TL aþýrý deðerli.Bu yüzden de her þey döviz bazýnda çok pahalý.Eskiden Türkiyedeki, örneðin ortalama otel,restoran fiyatlarý, londra nýn,new york ýn ,tokyo nun kabaca üçte biri iken þimdi pahalýlýkta onlarla yarýþýyoruz.Otomobil,telefon,beyaz eþya,televizyon ,giyim hepsi bizde daha pahalý.Originally Posted by Bayrak
Normalde döviz kurlarý TL enflasyonu ile usd+euro paketi arasýndaki enflasyon farký kadar otomatik artmalýydý,ama yapýlmadý,sanayimiz rekabet gücünü kaybetti,turizmde italya,ispanya,yunanistan gibi ülkelere rekabet gücümüz azaldý "pahalý ülke" imajýna sahip olduk.Þimdi petrol þoku ile üretim maliyetleri hýzla artacak; enerji,nakliye,ambalaj gibi doðrudan maliyet artýþlarýnýn yanýnda baþta petrokimya ürünleri olmak üzere üretimde girdi olarak mallar maliyet artýþlarý ile daha yüksek fiyat ile temin edilebilecek.Maliyetler hýzla artarken eðer döviz kuru da ayný oranda artmaz ise,döviz cinsinden maliyetiniz fiyatýn üzerine çýkar.Bu durumda ya zararýna satacaksýnýz(sürdürülemez), ya da üretimi durdurmak zorunda kalýrsýnýz.
Bütün sorun ekonomi yönetiminin yetersizliðinden,liyakatsýzlýðýndan kaynaklanýyor.Sadece döviz kurunu tutarak ve ücretleri sahte enflasyon oranlarýyla reel olarak satýnalma gücünü düþürürek enflasyonu düþürmeye çalýþtýlar.Daha önce de yapýlmaya çalýþýlmýþtý 1980,1994,2001,2018 her seferinde bir yerde tetikleyici herhangi bir nedenle baský altýndaki kur daha fazla basýnca dayanamayarak patladý ve ekonomik kriz oluþtu.Her seferinde duvara çarpýlmasýna raðmen ayný þeyler yapýlýp farklý sonuçlar bekleniyor,ama sonuç deðiþmiyor,her seferinde duvara çarpýlýyor,hiç ders alýnmýyor.Ama daha öncaki krizlerde hiç olmasa V þeklinde girildiði gibi 1 senede hýzlý biçimde çýkýlmýþtý þimdi ise 5-6 yýldýr kýsýk ateþte kurbaða gibi haþlanýyoruz,özellikle ücretli ve emeklilerin satýnalma gücü erimiþ periþan durumdalar,gelir daðýlýmý aþýrý bozulmuþ durumda,sanayi rekabet gücünü kaybetmiþ,tarým ve hayvancýlýk sektörü çökmüþ bu iþle uðraþan sayýsý oldukça azalmýþ durumda.
Halbuki krizden çýkmak için Kemal Derviþ programý gibi önlerinde baþarýlý bir model vardý ama kamu kesiminde hiç bir fedakarlýk yapýlmadýðý için hala kriz içinde debeleniyoruz,petrol þoku ile maalesef daha da kötüye gideceðiz.
Ne yapýlmasý gerektiðini önceki sayfalarda birçok defalar yazdým.Öncelikle kamu kesiminde sýký bir kemer sýkma programý uyulanacak,her türlü müsrif ve þatafat harcamalarý durdurulacaktý.Enflasyonu hýzla düþürme programý uygulanýrken alýnan sonuçlara göre 1 ya da 2 yýl acil olanlar veya bitmekte olanlar dýþýnda tüm kamu yatýrýmlarý durdurulacaktý,emekli olanlarýn yerine kamuya yeni personel alýnmayacaktý.Bugün artýk otomasyon,yapay zeka,yazýlýmlarla birçok iþ çok daha az sayýda personelle rahatça yapýlýyor,bu kadar kamu personeli çalýþtýrmaya gerek yok.Bu kamu kesiminin üzerine düþen fedakarlýk olacaktý.Reel sektörün fedakarlýðý ise kredi geniþlemesinin enflasyon hedefinin altýnda kalacak þekilde ayarlanmasý,reel sektörün finansman için ya varlýk satýþý ya da ortak bulma ayný sektördeki þirketlerin birleþip güç birliði yapmalarý yoluna yönlendirilmesi yapýlmalýydý.1 yýl ile sýnýrlý kalmak üzere ücretli kesime yapýlacak ücret ayarlamasý ise enflasyon verisinin doðruyu yansýtmasý þartýyla nominal enflasyonun biraz altýnda kalabilirdi.Bu da ücretli kesimin fedakarlýðý olacaktý.
