British biraz daha gaz versen yunanla savaa gireceiz
nerden buluyon bu asparagaslar
British biraz daha gaz versen yunanla savaa gireceiz
nerden buluyon bu asparagaslar
Kdemli ye
http://www.turkishgreek.org/index.ph...lari&Itemid=58
Egemenlii Antlamalarla Yunanistan’a Devredilmemi Ada, Adacklar ve Kayalklar Sorunu
Ege Denizi’nde ulusal egemenlik snrlarn ilgilendiren bir dier sorun da bu denizde hkmranlk snrlarn belirleyen antlamalarda[1] adlar belirtilen ve egemenlik devrinde mutabk kalnan adalar dnda kalan ada, adack ve kayalklar zerinde Yunanistan’n egemenlik iddiasnda olmasdr.
Bu bakmdan ele alndnda Trkiye ve Yunanistan arasnda kan uyumazla ilikin olarak bavurulacak en nemli metin olarak Lozan Bar Antlamas’n ve bu antlamann 6, 12, 15 ve 16. maddeleri ile Paris Bar Antlamas’nn 14. maddesi grlmektedir.[2]
Sz konusu antlama hkmlerinin yorumlanmas ve buna bal olarak, Ege Denizi’nde Trkiye ve Yunanistan arasnda henz bir deniz snrnn saptanmam olmas, beraberinde bu antlamalarda adlar sralanmam olan ve fakat, Osmanl Devleti’nin devam olarak Trkiye’nin egemenliinde kalan ada, adack ve kayalklarn statlerinin de tartlmasna yol amtr. Trkiye, aka sz konusu antlamalarda adlar sralanarak egemenlik devrini tanm olduu adalar ve adacklar dnda kalan ada, adack ve kayalklara ilikin egemenliinin srmekte olduunu iddia ederken, Yunanistan, sz konusu antlama hkmlerinin Trkiye’nin, Anadolu kylarndan mil dnda kalan deniz alannda her hangi bir hak iddiasnda bulunmasn engellemekte olduunu ileri srmektedir.[3]
Kardak bunalm, Ege Denizi’nde yeni bir sorunu ortaya karmakla birlikte, Ege’de statleri henz saptanmam bulunan pek ok adack ve kayaln bulunduunu ve iki lke arasnda bu konuda bir hukuki dzenleme yaplmasnn zorunlu olduunu gstermesi bakmndan nemli bir gelime olmutur. Nitekim ksa bir sre sonra Trkiye henz hukuki olarak stats kararlatrlmam olan bu tr adack ve kayalklar “gri blgeler” olarak nitelendirmi ve Gavdos adas olaynda da grld gibi, statlerini tartmaya balamtr. Kardak bunalmnn ardndan, TSK Harp Akademileri Komutanl tarafndan hazrlanan Ege’nin statsne ilikin bir raporda antlamalarla statleri kararlatrlmam bulunan ada, adack, kayalklar Osmanl mparatorluu’nun halefi olarak Trkiye’nin egemenliindedir[4] grne yer verilmitir. Buna gre, “Lozan Antlamas’nn 12. maddesi gereince Yunanistan’a verilen adalarn dnda kalan Zrafa, Koyun Adalar, Hurit ve Girit civarnda bulunan Bergitsi, Sgri, Tokmakia, Kasonisi gibi ada ve adacklar zerinde Trkiye'nin egemenlii hukuken devam etmektedir.
Ayn madde uyarnca Lozan Antlamas’nn aksine bir hkm bulunmadka 13 ubat 1914 tarihinde Yunan igali altnda bulunmu olsa dahi, Anadolu’nun 3 mili iinde bulunan btn ada, adack ve kayalklar, Trkiye’nin egemenlii altndadr. Antlamada yer alan 3 millik mesafe, dnemin karasuyu mesafesi olduuna gre, bugn de aksine bir hkm bulunmadka 6 mil olan karasuyu dahilinde bulunan ada, adack ve kayalklar Trkiye’nin egemenliindedir.
Mentee Adalar blgesinde bulunup da antlamada ismen zikredilmeyen adalar ile ismi zikredilen 14 adaya bitiik olmayan ada, adack ve kayalklar, baka deyile 28 Aralk 1932 zabtnamesinin statsne bal olan adalar veya statleri Kardak kayalklar ile ayn olan Kei, Bulama, Kalimnos, Sakarclar, erte, Nergiscik, stanbulya gneyindeki 12 ada, adack ve kayalk ve Girit’in kuzeydousundaki 13 adada, adack ve kayalklar zerinde Trkiye'nin egemenlii devam etmektedir”[5]
Bu tartmalar Trkiye ve Yunanistan arasnda yeni bir gerginlii daha ortaya karmtr, Yunanistan Ege’de egemenliinde olmakla birlikte zerinde insan yaamayan ada, adacklar iskana ama politikas izlemeye balamtr. Bu durum ise Ege’deki dengeleri zellikle ulusal karasular snr bakmndan ilgilendirmektedir. skana ak olmayan ada ve adacklarn kendilerine has karasular snrn olmay Yunanistan’n bu ada ve adacklar iskana aarak karasular snrn geniletme abalarnn bir gstergesi olarak deerlendirilmektedir.[6] Bu sorun aslnda iki lke arasnda karasularnn geniliinin belirlenmesi tartmalar erevesinde deerlendirilebilecek bir niteliktedir. Gerekte Ege Denizi’nde Lozan Bar Antlamas ile zmni olarak kabul edilmi bulunan 3 millik karasular snrna uygun olarak iki lke arasnda fiili bir snr saptama almas yaplmamtr. Yunanistan’n 1936’da karasularn 6 mile karmas sonrasnda da bu denizde kydar lke olarak Trkiye ve Yunanistan arasnda bir snr saptama grmesinin sz konusu olmad grlmektedir. Bununla birlikte, zellikle Oniki Adalar blgesinde Trkiye ve talya arasnda karasular dnda kalan blgelerdeki adack ve kayalklarn hangi devletin egemenliine braklacana ilikin grmelerin yapld grlmektedir. Nitekim Trkiye ve talya arasnda 18 Haziran 1931 ylnda Ankara'da yaplan grmeler dorultusunda Lozan Bar Antlamas'nn 15. Maddesi hkmne gre[7] talya'ya terk edilmi bulunan Meis Adas evresinde yer alan adack ve kayalklarn hangi devlete ait olduunu belirlemiler ve uzmanlar dzeyinde yaplan toplantda varlan mutabakata uygun olarak hazrlanan toplant tutana, bir antlamaya dntrlerek 4 Ocak 1932 tarihinde Trkiye (T. R. Aras) ve talya (Aloisi) temsilcileri tarafndan Ankara'da imzalanmtr.[8]
Bu Szlemenin 1. Maddesi hkmne gre; "talya Hkmeti aada yazl adacklar zerinde Trkiye'nin egemenliini tanr:
Volo (atal Ada), Ochendra (Uvendire), Fournachia (Furmakya), Kato Volo (Katovolo), Prasouid (Praudi), (Katavolo Adasnn Gney Dousunda) ve Tchallota, Pighi, Nissi - Tis Pighi, Recif Agrecelia, Proussecllisse (Kaya), pano Makri, Kato Makri (Kayalklarla birlikte) Marthi, Roccie Voutzaky (Rocci Vutchaki) Dacia (Dasya), Nissi-Tis-Dacia, Prassoudi (Dasyann Kuzeyinde) Alimenterya (Alimentaria), Caravola (Karavola) Adacklar"
Szlemenin 2. Maddesine gre "Bodrum Krfezindeki Kara Ada da Trkiye'nin olacaktr."
Madde 3; "Buna karlk, Trkiye Hkmeti, merkezi Castellerizo Kenti kilisesinin kubbesi ve yar kutru ve bu merkez ile San Stephano Burnu (Pointe du Vent) arasndaki uzaklk olan bir daire ile evrilecek blge iinde bulunan Psoradia, Polyphados, St. Georges (Gneyde St. Georges, Kuzeyde Agrielaia diye adlandrlan ve 236 sayl ngiliz haritasnda gsterilen iki ada), Psomi (Strongyle, 236 sayl ngiliz haritas), Cutsumbora (Kutsumboras), (Kayalklar), Mavro Poinaki (Mavro Poinchi), Mavro Poinis (Mavro Poini) adacklar zerinde talya egemenliini tanr.
Yukarda sz geen daire iindeki bu adacklardan baka St. Georges (Rho), Dragonera, Ross ve Hypsili (Stronghyli) adacklar da talya'nn olacaktr."
Szlemenin drdnc maddesine gre; "uras kararlatrlmtr ki, bu szlemede tanmlanan sularn ayrld izginin iki yanndaki tm adalar, adacklar ve kayalklar, adlar orada yazl olsun ya da olmasn, bu adalar, adack ve kayalklarn bulunduu blgenin kendi egemenlii altnda olduu Devlete ilintilidir."[9]
Szlemenin beinci maddesinde karasularnn snrlandrmasn olduka ayrntl bir dzenee gre tespit ettikten sonra son paragrafta; "Bu Madde ile aklanm olup iki tarafndaki adalar ve adacklarn kime ilintili bulunduunu belirlemek zere, Batl Yksek Taraflarca saptanan ayrm izgisi douda Tugh burnu gneyindeki 3 mil uzaklktaki bir noktada ve batda Volo adasnn gneyinden 3 mil uzaklktaki br noktada, Trkiye ile talya arasnda hi tartma konusu bulunmayan genel deniz snr ile birleir" demektedirler. Szlemenin 5. Madde son paragrafndaki bu ifadeler dorultusunda, 4 Ocak 1932 tarihinde Szlemenin imzaland gn, Trk ve talyan teknisyenler aralarnda gerekletirmi olduklar bir mektup deiimi ile "...Trk-talyan deniz snrnn iki taraf arasnda hibir tartma konusu olmayan geri kalan ksmnn izilmesi iin hkmetlerine bir Trk-talyan teknisyenler toplantsnn gerekletirilmesini nermek iin hazrlk yapmlardr"[10]
Trkiye ve Yunanistan arasnda Kardak kayalklarnn hukuki statsne ilikin tartmalar sz konusu olduunda teknisyenler dzeyinde yaplmas nerilen bu toplant sonrasnda hazrlanan tutanaa ilikin olarak farkl hukuki geerlilik yorumlar yaplmaktadr. 28 Aralk 1932 tarihli teknisyenler toplant tutana ilerleyen dnemlerde bir szlemeye dntrlememitir. Dolaysyla "Trkiye ile talya arasnda hi tartma konusu bulunmayan genel deniz snr"nn resmi olarak kabul gereklememitir. 1947 Paris Antlamas ile Oniki Adalar'n Yunanistan'n egemenliine braklmas kararlatktan sonra da bu durum srmtr.
