https://t24.com.tr/yazarlar/ugur-gur...-zararda,33412
"Merkez Bankasý tarihinde olmayan bir durumla karþý karþýyayýz. Merkez Bankasý 16 yýlýn ardýndan ilk kez, 2021 yýlýnda kayda deðer bir zararla kapatma yolunda.
Bankanýn aralýk ayý analitik bilançosundaki ilk verilere göre, kalan günlerde durumu deðiþtirecek bir iþlem ortaya çýkmazsa bankanýn 2021 yýlýný kabaca 30 milyar TL'yi aþan bir zararla kapatacaðý anlaþýlýyor. Bu, geride kalan çeyrek yüz yýlýn en büyük zararý anlamýna geliyor."
"
Merkez Bankasý bilanço yapýsý nedeniyle, ekonomide iþlerin yolunda olduðu dönemlerde düþük kâr saðlarken, ekonomide iþlerin kötüleþtiði dönemlerde kârý yükseliyor; TL deðer kaybettiðinde kâr eden, deðer kazandýðýnda ise zarar eden bir tablo sergiliyor. Ýlk kez bu döngünün dýþýnda kriz yýlýnda zarar yazmýþ oluyor.
"Dolar kuru 2020 sonuna göre yüzde 86 artmýþ durumda. Hâlâ 35 milyar dolar açýðý olan Merkez Bankasý'nýn kur zararý 200 milyar TL'yi aþýyor. Ancak, bu açýk swap iþlemleri ile bir ayaðý bilanço dýþýnda tutulduðu için, bu zararýn tamamý 'deftere' yansýmýþ deðil. Ancak, swap iþlemleri 'aç-kapa' yapýldýkça bu zararýn 'kýrýntýsý' kâr-zarar hesabýna yansýyor. Yani 'mýzrak çuvala sýðmýyor' artýk. "
Merkez Bankasý zarar ederse ne olur?
2003 yýlýnda banka zarar ettiðinde ne oldu? Mart 2004'te Genel Kurulu takiben banka, zararý ihtiyat akçesinden karþýladý.
Ýhtiyat akçesi, Merkez Bankasý yasasýna göre yýllýk kârýndan ayrýlýp, daðýtýlmýyordu. Ancak 2019'da yasa deðiþikliði ile yýllar içinde birikmiþ 41 milyar TL'lik ihtiyat akçesi Hazine'ye aktarýldý. Merkez Bankasý'nýn 'dibi sýyrýldý'.
Þirketler hukukunda olmasý bir tarafa, Merkez Bankasý yasasýna yüzde 20 gibi yüksek ihtiyat akçesi oranlarý konularak kâr daðýtýmýnýn bu yolla azaltýlmasýnýn, fren konulmasýnýn amacý; yasa koyucu tarafýndan, para basma imtiyazýnýn temel bir bütçe finansman kaynaðý olarak görülmemesidir. Parasal bir ihtiyattýr. Oran da ihtiyat akçesi de küçültüldü.
Þimdi 'zurnanýn zýrt dediði yere' geliyoruz.
En son bilanço verilerine göre Merkez Bankasý 30 milyar TL'yi aþan bir zarara koþuyor da bankanýn bilançosundaki ihtiyat akçesi ne kadar? Sadece ve sadece 4.6 milyar TL.
Bu durumda zararý karþýlayan bir ihtiyat akçesi yok.
Yapýlacak tek þey var; Hazine'nin Merkez Bankasý'na zararý karþýlayacak bir fon aktarmasý. Bunun da Hazine borçlanma kâðýdý þeklinde verilmesi muhtemel.
Öyle ya; Merkez Bankasý'nýn ihtiyat fonuna siyasi direktifle mirasyedi gibi yapýþan Hazine için þimdi fatura ödeme zamaný.
Ekonomide yaratýlan onlarca enkazýn en çabuk su yüzüne çýkaný da Merkez Bankasý'nýn zararý olacak. Yýllara yayýlacak tortusu olaný da.
Yorum:Merkez Bankalarýnýn da zarar edebileceði yýllar olabilir,ama bu genellikle ülke ekonomisinin iyi olduðu durumlarda olur,kötü olduðu durumlarda ise varlýklar durduðu yerde deðerlendiði için aslýnda "gerçek olmayan" kar yazýlmýþ olur,ama ekonominin kötü olduðu yýllarda bir merkez bankasýnýn zarar etmesi -sanýrým- dünyada ilk defa oluyor,bunun da sebebi merkez bankasýnýn eksi rezervleri,varlýklarýnýn yükümlülüklerinin altýna düþmesi,daha da kötüsü bu zararý karþýlayacak "ihtiyaç akçesi" de ekonomi yönetimi tarafýndan yenmiþ durumda.Maalesef dünyada bir "kötü" ilk defa ülkemizde yaþanýyor.Çok üzücü...
Bir diðer sonucu da;Son üç yýlda Merkez Bankasý'nýn Hazine'ye aktardýðý temettü, ihtiyat akçesi ve kurumlar vergisi olarak toplamda 189 milyar TL gibi büyük miktarda para bütçe açýðýnýn bir kýsmýný finanse ediyordu,gelecek sene bu olmayýnca,bütçe açýðýný finanse etmek için daha fazla borçlanma ihtiyacý doðacak,bu da tahvil faizleri üzerindeki baskýyý arttýracak.
Yer Ýmleri