýmýzý çok iyi bilen insanlardý ve programýmýzý o zaman Amerika’dan alacaklarý programla karþýlaþtýrdýlar ve bizimle yürüyebileceklerine karar verdiler.” Söz konusu bu geliþme, Hitit için farklý havayollarý tarafýndan talep edilen ‘referans havayolu gerekliliðini’ karþýlamak anlamýna gelir ve Hitit için 2000’li yýllar büyüme yýllarý olur. 2000 yýlýnda Hitit’in ortaklarýnýn sayýsý da ikiden dörde yükselir, ortaklar arasýna, Hitit’in büyümesinde rol oynayan Hakan Ünlü ve Özkan Dülger de katýlýr. Gökman böylece sadakat programýný satma ve asýl hedefi olan havayolu iþletmelerinin ihtiyaç duyduðu tüm uygulamalarý bir bütün halinde sunma hedefine yavaþ yavaþ yaklaþmýþ olur. THY’den sonra Ýzlanda Havayollarý da Hitit’in sadakat yazýlým çözümünü satýn alýr (2003). Ayný zamanda, temel havayolu yazýlýmlarýnýn da geliþtirilmesine baþlanýr.


Örneðin, 2003 yýlýnda MNG Havayollarý ile Rezervasyon ve Biletleme konusunda bir anlaþma yapýlýr ancak proje, havayolunun gerekli izinleri alamamasý sebebi ile hayata geçemez ve arkasýndan 2005 yýlýnda Pegasus Havayollarý hizmet alým sürecine katýlýr. O dönem, Pegasus Havayollarýnda Genel Müdür olan Sertaç Haybat’ýn yenilikçi yaklaþýmý ve THY çalýþma döneminden Hitit’e olan güveni sayesinde küresel iþletmeler ile rekabet etme fýrsatý, Hitit’e verilir. Bu dönemlerde baþlayan söz konusu iþbirliðinin, daha sonra yollarýn birleþtirilmesini de saðlayacaktýr. Hitit’in müþteri aðý, olumlu geliþmeler ile birlikte zamanla geniþler, Ürdün, Etiyopya, Yemen, Etihad, Kuveyt, Virgine Blue, Sun Express bunlarýn sadece birer örneðidir (Cumhuriyet Gazetesi, 2006, s.13). Zamanla büyüyen Hitit 2013 yýlýnda Türkiye’deki havacýlýk biliþim sektörü açýsýndan da önemli bir karar alýr ve bünyesindeki Hitit Bilgisayar Hizmetleri Dýþ Ticaret Ltd. Þti. iþletmesini dünyaca ünlü biliþim teknolojisi saðlayýcýsý Amadeus’a satar. Alýnan bu önemli kararý,



Gökman þöyle anlatýr: “2013’te Hitit Dýþ Ticaret Hizmetleri’ni, Amadeus’a sattýk. 2013 yýlýnda dünyada en çok tercih edilen ve 5 yýldýzlý havayollarý dâhil 35 müþteriye çýkmýþtý. 180 kiþilik ekibimizden 90 kiþiyi Amadeus’a devrettik. Amadeus Türkiye’deki birimini açtý böylece… Biz, tek baþýna sadakat çözümünü satmaktan çekildik. Bunu Amadeus’a verdik fakat satarken biz dedik ki lisans haklarýný saklý tutalým. Source kodlarýný koruyalým ve rezervasyon, biletleme çözümlerimizle entegre olarak geliþtirmeye devam edelim.” Havacýlýk biliþim teknolojisi alanýnda sayýlý iþletmelerden biri olan Amadeus’un Hitit’i satýn almasý, Hitit’in esasen bu alandaki bilinirliliðini artýrýr ve sadece yolcu sadakat programýný deðil ayný zamanda temel havacýlýk yazýlýmlarý yapan ve bunlarý hizmet olarak sunabilen bir teknoloji firmasý olma yolunda güç kazandýrýr.


Günümüzde Hitit, beþ kýtada, elli uluslararasý iþletmeye hizmet sunarak, 65 milyondan fazla yolcunun seyahat sürecinin pek çok farklý noktasýna temas eder ve seyahat deneyiminin olumlu yönde etkileyecek pek çok ürün ve hizmetlerini, Crane markasý ile sunar. Nur Gökman Crane markasýný, Hitit’in bir diðer ortaðý Özkan Dülger ile turna kuþundan esinlenerek yarattýðýný anlatýr. Hitit’in sunduðu hizmet paketlerinden ilki, Yolcu Hizmetleri Sistemi hizmet paketidir ve bu kapsamýnda Rezervasyon ve Yolcu Hizmetleri (crane.PAX), Rezervasyon Arama Motoru (crane.IBE), Charter Yönetimi (crane.ALM), Kalkýþ Kontrol Sistemi (crane.DCS), Yük ve Denge Hesaplama Hizmeti (crane.WB), Yolcu Sadakat Hizmeti (crane.LL), Müþteri Destek Hizmeti (crane.CCL), Ýletiþim Yönetimi (crane.CM), Mobil Uygulamasý (crane.MA), Bagaj Eþleþtirme Hizmeti (crane.BRI); ikinci hizmet paketi- Ticaret Hizmeti kapsamýnda Havayolu Seyahat Ticareti hizmeti; üçüncü hizmet paketi Operasyon Planlama Hizmeti kapsamýnda Tarife Planlama (crane.SP), Operasyon Kontrol hizmeti (crane.OCC), Ekip Planlama Hizmeti (crane.CREW); dördüncü hizmet paketi Muhasebe kapsamýnda Gelir Muhasebesi (crane.RA), Maliyet Muhasebesi, Ýþletme Performans Hizmeti (crane.BPI); Seyahat Çözümleri isimli beþinci hizmet paketi kapsamýnda Çevrimiçi Seyahat Acente Hizmeti (crane.OTA) ile Agenta Portalý Hizmeti (Crane Agent Portal Plus ve Crane APP) ve son olarak da Kargo Çözümleri (Rezervasyon ve Kargo Servisleri, Cargo.CGO ve Yerel Kargo Servisleri, Cargo.DOM) hizmetleri sunulur.


Söz konusu çözüm ve hizmet aðý ile seyahat sürecinde rol oynayan sistemlerin bütünleþmesi, yolcularýn memnuniyetinin artýrýlmasý ve hizmet sunulan iþletmelere, süreçlerin verimliliðini doðrudan analiz edilebilme imkâný saðlanýr. Geniþletilen hizmet aðý ile birlikte büyüyen Hitit Bilgisayar Hizmetleri A.Þ. önemli bir karara daha imza atarak, hizmet sunduðu Pegasus Hava Taþýmacýðý A.Þ.’ye 2015 yýlýnda payýnýn %40’ný satar, daha sonra bu oran, %50’ye çýkarýlýr (2016) (Pegasus Havayollarý Faaliyet Raporu, 2017). EKÝP ARKADAÞLARININ ANLATIMINDA NUR GÖKMAN Gökman’ý otuz yýldýr tanýyan, Hitit’in günümüzde ortaklarýndan Hakan Ünlü, Gökman’ý aþaðýdaki cümleler ile anlatýr: “Nur Haným’ýn en önemli özelliði cesur vizyonu… Onun baþarý ile altýndan kalktýðý pek çok iþ, baþkalarýnýn “yapýlamaz”, “biz yapamayýz”, “bizim ülkede bu yapýlamaz” korkusu ile kenara koyduðu iþlerdir. Nur Haným her zaman bunlarýn yapýlabileceðini düþünür, asla “yapýlamaz” kolaycýlýðýna kaçmaz ve en sonunda hedefine ulaþýr.” Ünlü’nün düþüncesi, çalýþma kapsamýnda görüþülen diðer ekip arkadaþlarý tarafýndan da paylaþýlýr. Örneðin, Hitit’in Türkiye dýþýnda pek çok ülkede büyümesinde büyük rol oynayan Hitit Satýþ ve Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardýmcýsý Nevra Karaaðaç, Nur Gökman’a iliþkin düþüncelerini aþaðýdaki þekilde aktarýr: “Çevik, enerjik, lider... Vizyon ve anlayýþ ikisi bir arada...


Bir sonraki adýmý deðil on sonraki adýmý görüp, bunu tahmin edip, hareket edebilen biri...” Havacýlýk biliþim teknolojisinin geleceðini çok önceden gören Gökman, bu alandaki eðitime de çok önem verir ve bir kadýn giriþimci olarak teknoloji alanýnda kadýnlarýn sayýsýnýn artmasý için çaba gösterir. Örneðin, Yýldýz Teknik Üniversitesinde bir araþtýrma merkezi kurar ve kadýnlara çalýþma imkâný sunar. Görüþmecilerden Karaaaðaç, kadýn çalýþanlarýna yönelik yaklaþýmý þöyle aktarýr: “Kadýný ve erkeði ayýrt etmeyen birisi… Kadýnlara erkekler ile eþit þartlarýn verilmesi halinde onlarýn da yükseleceðine inanýr. Þirketteki cinsiyet daðýlýmýmýz %40 - %60 oranýnda, üst kademe yöneticilere baktýðýmýzda ise tablonun %67-%33 þeklinde kadýnlar lehine deðiþtiðini görüyoruz… Hem havacýlýk hem de mühendislik, Türkiye’de ve dünyada erkek egemen sektörle ama buna raðmen þirket genelindeki bu oranlarla, sektörümüzdeki küresel cinsiyet daðýlýmýnýn çok ötesinde bir tablo çiziyoruz. Tüm bunlar, kadýnýn yükselmesi açýsýndan fýrsat verildiðini gösteriyor. Bunun dýþýnda da çalýþma þartlarý, doðum izni, evlilik izni gibi sosyal haklarda da çok hoþgörülü ve anlayýþlý bir liderdir. Özel hayata çok saygý duyar. Hisleri arka planda hep vardýr ama amaca doðru hareket eden birisidir. Çok yakýn iliþkileri vardýr. Havayollarý ile de böyledir… Çok mütevazýdýr. Yaptýðý iþ ile fark edilir her zaman…” Günümüzde Uluslararasý Hava Taþýmacýlýðý Birliði’nin (IATA), üye olan havayollarýný, 2025 yýlýna kadar %25 kadýn çalýþaný istihdam etmelerini teþvik etmek için baþlattýðý “25by2025” giriþimini, Gökman esasen yýllar önce gerçekleþtirmiþtir (IATA Basýn Bülteni, 2019). Gökman’ýn cinsiyet eþitsizliðine karþý gösterdiði yaklaþýmýn dýþýnda esasen çalýþanlara genel olarak verdiði deðeri, çalýþma kapsamýnda görüþülen Hitit Bilgisayar Hizmetleri Ürün Stratejisi Genel Müdür Yardýmcýsý Semra Kandemir’in anlatýmýnda görmek mümkündür: “Nur Haným günümüzün modern yönetim anlayýþýný kendi iç sesini dinleyerek yýllar öncesinden itibaren, yaþamýna ve yönetim tarzýna katmýþ biri…


Günümüzün ‘çeviklik, otonomi, biliþsel esneklik, farklýlýklarý anlamak ve o farklýlýklardan deðer yaratmak gibi çok önemli deðerlerinin çok öncesinden farkýna varmýþ ve ekibini ona göre oluþturmuþ durumda... 250 kiþilik ekip ve yarattýðý ekosistem ile çok daha fazla kiþi ile varýlamayacak hedefleri gerçekleþtirebiliyor. Her türlü fikre ve aykýrý fikre de açýk bir yönetici... Demokratik yaklaþýmý her seviyede uyguluyor. Aykýrý fikirleri de dönüþtürerek bunlardan bir deðer yaratmayý mümkün kýlýyor.” Gökman’ýn teknoloji eðitimi alanýnda verdiði önemi, üniversiteler ile gerçekleþtirdiði anlaþmalar ile sürdürdüðü görülür. Özyeðin Üniversitesi ile gerçekleþtirdiði eðitim iþbirliði ve bu kapsamda Hitit ekibi ile yürütülen ortak dersler bunun bir örneði niteliðindedir (TUYED, 2017). Gökman’ýn sahip olduðu bir diðer önemli özelliði olan çalýþma tutkusu ise görüþmecilerden Karaaðaç tarafýndan yaþanan bir örnek ile þöyle anlatýlýr: “Pakistan havayolunun sistem geçiþi sýrasýnda 24 saat ayakta geçirmemizi gerektiren bir düzen gerekiyordu. Yolcunun daha az hareket ettiði, biletlemenin daha az yapýldýðý bir zamanda bir sistemi kapatýp yeni bir sistemi açacaktýk. O noktada, Nur haným bütün ekip ile beraber bütün geceyi geçirdi ve orada çok kritik kararlar verilmesi gerekiyordu ve kararlarý veren o oldu.

Kararlar verdikten sonra o geçiþ yapýldý ve çalýþanlar, farklý zamanlarda evlerine gönderildi. Gökman ise eve gitmek yerine o akþam uçaða bindi Pakistan’a gitti ve Pakistan’da bu geçiþi yapan ekibin yanýnda oldu… Moral ve destek için…” Gökman, teknolojinin havacýlýkla kesiþtiði bu baþarý hikâyesinden, sosyal bir projeye imza atmayý da ihmal etmez ve kendi hobisi olan masa tenisinden yola çýkarak, çocuklarý ve sporu odaðýna alan Uçan Raketler adýnda bir projeyi hayata geçirir. Söz konusu proje ile þimdiye kadar 173 okula masa tenisi malzemesi temin edilir; ekipman ve profesyonel antrenörlük eðitimi ile þu ana kadar 173 öðretmenin, masa tenisi antrenörü olmasý saðlanýr ve 35.000’e yakýn öðrencinin masa tenisi oynamasýna olanak sunulur.

Ýlklere imza atan Gökman’ýn hayata geçirdiði söz konusu proje, Türkiye’de alanýnda gene bir ilktir ve projenin yakýn gelecekte de yurt dýþýna da geniþletilmesi hedeflenir. SON SÖZ Sonuç olarak Nur Gökman, 1970’li yýllarda bilgisayara duyduðu ilgiyi ve fark ettiði havayolu yolcu taþýmacýlýðý alanýndaki teknoloji üretimi ihtiyacýný, bir giriþime dönüþtürmeyi baþarýr. Esasen, Gökman, daha önce ülkemizde kendi kaynaklarý ile üretilmesi denenmemiþ havacýlýk biliþim çözümlerini sunarak, bir ilk olmayý, alandaki dýþa baðýmlýlýðý azaltmayý ve yurt dýþýnda havacýlýk biliþim sektöründeki baskýn rakipleri arasýnda yer almayý baþarýr. Türkiye’ye yönelik algýnýn deðiþmesinde esasen rol oynar ve bütün bu geliþimleri de kurucu ortak Dilek Ovacýk ve diðer ekip arkadaþlarý ile söz konusu alanda var olan cinsiyet eþitsizliðine ve kýsýtlý imkânlara raðmen gerçekleþtirir. Kurduðu Hitit’e verilen ödüllerin yanýsýra Gökman’ýn gösterdiði çaba da karþýlýksýz kalmaz. Þahsýna verilen ödüller arasýnda “En Etkili Kadýn CEO” ödülü (2018), “Gamechanger” ödülü (2017), Teknolojinin Kadýn Liderleri Ödülleri'nde Jüri Özel Ödülü (2017) bulunur.








Bu þirkete ortak olmak için araþtýrma yapmak istedim. Bu hikayeyi okuyunca neden bilmiyorum ama gözlerim doldu ve çok duygulandým. Þirkete ortak olmasam bile bu güzel insanlarýn ayaklarýna taþ deðmesin, yollarý bahtlarý açýk olsun.

[Rick Guerin]

Sektörün 1 numaralý oyuncusu Ýspanyol Amadeus. Pandemi öncesi performansý fena sayýlmaz.



Sektörün 2 numaralý oyuncusu Amerikan Sabre. Grafik Ýspanyol oyuncuya göre olumsuz.



Sektörü tanýmak için paylaþmak istedim, çünkü ben de yeni yeni öðrenmeye çalýþýyorum

[Rick Guerin]

ABD li Sabre nin hakimiyetini kýrmak için bir nevi Avrupa birliði tarafýndan kurulan Amadeus rakip olan firmalarý bünyesine katma özelliði var. Dolayýsýyla baþarýlý bir HÝTÝT onlar için her zaman potansiyel hedef olur. Satýn alamaz ise gelir hisselerini alýr gibi bir mantýk Hitit e ortak olmaya yeterli bir mantýk oluþturur mu acaba bilemedim. Çinli bir oyuncu daha var ama o bir devlet kuruluþu ve Çin dýþýnda etkisi yok.

[Rick Guerin]

Havacýlýk sektörünün bir parçasý olan Hitit güncel duruma daha pozitif reaksiyon vermesi gerekir. Tabi ki deðerleme olarak ucuz olmayan bir halka arz olduðu da unutulmamalý. Sayýn Gökman yýl sonu 20 milyon dolar ciro beklediðini söyledi. Kaliteli kadronun izahnamede belirttikleri hedefleri yerine getireceklerine inanýyorum. Biraz zaman tanýmak gerekebilir.

[akdere18]

Son günlerde bir hareketlilik var acaba nedir

M2101K9AG cihazýmdan Tapatalk kullanýlarak gönderildi

[akdere18]

Ne oldu THY ortaklýðý

M2101K9AG cihazýmdan Tapatalk kullanýlarak gönderildi

[kilavuz]

Bu þirketin borsada olduðu bile unutuldu ky sýda pörtföyünde bu hisseden olduðunu unutmuþ dünya þampiyonuymuþ ikinciymiþ üçüncüymüþ hiç önemi yok oyun sektörüne girse daha iyi olur veya oyun yazan firmalardan birine ortak olsun uçar gider bist te oyun sektöründe olan bir firma yok bu eksikliði kapatmak lazým bence