Bu bakmdan ele alndnda Ege Denizi'nde karasular snrnn belirlenmesine ilikin sorun sadece Kardak kayalklarna ilikin deil ayn zamanda Trkiye ve Yunanistan arasndaki tm karasular snrna ilikin bir sorun olarak karmza kmaktadr. Nitekim "Yunanistan'n ubat 1950'den balamak zere Mays 1953, Haziran 1955, Ekim 1956 ve Aralk 1962 tarihlerinde Trk Dileri Bakanl nezdinde yapt yazl ve szl giriimlerle talep ettii hususlar, 28 Aralk 1932 tarihli metnin snr izen bir andlama olmadn gstermesi ve Ege'nin hukuki statsn de teyit etmesi bakmndan ilgintir.
Yunanistan bahse konu giriimleriyle, Trkiye ile talya arasnda dzenlenmi olan 4 Ocak 1932 Szlemesi ile 28 Aralk 1932 tarihli teknisyenler zaptnn Yunanistan ile de mer-i olmas hususunda mektup teatisine hazr olduunu; egemenliinde olan adalar ile Trkiye arasndaki karasular snrnn imdiye kadar harita zerinde izilmek suretiyle gsterilmediinin mahede edildiini bildirmitir. Mentee Adalar'nn kuzeyinde kalan iki devlet karasularnn snrlandrlmas iinin karma komisyona havale edilmesi hususunda Trkiye'nin de dndn sormu ve bir toplant tarihi telkin edilmesini istemitir. ki devletin ilgili makamlarnn elinde bulunan ve Ege Denizi'ndeki Trk ve Yunan karasularn gsteren haritalar arasnda baz farkllklarn mevcut olduunu, bu nedenle iki devlet ilgili makamlarnn ellerindeki haritalar karlatrmalar ve mutabk kaldklar takdirde karasularn haritalar zerinde tespit etmelerini teklif etmitir." [11]
Kardak Sorunu
mfa535kardakfigenakatb1
25 aralk 1995 tarihinde Figen Akat isimli bir Trk yk gemisinin Kardak kayalklarnda karaya oturmasnn ardndan yaananlar, Trkiye ve Yunanistan arasnda karasular sorununu yeniden gndeme tam ve ulusal egemenlik alanlarnn saptanmas konusunda yeni bir tartma balatmtr.
Figen Akat'n karaya oturmasnn ardndan kendi olanaklaryla kurtulmaya alrken yaklaan Yunanistan'a ait bir muhrip ve hcumbotu blgenin Yunanistan'n karasular ierisinde kalm olduunu ileri srm ve yardm teklifinde bulunmutur. Buna karlk, geminin kaptan blgenin Trk karasularna dahil olduunu belirtmi ve kurtarma teklifini geri evirmitir. Geminin kurtarlmas ise Trk sigorta irketi aracl ile gerekletirilmeye allmtr.
Bu arada, Yunanistan, 26 Aralk 1995 tarihinde Trkiye'ye bir nota vererek sz konusu geminin Yunanistan'n karasularnda bulunduunu belirterek kurtarma ileminin durdurulmasn istemitir. Trkiye, ayn gn Yunanistan'a vermi olduu bir nota ile iddialar reddetmitir.[12] Gemide yrtlen kurtarma almalar srerken Yunanistan'a ait hcumbotlar gemiye yanaarak kurtarma ilemlerini durdurmu ve Yunanistan'a ait bir romrkor gemiyi karaya oturduu yerden ekerek kurtarmaya almtr. Bu arada kurtarma halatnn romrkorn frdndsne skmas Trk gemisinin bu halat keserek Trk karasularna girmesi ile sonulanmtr. Gemi daha sonra Gllk limanna ekilmitir.[13]
Kardak Gerginliinin Trman
bayraksavasi
ki lke arasnda diplomatik gr al verii srerken egemenlik iddialarnn fiili olarak sergilenmesi konunun bir anda iki lke medyas, kamuoyu ve siyasileri arasnda "ulusal dava" olarak alglanmasna yol amtr. Bu sreci balatan ise, Yunanistan'a ait Kalimnos Adas belediye bakannn yannda adann papaz, aileleri ve Antenna adl Yunan televizyon kanal ekim ekibini alarak 26 Ocak 1996 tarihinde Kardak kayalklarna karak bir enlik havasnda kayalklara Yunan bayran dikmesi olmutur. Bayrak dikme giriiminin televizyonda yaynlanmasnn ardndan, ertesi gn Trk medyas konuya ilgi gstermi ve Hrriyet Gazetesi'nin iki muhabiri helikopter ile Kardak kayalklarna giderek Yunanllarn dikmi olduklar bayra indirmi, yerine Trk bayran dikmitir. Bu bayrak mcadelesinin Trk televizyonlarnda yaynlanmasnn ardndan iki lke arasnda kamuoylarnn siyasiler zerindeki basklar younlam ve diplomatik alanda srdrlen mcadelenin giderek sertletii grlmtr.
28 Ocak 1996 tarihinde Yunanistan'da hkmet basklara dayanamayarak Kardak kayalklarna askeri bir birlii gndererek Trk bayran indirtmi ve ar silahlarla takviye edilen birlik kayalklardan byk olanna konulanmtr. Ayn gn Atina'daki Trk Bykelisi Yunanistan Dileri Bakanl'na arlarak kayalklarn Yunanistan'a ait olduu ve yaklaanlara atele karlk verilecei uyarsnda bulunmutur.
egeBu durum Trkiye'de tepkinin hangi dzeyde ve nasl gsterilecei tartmalarn balatrken siyasilerin ve askeri kadronun zerinde oydat nokta, Yunan askeri varlnn ve bayrann kayalklardan uzaklatrlmas olmutur. Gsterilecek tepkinin iki lke arasnda silahl bir atmaya dnmemesi iin duyarllkla hareket etmek ve ok ynl dnmek gerekmitir. Sonuta nal Batu'nun nerisi[14] dikkate alnarak Kardak kayalklarndan zerinde Yunan bayra dikilmi olmakla birlikte asker bulunmayan kk olanna Trk komandolarnn kmasna karar verilmi ve bu plan 31 Ocak 1996 tarihinde baaryla uygulanarak Trk SAT komandolar ikinci kayala kmlardr.
Trkiye'nin bu mdahalesi, esasta iki lkenin soruna ilikin inisiyatifinin eitlenmesi anlamn tamakla birlikte, beraberinde scak bir atma riskini ve sorumluluunu da tamaktadr. Nitekim, kriz srasnda devreye giren ABD, iki lke arasnda yrtm olduu diplomatik arabuluculuk ile sorunun yumuatlmasn, en azndan, statko ncesi duruma (status que ante) dnlmesini salamaya alm ve bu abalar baarl olmutur. 31 Ocak 1996 tarihinde her iki lke silahl gleri ayn anda Kardak kayalklarndan ekilerek statko ncesi duruma dnlmtr.[15] Statko ncesi duruma dn salayan giriimlerde Trkiye’nin Kardak Kayalklar’ndan kk olanna asker karmas ve “Trk askerlerine herhangi bir saldrda bulunulmad takdirde Yunan birliklerine ate almamas talimat verdii ve Yunanistan’n bayraklarn, askerlerini ve deniz ve hava kuvvetlerini kayalklardan ekmesi durumunda Trkiye’nin de ekileceini” aklam olmasnn yan sra ABD’nin “ilk kurunu atann karsnda ABD’yi bulaca”n aklam olmas da etkili olmutur.
Kardak Kayalklarna likin Hukuki Tartma
Figen Akat'n Gllk Liman'na ekilmesi ile tartmalar yeni boyut kazanmtr; Yunanistan 10 Ocak 1996 tarihinde Trkiye'ye yeni bir nota daha vermitir. Bu notada Trkiye'nin iddialar reddedilmi, Trkiye ve talya arasnda 1932 ylnda imzalanm bulunan ikili anlamadan dolay Kardak (mia) Adasnn talya'ya ait olduu, sonradan 1947 Paris Bar Antlamas'yla Yunanistan'a braklan Oniki Adalar zinciri iinde yer ald dile getirilmitir.
29 Ocak 1996 tarihinde Yunanistan'n bu notasna cevap vererek daha nceki grleri tekrarlanm ve Ege Denizi'nde statleri tam olarak saptanmam tm ada, adack ve kayalklarn statlerine ilikin grmelere gidilmesi isteinde bulunmutur.
Trkiye 29 Ocak tarihli notasnda[16] belirtmi olduu grlere gre; 4 Ocak 1932 Tarihli Trk - talyan Szlemesi kinci Dnya Sava ncesi koullar erevesinde mzakere edilmi ve Kardak Kayalklarna ilikin herhangi bir hkm iermemektedir. Kardak Kayalklarna ilikin gnderme 28 Aralk 1932 Protokol'nde yer almaktadr. Bu protokol ise, geerlilik kazanabilmesi iin gereken hukuki sre tamamlanmadndan hukuki geerlilie sahip deildir. Dier yandan; Yunanistan 1947 Paris Bar Antlamas'na ilikin grmeler srasnda Oniki Adalarn Yunanistan'a devredilmesi tartlrken anlan metinlerin kendisi asndan da geerli olmasn salayacak gndermelerin antlamada yer almasn nermi fakat bu neri kabul edilmemitir. Dolaysyla, 1947 Paris Bar Antlamas'nda Kardak Kayalklar'nn statsne ilikin herhangi bir hkm yer almamaktadr. Kardak Kayalklar'nn Oniki Adalar' Yunanistan'a devreden Paris Bar Antlamas'nn 14/1. Maddesinde "bitiik adack" (adjacent islets) olarak deerlendirilmesi de mmkn deildir. Kardak Kayalklar en yakn Yunan adasndan 5.5 deniz mili uzaklktadr. Bu bakmdan ne "bitiik" ne de "adack" olarak kabul edilebilir. Oysa sz konusu kayalklar Trk topraklarna 3.8 deniz mili uzaklktadr ve Trkiye'ye aittir.
Trkiye’nin grne gre, Yunanistan, Lozan Bar Antlamas ve Paris Bar Antlamas ile devredilen adalar zerindeki egemenlik snrlarn geniletme abas ierisindedir. Btn bunlarn nda, Ege Denizi'nde kk adalar, adacklar ve kayalklarn mlkiyetine ilikin bir anlama henz yaplmamtr. Bu nedenle, Yunanistan'n Ege Denizi'nde kk adalar, adacklar, kayalklar yerleime ama abalar hukuki adan herhangi bir sonu dourmaktan ve hak kazandrmaktan uzaktr. Trk Hkmeti Ege Denizi'nde kk ada, adack ve kayalklarn mlkiyetini kararlatracak mzakerelere giriilmesine hazrdr; Bu mzakerelerden sonra karasularnn snrlandrlmas sorunu da tartlabilir ve karara balanabilir. Bu balamda, Trk Hkmeti ayn zamanda taraflara blgede mevcut durumu ktletirecek tek tarafl giriimlerden uzak durulmasn nermekte, Kardak Kayalklar'nda konulandrlm bulunan Yunan askeri varlnn sona erdirilmesini ve tm egemenlik iaretlerinin gecikilmeksizin kaldrlmasn istemektedir.
16 ubat 1996 tarihli notasnda[17] Yunanistan, 1932 Trk - talyan Anlamas'nn 'kinci Dnya Sava ncesi siyasi koullar erevesinde grlm olduu' iddiasnn herhangi bir yasal nemi olmadn belirterek; 28 Aralk 1932 tarihli Trk - talyan Anlamas'yla ilgili yasal prosedrn tamamlanmad ve bu nedenle Milletler Cemiyeti'nde tescil ettirilmediine ilikin iddiaya ilikin olarak, 4 Ocak 1932 tarihinde karlkl olarak verilen mektuplarda kararlatrlm bulunan 28 Aralk 1932 tarihli Anlama, her iki tarafa Milletler Cemiyeti Sekreterlii'ne tescil ettirilmi bulunan 4 Ocak 1932 tarihli Anlama'y tamamlayc bir niteliktedir grne yer ver vermitir. Yunanistan’n grne gre, metnin kendisi ve mektup deiimlerinde aka belirtildii gibi, 28 Aralk 1932 tarihli Anlama, zerinde egemenlie ilikin herhangi bir tartmann bulunmad bir blgede deniz snrna ilikindir dolaysyla, taraflarca ayrca onaylanmasna gerek yoktur. Ayrca, 28 Aralk 1932 tarihli Anlama'nn metninin tam bir uluslararas anlama metni olarak kabul edildii metnin imzasndan balayarak taraflarca hemen yrrle konulmu olmasndan da aka anlalmaktadr. Ayn nedenlerden dolay, bu olayda Milletler Cemiyeti'nde tescil yaplmasna gerek duyulmamtr. Btn bunlar reddedilemez gereklerdir ve Yunanistan'n yukarda sz edilen anlamalarn geerlilii konusunda herhangi bir phesi bulunmamaktadr. Bundan baka, 1932 - 1947 dneminde ve sonrasnda mia (Kardak) kazasna kadar bu anlamalarn geerlilii konusundaki tutumunu deitirmemitir. Ayn noktalar talya ve Oniki Adalar zerindeki egemenliinin srd dnem iin de gerektir. Dier yandan, sadece 1932'de deil ayn zamanda 1950'de Trkiye blgede bir deniz snrlamasnn halihazrda var olduunu kabul etmitir. 1950 ylnda stanbul'da toplanan Ortadou Blgesel Hava Seyir Toplants'nda kararlatrlan kinci Ortadou Blgesel Hava Seyir Anlamas bunu dorulamaktadr. ICAO tarafndan uygulanmakta olan stanbul/Atina FIR snr hatt, ilgili ICAO haritas ve 1953 ylnda Ankara'da yaynlanan resmi Trk hava seyir haritasnda grlecei gibi, Trkiye'nin blgedeki Bat snrlar ile ayndr. Bu ynde bir snrlandrma 1936 Montreux Szlemesi erevesinde 'stanbul Boaz, anakkale Boaz ve Marmara Denizi'nden geen gemilerin seyirleri hakkndaki 1953 tarihli yllk rapora ek resmi Trk haritasnda da grlmektedir. Btn bu haritalarda, dier Trk ve uluslararas resmi haritalarda mia (Kardak) Kayalklar Yunanistan'a ait olarak grlmektedir.
1947 Paris Bar Konferans srasnda 1932 anlamalarna zel bir gnderme yaplmas ynnde Yunanistan'n nerilerine ilikin argmanlar konusuna gelince, 1947 Paris Bar Antlamas metninde bu anlamalara bir gnderme yaplmamas bu anlamalarn geerliliini etkilememektedir.
Yunanistan’n grne gre; mia (Kardak) Kayalklar Oniki Adalar'n adalar, adacklar ve kayalklar btnnn bir parasdr ve 1947 Paris Bar Antlamas'nn 14. Madde 1. Paragrafnda belirtildii gibi bitiik adack oluturmaktadr. Bu durum mia zerinde aka talyan egemenlii kuran 28 Aralk 1932 Trk - talyan Anlamas'nda kesinlikle tannmtr. Buna ek olarak, 1923 Lozan Bar Antlamas'na gre mroz, Bozcaada ve Tavan Adalar dnda sadece Trk kylarndan mil ierisinde kalan adalar zerinde Trk egemenlii elde tutulmutur. Buna gre, Yunanistan Trkiye'nin soruna ilikin notasnda dile getirmi olduu uzaklk gibi, hukuk d kriterleri deil sadece uluslararas hukuk tarafndan verilen egemenlik haklarn tanr. Adalarn hukuki rejimi aka kararlatrlm ve zerlerinde herhangi bir hukuki phe yoktur. Ek olarak, yerleik olsun olmasn, birbirinden bamsz olarak nasl nitelendirilirse nitelendirilsin, tm adalar (adacklar, kayalk adalar, kayalklar vd- bu terimler hukuki deil sadece corafi armlar iermektedirler) byklkleri gz nnde bulundurulmakszn hem 1923 Lozan Bar Antlamas hem de 1947 Paris Bar Antlamas tarafndan ayn hukuki davrana tabi tutulmulardr. Bu nedenle, yukarda dile getirildii gibi, tm Ege blgesinde adalarn hukuki rejimine ilikin herhangi bir boluk kesinlikle bulunmamaktadr.
Taraflarn hukuki ve siyasi yorumlarn ieren bu nota deiimleri sonucunda Ege'de rejim kuran antlamalarn yorumlanmasnda fikir ayrlklar ierisinde olduklar ortaya kmtr. Bu arada Avrupa Parlamentosu, 15 ubat 1996 tarihinde alm olduu karar ile “1923, 1932 ve 1947 antlamalarna uygun olarak Kardak / mia adacklarnn Oniki Adalar grubuna dahil olduunu” belirtmi, “Trkiye’nin Yunanistan’n egemenlik haklarna ynelik tehlikeli tehditlerini” knam ve Trkiye’yi uluslararas antlamalara sayg gstermeye armtr.[18] Gerekte Avrupa Parlamentosu’nun alm olduu bu karar Kardak bunalmna bir anda Yunanistan – Trkiye arasnda bir sorun olmaktan karp Trkiye ile Avrupa Birlii arasnda bir sorun haline getirebilecek bir nitelik kazandrmtr. Alnan kararda Yunanistan’n Avrupa Birlii yesi olduu, Ege Denizi’nde askeri gerilimin Trkiye tarafndan trmandrld ve Yunanistan’n snrlarnn AB’nin d snrlar olduu vurgulandktan sonra, AB yelerinin, Trkiye ve Yunanistan arasndaki ilikilerin dzeltilmesinde etkin rol oynamalar, Trkiye’nin AGT erevesindeki ykmllklerine sadk olmas arsnda bulunulmutur. Trkiye ise, Avrupa Parlamentosu’nun alm olduu bu karar Yunanistan yanls bir karar olarak deerlendirmitir.
[1] Tarih srasyla bu antlamalar unlardr; 18 Ekim 1912 Ui Bar Antlamas, 17/30 Mays Londra Antlamas, 1/14 Kasm 1913 Atina Antlamas, 13 ubat 1914 tarihinde Yunanistan Hkmeti’ne tebli edilen Alt Byk Devlet Karar, 24 Temmuz 1923 Lozan Bar Antlamas, 10 ubat 1947 Paris talyan Bar Antlamas.
[2] Lozan Antlamas’nn 6. Maddesi’ne gre; “.... bu Andlamada tersine bir hkm olmadka, deniz snrlar kydan milden aa uzaklktaki ada ve adacklar kapsar.”
Lozan Antlamas’nn 12. Maddesi’ne gre; “mroz ve Bozca Adalar ile Tavan Adalar dnda Dou Akdeniz Adalar ve zellikle Limni, Semadirek, Midilli, Sakz, Sisam ve Nikarya Adalar zerinde Yunan egemenliine ilikin 17/30 Mays 1913 gnl Londra Andlamasnn beinci ve 1/14 Kasm 1913 gnk Atina Andlamasnn on beinci Maddeleri hkmleri uyarnca 13 ubat 1914 gnk Londra Konferansnda alnp 13 ubat 1914 gn Yunan Hkmetine bildirilen karar, ibu Andlamann talya’nn egemenlii altna konulan ve on beinci Maddede yazl olan Adalara ilikin hkmleri sakl kalmak koulu ile, dorulanmtr. Asya kysndan milden az uzaklkta bulunan Adalar, ibu Andlamada tersine hkm olmadka, Trkiye egemenlii altnda kalacaktr.”
Lozan Antlamas'nn 15. Maddesi’ne gre; "Trkiye aada saylan Adalar zerindeki tm hak ve senetlerden talya yararna vazgeer: Bugn talya'nn igali altna bulunan Astampalya (Astropalia), Rodos (Rhodes), Kalki (Calki), Skarpanto, Kazos (Casso), Pskopis (Tilos), Misiros (Misyros), Kalimnos (Kalymnos), Leros, patmos, Lipsos (Lipso), Sombeki (Simi) ve istanky (Kos) Adalar ile bunlara bal olan adacklar ve Meis (Castelerizo) Adas (2 numaral haritaya baklmas)."
Lozan Antlamas’nn 16. Maddesi’ne gre; “Trkiye ibu Andlamada belirlenen snrlar dndaki tm topraklar ile bu topraklardan olup gene bu Andlama ile zerinde kendi egemenlik hakk tannm bulunanlar dndaki Adalarda –ki bu toprak ve Adalarn gelecei ilgililerce saptanm ya da saptanacaktr- her ne nitelikte olursa olsun, sahip olduu hak ve senetlerden vazgetiini aklar.” . Soysal, Trkiye'nin Siyasal..., s.90.
Paris Bar Antlamas’nn 14. Maddesi’ne gre; “talya ibu Andlama ile aada belirtilen Onikiada’y tm egemenlii ile Yunanistan’a terkeder; yani, Stampalia (Astropalia), Rhodes (Rhodos), Calki (Kharki), Scarpanto, Cassos (Casso), Piscopis (Tilos), Misiros (Nisisros), Calimnos (Kalymnos),Leros, Patmos, Lipsos (Lipso), Simi (Symi), Cos (Kos) ve Castellorizo ve bitiik adacklar.”
[3] Bu konudaki tartmalar iin bkz; A. Kurumahmut (Y. Hazrlayan), Ege’de Temel Sorun...,
[4] Milliyet Gazetesi’nde yer alan bir haberde, Ege’de 150’ye yakn ada ve adacn, Osmanl mparatorluu’nun halefi olmas dolaysyla, hukuki olarak, Trkiye’nin egemenliinde saylmas gerektiinden sz edilerek; Yunanistan’n Ege’deki baz ada ve adacklar iskana ama abalarnn staty kendi lehine evirme amal olduu vurgulanmtr. “Ege’deki 150 Ada Osmanl’dan Miras”, Milliyet, 6 Ekim 1998, s. 14. 3 Haziran 1999 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde yer alan bir habere gre ise, “Genelkurmay Bakanl, Trkiye kylarndaki ‘formasyon’ diye adlandrlan 152 adack ve kayalk zerinde hak iddia eden Yunanistan’a gerekli yantn 3 Haziran Avrupa Birlii Kln Doruu’ndan sonra verilmesi iin hazrln tamamlad” haberi yer almtr. Yksek dzeyde bir komutana dayandrlarak verilen habere gre; “Bugn Ege’de toplam 3 bin 49 ada, adack ve kayalk bulunuyor. Osmanl mparatorluu’ndan sonra Ege Denizi2ndeki adalarn sahiplii antlamalarla belirlenmitir. Anlama metinlerinde adlar gemeyen bu adacklarn sahiplii Osmanl mparatorluu’nun varisi olan Trkiye Cumhuriyeti’dir. Formasyon olarak tanmlanan bu tr adack ve kayalklardan kylarmzda bulunan 152 adann aidiyeti ise Trkiye’nindir. Buna Kardak da imdi Atina’nn sivillere bayrak diktirme giriiminde bulunduu Angathosini adac da dahildir”. “Adacklar Osmanl Miras”, Cumhuriyet, 3 Haziran 1999, ss. 1-17.
[5] “TSK Adayla lgili Raporu Aklad ‘Kei (Platia)’ Bizim Adamz”, Cumhuriyet, 16 Mays 1999, ss. 1-8.
[6] Taki Berberakis, “Kayalklarda nat Dn”, Milliyet, 16 Mays 1999, s. 21; Barn Yinan, “Kardak’tan Sonra Plati”, Milliyet, 15 Mays 1999, s. 20; “TSK Adayla lgili Raporu Aklad ‘Kei (Platia)’ Bizim Adamz”, Cumhuriyet, 16 Mays 1999, ss. 1-8.
[7] Lozan Antlamas'nn 15. Maddesi iin bkz; dipnot 143.
[8] Trkiye ve talya, aralarnda snr blgelerinin saptanmas konusunda kan gr ayrlklarn gidermek iin, taraflar arasnda 1928 ylnda imzalanm olan Trkiye - talya Tarafszlk, Uzlama ve Yargsal zm Antlamas hkmlerine uygun olarak, 30 Mays 1929 tarihinde imzalam olduklar bir tahkimname ile aralarndaki uzlamazlklarn zmlenmesinde yarg yoluna bavurmular ve Lahey Adalet Divan'na gitme karar almlardr. Ancak bu tahkimnamenin sonucu alnmadan 1932 ylnda yapm olduklar Ankara Anlamas ile sorunun zmnde anlamlardr.
, Ankara: (Yaynevi yok), 1997; Ayrca, http://mfa.gov.tr
[9] Szleme hkmleri iin bkz; . Soysal, Trkiye'nin Siyasal..., ss.340-343.
[10] Serta Hami Baeren, "Ege'de Ada, Adack ve Kayalklarn Uluslararas Andlamalarla Tayin Edilen Hukuki Stats", Ege'de Temel Sorun / Egemenlii Tartmal Adalar, Y. Hazrlayan: Ali Kurumahmut, Ankara: TTK Yay. 1998, s.110-114. Trk Dileri bakan T. R. Aras'n talyan Bykelisi Aloisi'ye yazm olduu 4 Ocak 1932 tarihli mektupta u grlere yer verilmekte; "Bugnk tarihte imzalam olduumuz anlama, aidiyeti imdiye kadar aramzda tartma konusu olan ada ve adacklarn deniz snrlarnn belirlenmesini, memnuniyetle ifade edeyim ki dzenlemitir. Zaten Trk-talyan snrnn dier btn ksmlar iki devlet arasnda hibir anlamazla sebep olacak nitelikte deildir. Exselanslarndan snrn bu ksmnn izim ilemlerinin hemen ele alnmasn ve Kral Majeste Hkmetinin, Trk meslekdalaryla konuyu grecek teknisyenlerin belirlenmesine hazr olup olmadnn bildirilmesini rica ederim". talyan Bykelisi Aloisi, ayn tarihli cevabi mektubunda; "Bugnk tarihte imzalam olduumuz anlama, aidiyeti imdiye kadar aramzda tartma konusu olan ada ve adacklarn deniz snrlarnn belirlenmesini, memnuniyetle ifade edeyim ki dzenlemitir. Zaten Trk-talyan snrnn dier btn ksmlar iki devlet arasnda hibir anlamazla sebep olacak nitelikte deildir. Ekselanslarnn bugnk mektubuna cevaben bildiririm ki hkmetime snrn bu ksmnn izimi meselesinin hemen ele alnmasn ve Trk meslekdalar ile hemen temasa gemek zere teknisyenler belirlemesini teklif edeceim." Y. nan, S. Baeren, Kardak Kayalklarnn Stats..., s. 14.
[11] S. Hami Baeren, "Ege'de Ada, Adack ve Kayalklarn...," s.115. Ayrca bkz; kr Elekda, "Kardak'n Hukuki Stats", Milliyet, 8 Nisan 1996.
[12] Nota metinleri iin bkz; A. Kurumahmut (Y. Hazrlayan), Ege’de Temel Sorun..., Ek: 20-21.
http://mfa.gr/foreign/bilateral/imiaen.htm
http://www.softdesign.com.tr/32gun/9...a/dosya21.html
http://mfa.gr/foreign/bilateral/imiaen.htm
[16] Notann tam metni iin bkz. EK I. (A. Kurumahmut (Y. Hazrlayan), Ege’de Temel Sorun..., Ek: 20-21.’den alntlanmtr.)
[17] Notann tam metni iin bkz. EK II. (A. Kurumahmut (Y. Hazrlayan), Ege’de Temel Sorun..., Ek: 20-21.’den alntlanmtr.)
“Turkish Foreign Policy and Practice as Evidenced by the Recent Turkish Claims to the Imia Rocks”, http://mfa.gr/foreign/bilateral/imiaen.htm, B. Tarihi: 02/11/199
Platin ye
Trkiye, kazn her trlsn ayr ayr deneyimleyebilmek iin mkemmel bir yer. Burada yetien biri dnyann baka bir yannda sknt yaamaz.
Re-twittlediklerim katldm anlamna gelmez!
Platin ye
Trkiye, kazn her trlsn ayr ayr deneyimleyebilmek iin mkemmel bir yer. Burada yetien biri dnyann baka bir yannda sknt yaamaz.
Re-twittlediklerim katldm anlamna gelmez!
Platin ye
Trkiye, kazn her trlsn ayr ayr deneyimleyebilmek iin mkemmel bir yer. Burada yetien biri dnyann baka bir yannda sknt yaamaz.
Re-twittlediklerim katldm anlamna gelmez!
Platin ye
Trkiye, kazn her trlsn ayr ayr deneyimleyebilmek iin mkemmel bir yer. Burada yetien biri dnyann baka bir yannda sknt yaamaz.
Re-twittlediklerim katldm anlamna gelmez!
Platin ye
Trkiye, kazn her trlsn ayr ayr deneyimleyebilmek iin mkemmel bir yer. Burada yetien biri dnyann baka bir yannda sknt yaamaz.
Re-twittlediklerim katldm anlamna gelmez!
Platin ye
smet nn'ye oy vermezsin olur biter !
ldn bile bilmez Allah bilir .......
Trkiye, kazn her trlsn ayr ayr deneyimleyebilmek iin mkemmel bir yer. Burada yetien biri dnyann baka bir yannda sknt yaamaz.
Re-twittlediklerim katldm anlamna gelmez!
Gnderi Kurallar
Alnt yaparak yantla
Yer mleri