Kesinn ...
jul Vern hikayelerinin vücut bulmuþ haliydi, çok kiþiye örnek oldu ilham verdi,
zati insanlara konuþarak biþey anlatamazsýnn, iþin özü örnek olmak...
topraðý bol olsun.
Simdi efenim gecmiþ zamanede
Yelkenliler yuksek govde yuksek direk su basmaný az
Ama guclu ruzgar denize en yakýn seviyede yani uzun direk dikmeye gerek yok
Kýsa direk derin su basmaný alabora olma ihtimali daha az
Oþinpgraf moruk
Gerci Fransýz Ýngiliz denizci olduðundan iyi somurmuþ dunyayý
Þimdi sýra bizde
Savulun Ulem mamcakoðlu dunya
Biz geliyoz yedi düvele
Measurement problem
kuantum mekaniðinde baþgösteren, son yýllarýn en önemli bilimsel/düþünsel problemidir.
basit olarak, kuantum mekaniðine göre evren deðiþik durumlarýn doðrusal bir þekilde ilerlediði ve her durumun farklý waveform denklemine sahip olduðu bir üst baþlýktýr. yani aslýnda bir nevi süperpozisyonilkesine göre kümülatif bir þekilde ilerler. zira, kuantum mantýðýna göre her madde temelde salt enerji olduðuna göre her madde enerji denklemleriyle ifade edilebilir.
measurement problem ya da gözlemci problemi bu noktada ortaya çýkar. measurement problem, bir belirsizliðin waveform denklemlerini çökerttiði yerdedir. kuantum mekaniði de bir bilim olarak kesinliði ve kümülatifliði esas aldýðýndan, büyük bir açmazla karþý karþýya kalmýþtýr.
en yaygýn örnekle açýklanýrsa;
arka arkaya konmuþ iki gergin sinema perdesi düþünün. öndeki perdenin tam ortasýna bir býçakla dikey olarak bir yarýk açýyorsunuz. karþýsýna koyduðunuz bir elektron tabancasý ile öndeki perdeye ateþ ediyorsunuz. peki ne oluyor? tek elektron dalga þeklinde bir yayýným sergileyerek ilk perdedeki yarýktan geçip ikinci perdeye bir iz býrakýyor; geçtiði yarýktan epey daha uzun tek boyutta bir çizgi. tek elektron olmasýna raðmen tek boyutlu bir çizgi (kalýnlýðýný hesaba katmýyorum) býrakmasý ise kuantum mekaniði lehine bir durum, zira kuantum zaten maddenin temelde enerji olduðu ve dalga denklemi özelliklerini yansýtacaðýný bildirir.
buraya kadar her þey normal. ikinci durumda ise ayný deney tekrarlanýyor; tek farkla, ilk perdenin (üzerinde yarýk olan perde) yanýna bir gözlemci yerleþtiriliyor. buradaki tek amaç, elektronun hangi anda partikül/enerji geçiþi yaptýðýný görmek. zira, biliniyor ki tabancadan ateþ edildiðinde elektron parçacýk halinde. düzenek kurulup deney baþladýðýnda, deneyi yapanlarý þok eden görüntü geliyor, parçacýk gözlem eþiðine geldiði anda maddeleþiyor ve gözlemlendiði alan boyunca madde halinde kalýyor, arkadaki perdeye de tek bir elektron izi býrakýyor.
yani, elektron gözlemlendiðini fark edip ona göre davranýyor. gözlemlenmediði zamanlarda enerji/dalga gözlemlendiði zamanlarda ise parçacýk haline geliyor.
peki bu ne demek oluyor?
bu, þu demek oluyor. aslýnda enerji halinde boþlukta asýlý duran evren, ancak bilinçli gözlemciler tarafýndan gözlemlendiðinde maddeleþiyor.
daha da basite indirgendiðinde; kimse bakmazken evren yoktur.
demek ki, kendisi de enerji olan birey, aslýnda evreni maddeleþtirmek adýna evrene bir enerji uyguluyor.
kesinliðin kaybolduðu bu noktada kuantum mekaniði de çöküyor bir bakýma. çünkü, süperpozisyon ilkesinin bozulmasý ve kesinliðin kaybolmasý evrenin bir þekilde modellenmesini engelliyor.
tabii hugh everett gibi bilim insanlarý kah bu problemin bir illüzyondan ibaret olduðunu, aslýnda bu ikiliðin hiçbir zaman olmadýðýný ve evrenin tek bir denklemi olduðunu, bu seçimin geçmiþten beri gelen gözlemler doðrultusunda evren tarafýndan yapýldýðýný, dolayýsýyla problemin aslýnda olmadýðýný iddia etseler de, gerek felsefe gerek kuantum alanýnda çýðýr açan bu problem, halen tam olarak -býrakýn çözülebilmeyi- anlamlandýrýlabilmiþ dahi deðildir.
Isý eþanjörüdür o
Soguk deniz suyunun enerjisini alýp harekete çeviriyodur
yokk
o kadar fantastik diil.
Finlandiya'da bir ormanýn yanýna geldiniz. Baktýnýz aðaçlara. Yapraklar rüzgardan sallanýyor, sesler, böcekler, hayvanlar vs.
Sýrtýnýzý ormana dönüp 100 metre uzaklaþtýnýz. Artýk ormana bakmýyorsunuz. Ýþte bakmadýðýnýz anda tüm evren duruyor, hareket etmiyor. Bu, bilimsel olarak kanýtlanmýþ ya da kanýtlanýr gibi olmuþ. Ýnsan hariç her þey bi yanýlsama.
Yer Ýmleri