Originally Posted by
deniz43
Viop'ta uzlaþma fiyatýný tayin eden uzlaþma tarihinde spot piyasada oluþan fiyattýr.Spot piyasada da dolar fiyatýný yukarý ya aþaðý iten mekanizmayý daha önce Aðustos ayýnda yazmýþtým:
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Teorik olarak sistem içinde birinin dövizi satýp diðerinin almasý,paranýn x hesabýndan,y hesabýna geçmesi dövizin fiyatýnda düþüþ ya da yükseliþ yönünde bir etkisi olmaz ancak sistem içine dahil olacak ve arzý arttýracak,ya da sistem dýþýna çýkacak arzý azaltacak iþlemler dövizin fiyatý üzerinde etkili olur.
Örneðin birileri döviz satýn alýp ya da bankadaki döviz tevdiat hesabýndaki dövizini çekip yastýk altýna atar ya da yurt dýþýna gönderirse bu sistem içinden çýkýþ olduðu için döviz fiyatýný yükseltici yönde etki yapar.Tersine yurt dýþýndan yabancý bir fon gelip burada türk lirasý varlýklara yatýrým yaparsa sistem içindeki döviz arzý arttýðý için döviz fiyatlarýný düþürücü yönde etki eder.
Yýl sonuna kadar reel sektör hariç sadece türk bankalarýnýn Aðustos ayý dahil 22.5 milyar dolar sendikasyon kredisi geri ödemesi var,ayrýca reel sektörün de ticari borç ödemeleri-ve daha az miktarda kredi ödemeleri- var.Eðer bankalar yapacaklarý geri ödeme kadar yeni borç alamazlar ise yurt dýþýna net döviz ödemesi yapacaklarý bu da sistem içindeki döviz arzýný azaltacaðý için döviz fiyatlarýný yükseltici yönde etki yapar.Ama iþ sadece borç ödemeleri ile de bitmiyor,yýllýk 57 milyar dolar ,aylýk ortalama 5 milyar dolara da yakýn da cari açýðýmýz var.Yeni alýnacak borçlarýn bu cari açýðý da karþýlayacak þekilde geri ödeme tutarýndan daha yüksek tutarda olmasý ya da bu tutarda doðrudan veya portföy yatýrýmý gelmesi lazým ki sistem içindeki döviz arzýnda azalma olmasýn döviz fiyatlarý dengede kalsýn.Teorik olarak ,yapýlacak dýþ borç ödemeleri ve cari açýk finansmaný için sistem dýþýna çýkan döviz miktarý kadar,bunu dengeleyecek tutarda taze yeni döviz miktarý sistem içinde girmez döviz arzýnda bir azalma olursa o zaman döviz fiyatlarýnda yükseliþ devam edecektir.Ancak siyasi ve ekonomik koþullarda yabancý yatýrýmcý güveni saðlanýrsa o zaman sistem içine girecek döviz arzýný arttýracaðý için döviz fiyatlarýnda bir düþme olabilir.''
************************************************** *********************************
Dolara yönünü veren yukarýda yazdýklarýmdýr.Sistem içinde paranýn yer deðiþtirmesi(merkez bankasýnýn satmasý bireysellerin ya da borçlu þirketlerin almasý) yabancý paranýn paritesini deðiþtirmez.Ancak dýþarýya bir döviz çýkýþý olursa ya da döviz arzýnda azalma olursa dövizin fiyatý artar(Mesela merkez bankasý döviz rezervleri belli bir seviyenin altýna düþünce yabancýlarýn ellerindeki türk lirasý varlýklarý satýp çýkmasý veya bankalarýn ve þirketlerin borcunu %100 çeviremeyip yurt dýþýna net borç ödeyicisi olarak döviz çýkýþý olmasý durumunda gibi...)Þu anda Aðustos ve Eylül ayýnda turizm gelirleri iyi olunca ve dolarýn 6.5 tl'yi geçmesiyle dýþ ticaret açýðýnda iyileþme ile Aðustos , Eylül ve muhtemelen Ekim ayýnda cari fazla verince yurt içine döviz giriþ-çýkýþ miktarlarýnda dengelenme oldu ve kurlar artmadý.
Ama döviz kurlarýnýn gerilemesiyle ve eldeki stoklarýn bitip yeni maliyetlerle ithalatýn yeniden canlanmasý nedeniyle ve ýsýnma amaçlý doðal gaz alýmlarýnýn da eklenmesiyle ve ihracat yaptýðýmýz ürünler için hesaplanan yurt dýþý ÜFE endeksinin de çok yüksek bir seviyeye çýkmasý nedeniyle kar marjýndaki azalmanýn ihracatý frenleyici etkisi,yýlbaþýnda asgari ücrete tahminen %25 zam yapýlacak olmasý nedeniyle üretim maliyetlerinin artacak olmasý(Türkiye'de çalýþanlarýn %40'ý asgari ücret,%42'si asgari ücret ile 2 asgari ücret arasý maaþ alýyor)muhtemelen yýlbaþýndan itibaren dýþ ticaret açýðýnýn yeniden yükseldiðini,turizm mevsiminin de bitmesiyle yeniden cari fazladan cari açýk verme dönemine geçeceðiz,eðer dýþarýdan bir sýcak para giriþi olmaz ise döviz akýmlarý negatife döndüðü için arz azalmasýna baðlý olarak döviz fiyatlarýnda yeniden yükselme göreceðiz.Ancak yüklü miktarda yurt dýþýndan doðrudan yatýrým ya da sýcak para gelirse ya da çevireceðimiz borçlardan daha yüksek oranda yeni borç temin edilirse o zaman döviz akýmlarý pozitife döneceði için döviz fiyatlarýnda yükseliþi geri çevirebilir aksi takdirde döviz fiyatlarý yükselmeye devam edecektir.
Dolayýsýyla dolar fiyatýnda esas olan ,spot piyasa yukarýda açýkladýðým mekanizmaya göre oluþan dolar fiyatýdýr.Merkez Bankasýnýn aldýðý pozisyon aslýnda dýþ ticaret yapanlar ve yabancý para cinsinden riskini dengelemek isteyen piyasa aktörleri içindir,oluþan spot piyasa fiyatý üzerinde etkisi teorik olarak yoktur ama belki psikolojik olarak yönlendirici bir etkisi olduðunu ,ayrýca uzlaþma gününde-1 günlüðüne de olsa- merkez bankasýnýn yoðun dolar satarak uzlaþma fiyatýný etkileme gücü olduðu ifade edilebilir.Ancak merkez bankasý böyle bir þeyi þu ana kadar yapmadý yaparsa da uluslararasý piyasalarda merkez bankasýnýn kredibilitesine büyük zarar vereceðinin bilincindedir ve onun için de böyle bir þeyi yapmayacaðý kanýsýndayým.
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri