Ona hiperenflasyon demeyelim de "enflasyon muhasebesi" diyelim.Ýþletmelerde enflasyon muhasebesi uygulanmasýnýn yasal kriteri ;ÜFE'deki artýþýn son üç yýlda %100'den ve son on iki ayda da %10'dan fazla olmasý ki, 31.12.2021 itibariyle son üç yýllýk üretici fiyat endeks deðiþimi %141.70; son yýl endeks artýþý ise %79.89 olarak gerçekleþti, dolayýsýyla, Aralýk 2021 itibariyle ile enflasyon muhasebesi þartlarý oluþtu.
Enflasyon muhasebesi 2004'te bir defa uygulanmýþ,sonraki yýllarda kriterler saðlanmadýðý için uygulanmamýþtý.Ancak Gelir Ýdaresi Baþkanlýðý tarafýndan 6 Ocak 2022 saat 16:48'de internet üzerinden duyurulan "Enflasyon Düzeltmesine Ýliþkin Vergi Usul Kanunu Genel Tebliði Taslaðý" ile yapýlan açýklamalara göre ,enflasyon muhasebesinin bu yýl uygulanmayacaðý duyuruldu.
Enflasyon muhasebesinin iþletmelerin bilançosunu nasýl etkileyeceðine dair standart bir cevap yok,her iþletmenin kendi þartlarýna göre farklý sonuçlar çýkabilir.Enflasyon muhasebesi uygulamalarýnda, enflasyonun etkisi karþýsýnda gerçek deðerlerini koruyamayan parasal olmayan aktiflerin ve pasiflerin deðerlenmesini ve ortaya çýkan farklarýn kar veya zarar olarak sonuç hesaplarýna yansýtýlmasý gerekmektedir.Enflasyon muhasebesi uygulamalarýnda özü itibariyle iki türlü kar veya zarar oluþabilmektedir. l Enflasyon muhasebesi uygulamasýna ilk geçiþ sýrasýnda oluþan kar veya zararlar , Enflasyon muhasebesi uygulanmaya baþladýktan sonra oluþan kar veya zararlar. Yukarýda yer alan birinci grup zararlar (veya kârlar) klasik muhasebe kurallarýna göre hazýrlanan bilançolarýn deðerlenmesi sýrasýnda ortaya çýkar.
Bu iþlem sonucunda oluþan zarar veya karlar doðrudan doðruya bir hesap dönemiyle iliþkilendirilemez. Örneðin 1970 yýlýnda aktife giren bir binanýn deðerinin tarihli deðere taþýnmasý halinde 51 yýl içerisinde enflasyon dolayýsýyla oluþan deðer artýþýnýn belirlenmesi ve bu farkýn gelir yazýlmasý gerekir. Yine benzeri þekilde 1970 yýlýnda ayný þirket sermaye artýrmýþ olsa idi, bu sermayenin de deðerlenip gider yazýlmasý gereklidir. Bu þekilde oluþan kar veya zararýn tek bir hesap dönemiyle iliþkilendirilmesi mümkün deðildir.Yukarýda belirtilen ikinci grup zararlar, enflasyon muhasebesi uygulanan her yýl için yýl sonlarýnda hesaplanýr. Dolayýsýyla, bu zararlarýn hangi yýlla ilgili olduðu bellidir.
Enflasyonun firmalar üzerindeki etkisinin derecesi enflasyonun hýzýna,iþletmenin varlýklarýnýn parasal ve parasal olmayan deðerler itibarýyla daðýlýmýna izlenen yönetim ve finansman politikalarýna, varlýklarýn devir hýzýna, yatýrýmlarýn daðýlýmýna, üretilen mal veya hizmetlerin talep esnekliðine, mali tablolarýn sunuþ dönemlerinin süresine, teknolojik geliþmelerden yararlanma hýzýna, borç yapýsýna ve faizlerdeki geliþmelere göre deðiþmektedir.
Enflasyonun etkisi enflasyon hýzý, nakdi olmayan varlýklarýn yaþý ve bu varlýklarýn toplam varlýklara oranýnýn yüksekliði, mali tablolarýn sunuþ dönemlerinin uzunluðuyla doðru orantýlý olarak artmaktadýr. Ýzlenen yönetim politikasý sonucunda elde yüksek tutarda stok bulundurulmasý ve stok deðerleme yöntemi etkilerin boyutlarýný deðiþtirebilmektedir. Stok devirleri yüksek firmalar enflasyondan daha az etkilenmektedirler. Ayrýca elde fazla tutarda bulundurulan nakdi varlýklar olumsuz etkilere sebep olurken fazla oranda nakdi borç gelir tablosunda olumlu etkiler yaratmaktadýr. Ayný þekilde, büyük oranda borçla faaliyetine devam eden bir firma öz kaynakla finanse edilen firmaya göre enflasyondan daha az etkilenmektedir.
Bu konuda Merkez Bankasý bünyesinde Enflasyon Muhasebesi ile ilgili bir çalýþmanýn aþaðýda linkini veriyorum.
https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/conn...a2d6de-m3fB9So
Yer Ýmleri