Sektörler dýþýnda genel olarak alýnmasý gereken tedbirler ise;Ekonominin %40 civar kayýt dýþý,hiç vergi vermiyorlar,vergisini ödeyenlerin ise çok yüksek oranda vergi vermesi gerekiyor,gelir daðýlýmý aþýrý bozuluyor.Ülkeye; uyuþturucu,kaçak sigara,altýn,kumar,kaçak akaryakýt önemli miktarda "kara para" kazancý giriþi var.Kayýt dýþý ekonomi ve "kara para" kazançlarý elde edenler fiyatýna bakmadan sýnýrsýz harcama yapýyorlar ve talep enflasyonu yaratýyorlar.Bunun çözümü de AKP hükümetinin iktidara geldiðinde kaldýrdýðý "nereden buldun " yasasýný yeniden yürürlüðe koymasý ve avrupa ve amerikada gördüðümüz gibi yüksek tutarlý harcamalarýn kazanç kaynaðýnýn maliye tarafýndan sorgulanmasý;eðer kara para ise yargý kararýyla varlýklarýn müsadere edlip hazineye geçmesi,kayýt dýþý ekonomi kazanncý ise ,aðýr þekilde vergi cezasý ile cezalandýrlmasý gerekiyordu.
Ülkemizde baþta saðlýk,eðitim,sigortacýlýk,turizm,telekomünikasyon ,çimento ve demir olmak üzere üretim ,hizmet ve daðýtým kanallarýnda büyük ölçüde kartelleþme oligopol yapýlar var .Bunlar aralarýnda anlaþarak yapay fiyat oluþturup enflasyonu yukarý çekiyorlar.Rekabet kurumu ve diðer düzenleyici kurumlarý görevlerini yapmýyorlar.Bu kurumlarý liyakatli kiþilerden oluþturup,etkin þekilde çalýþtýrýlýrsa enflasyonla mücadelede de önemli yol alýnmýþ olur.
Tarým ve hayvancýlýk ise hem çok statejik hem de enflasyonla mücadele için çok önemli bir sektör.Yasal olarak ülke gsyih'sýnýn en az %1'i kadar bu sektöre destek verilmesi gerekirken yapýlmýyor,enflasyonla mücadele için muhakkak bu destek verilip,girdi maliyetleri düþürülmeli.
Sonuç olarak;para arzý artýnca enflasyon da artar.Para arzýný artýran ise kamu açýklarý ve enflasyon hedefinin üzerinde kredi geniþlemesidir.Yukarýda yazýlanlar yapýlsaydý para arzý enflasyon hedefiyle sýnýrlý kalýr ve enflasyon hýzla düþerdi.
Bunlarýn hiç birini yapmayýp sadece dövizi tutup,ücretleri reel olrak düþürmek ile enflasyonun düþeceðini beklemek ise ham bir hayal olarak kalýyor.Ve yýllardýr krizin içinde debeleniyoruz.
Sorunuzun cevabý:Artýk kuru serbest býrakamaz,çünkü TL aþýrý deðerlenmiþ durumda,bir kere býrakýrsa kontrolden çýkar yüksek oranlý bir devalüasyon olur,bütün fedakarlýklar da boþa gitmiþ,baþa dönülmüþ olur,çünkü fay hattýnda aþýrý basýnç oluþmuþ durumda.Bundan sonra yapabileceði ,aylýk kur artýþýný aylýk enflason +%0.5 gibi küçük artýþlarla ayarlayarak,fay hattýndaki basýncý zaman içinde azaltmak olabilir.Enflasyon artýnca,faizi de artýrmak gerekecek çünkü faiz enflasyonun altýnda kalýrsa TL mevduattaki para ,tüketime ya da altýn gibi baþka kanallara akabilir.
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri