Devamý..
.
.
.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Þimdi, kendi dönemim adýna yani kendi görev yaptýðým dönem, Baþkan Yardýmcýsý olduðum dönem de dâhil…
RAHMÝ AÞKIN TÜRELÝ (Ýzmir) – Merkez Bankasý… Onun için size iletiyorum.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Teþekkür ederim. Þimdi, ben yani nasýl karar aldýðýmýzý, kendi adýmýza kurulda nasýl karar aldýðýmýzý deðerlendireyim. Biz çalýþýrken para politikasý kararlarýmýzý enflasyon görünümüne göre alýyoruz yani bu görünümü her ay bir deðerlendirmemiz oluyor yeni çýkan veriler üzerinden talep koþullarý, fiyat geliþmeleri üzerinden. Bu noktada da 2023 yýlý Haziran ayýnda baþlayan bir süreç var. Biz de bu sürece, ya ben kendi adýma iþte temmuz sonu, aðustos ayý itibarýyla dâhil oldum. Güçlü bir sýkýlaþma süreci yaptýk; enflasyonun ana eðiliminde de bir düþüþ söz konusu, aylýk oynaklýklar olabiliyor enflasyon bu kadar yüksek olduðu zaman. Ama belirgin ve kalýcý bir düþüþ olana kadar da bu sýký duruþumuzu sürdüreceðimizi tekrar söylemek isterim.
Evet, görev süresi dolmadan görevden alma yetkisinin alýnmasý haberi, bunu birkaç kiþi de söylemiþti. Þimdi, Anayasa Mahkemesi Cumhurbaþkanlýðý hükûmet sistemine uyum için çýkarýlan kanun hükmünde kararnameye iliþkin çok sayýda iptal kararý verdi. Ýptal edilen kurallar arasýnda dediðiniz gibi Bankamýz Baþkan ve Baþkan Yardýmcýlarýnýn atanma süresinin niteliklerini, usulünü yürürlükten kaldýran KHK hükümleri de yer almýþtýr. Bu iptal kararýnýn gerekçesi kamu hizmetine girme hakkýna iliþkin hususlarýn KHK’yle düzenlenemeyeceðidir. Bu iptal kararý üzerine Baþkan ve Baþkan Yardýmcýlarýnýn hukuki durumlarýnda bir deðiþiklik olmamýþtýr çünkü bu hususlar 3 sayýlý Cumhurbaþkaný Kararý’nda zaten yer almýþtýr. Bu karar oldukça kapsamlý ve Merkez Bankasýna özgü deðil, benim yorum yapmam bu sebeple de doðru olmayacaktýr.
Þimdi, asgari ücretle ilgili de epey soru oldu. Birisi þöyle bir, kim… Sayýn Bozdað sanýrým. “‘Enflasyonda bir numaralý risk asgari ücrettir.’ demiþtiniz.” demiþsiniz ama bizim böyle bir açýklamamýz yok, kesinlikle yok, onu söyleyeyim yani bir numaralý risk deðil. Zaten Sayýn Özlale de söyledi yani çalýþmamýzda katsayý olarak yani bir etkisi var ama hani bir numaralý risk olarak nitelendirilecek deðil.
HEVAL BOZDAÐ (Aðrý) – …þekilde var.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Deðil.
HEVAL BOZDAÐ (Aðrý) – Ona atfen sorular gelmiþti.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Þöyle açýklayayým: Þimdi asgari ücret konusunda -bildiðiniz- zaten biz karar verici deðiliz, tavsiye kurumu da deðiliz yani tavsiye þeyi de deðiliz. Fakat enflasyon hedeflemesi yaparken, tahminleri ve hedefleri belirlerken de tabii ki birtakým varsayýmlar yapmak durumundayýz; ücretlerle ilgili ne olacaðý konusunda, asgari ücret bunlardan bir tanesi ama daha genel olarak da düþünmek lazým. Bunu yaparken de daha önce yapýlan açýklamalarý baz alarak yaptýk yani bizim burada bir tavsiye niteliðinde deðil ifadelerimiz; sadece daha önce yapýlan açýklamalar tek artýþ olacaðý yönündeydi, biz de bunlarý göz önünde bulundurarak tahminlerimizi yaptýk ve bunu da þeffaflýk çerçevesinde kamuoyuyla paylaþtýk, olan budur, onun ötesinde deðildir. Daha genel olarak þunu söylemek lazým: Siz söylemiþtiniz sanýrým, “2.800 liraya razýyýz, yeter ki enflasyon düþsün.” gibi bir açýklama vardý. Burada aslýnda enflasyonun ne kadar önemli bir konu olduðunu da çok net gösteriyor. Bizim yapmamýz gereken dolayýsýyla enflasyonu en hýzlý bir þekilde ve en kalýcý þekilde düþürmek, bunu baþardýðýmýzda zaten alým gücünde kalýcý bir artýþ olacak, geçici deðil; bizim de çalýþmalarýmýz bunu saðlamak yönünde.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafýndan kapatýldý)
BAÞKAN MEHMET MUÞ – Ýlave süre olarak açýyorum sürenizi.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Teþekkür ederim.
Evet, ÝFM’yle ilgili yani çeþit yapmaya çalýþýyorum hep ayný sorular olmasýn diye. ÝFM’ye taþýnmayla, Ýstanbul'a taþýnmayla ilgili bir soru sonlara doðru Sayýn Ekmen’den gelmiþti. Þimdi, bu Ýstanbul Uluslararasý Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planý 2009 tarihli Resmî Gazete'de yayýnlanmýþtý, yürürlüðe girmiþti. Bankamýzýn da bu konuda ÝFM’ye taþýnma süreci devam ediyor. Bu çerçevede 1 Ocak 2020'de Ýstanbul'da bir çalýþma ofisi kuruldu, çalýþanlarýn Ýstanbul'a nakil süreci baþladý. Þu anda 1.207 çalýþan Ýstanbul'da görev yapmaktadýr, binamýz hazýr olduðunda da taþýnacaðý süreç devam ediyor.
MEHMET EMÝN EKMEN (Mersin) – Tasarruf genelgesi bunu…
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Yüzde olarak çok büyük bir kýsmý -yani detaylý olarak bakmam lazým ama- tamamlandý zaten binanýn.
Dolayýsýyla, evet, konut fiyatlarýyla ilgili bir soru vardý. “Konut fiyatlarý 6 kat arttý, iþte faizlerle çok arttý; iþte barýnma krizi olduðu söyleniyor.” Sayýn Bakýrlýoðlu’nun belirttiði gibi gerçekten konut fiyatlarýndaki artýþ önemli derecede. Bu da aslýnda enflasyonun ne kadar önemli bir problem olduðunu da gösteriyor. Dolayýsýyla bunun kalýcý bir þekilde düþürülmesi birçok açýdan, sadece talepte düzelme deðil; kalýcý büyüme, sürdürülebilir büyüme için deðil; ayný zamanda barýnma gibi sosyal konularda da ileri gidebilmek için önemli olduðunu deðerlendiriyoruz. Þimdi, bu konuda þöyle yani makroekonomik koþullar var tabii konut fiyatlarýnýn bu kadar artmasýnda ama bunun yanýnda iþte, tabii, bildiðiniz gibi Kahramanmaraþ deprem felaketi önemli bir unsur burada yaþanan yoðun bir iç göç söz konusu, arz talep unsurlarý, dengesi oldukça bozuldu. Yani deprem sonrasý göç alan illere baktýðýmýzda burada konut fiyatlarýnýn ve kiralarýn Türkiye'nin diðer illerine kýyasla daha fazla arttýðý yönünde bulgularýmýz var. Bu da depremin önemini net bir þekilde ortaya koyuyor ama sizin de belirttiðiniz gibi son aylarda burada enflasyonda bir düzelme söz konusu. Yeterli mi? Yeterli deðil ama en azýndan genel enflasyonu yukarý çekici yönde deðil, kiralara da ilerleyen dönemde daha önce söylediðim gibi yansýyacaðýný düþünüyoruz.
Evet, þimdi, “Bu YP kredilerle ilgili yüzde 2 sýnýrýna bankalar dikkat ediyor mu?” demiþtik ama ben bunu daha önceki soruda cevapladým.
“Tasarruf tedbiriyle ilgili bu kapsamda Hazine ve Merkez Bankasýnýn da tasarrufa gitmesi gerekiyor mu? Sayýþtayýn önerisine uyulmasý gerekmez miydi?” gibi bir soru vardý. Bu tasarruf tedbirlerini çok önemli buluyoruz. Sadece Merkez Bankasý deðil enflasyonla mücadele eden, Hükûmetimizin de çok çeþitli kanallardan yaptýðý açýklamalar var. Hazine ve Maliye Bakanlýðý da bu konuda -biliyorsunuz- bir tasarruf tedbiri açýkladý; baþka çalýþmalar da var, onlar detaylarý kendileri gerektiðinde paylaþacaktýr ama bunu iç talebin dengelenmesi açýsýndan oldukça önemli buluyoruz. Eþ güdümün iyi bir örneði, sadece bu da deðil, tabii yönetilen, yönlendirilen fiyatlarda da makul bir yaklaþým izlenmesi, Merkez Bankasýnýn hedeflerini göz önünde bulunduran bir yaklaþým izlenmesi önemli. Biz kendi bütçemizi hazýrlarken de tabii, temel görevlerimizi yerine getirmek için verimlilik ve etkinlik unsurlarýný göz önünde bulunduruyoruz, azami tasarruf ilkelerini zaten gözeterek bu yýl bütçemizi hazýrladýk yani 2024 yýlý bütçemiz aslýnda zaten genelgelerle uyumlu, bununla birlikte güçlendirme çalýþmalarýmýz devam ediyor.
Evet, maliye politikasý, Sayýn Temurci’nin… Büyüme ve istihdam konusunda sýkýntýlar yaþadýðýmýzý söylemiþti, “Bu kapsamda Merkez Bankamýzýn tavsiyelerine ihtiyaç duyduðumuzu düþünüyorum.” demiþti. Þimdi, büyüme, istihdam konusunda sýkýntý yaþadýðýmýz tabii, genel bir deðerlendirme; iþsizlik oranlarýna mesela baktýðýmýzda aslýnda þu anda yani tarihsel ortalamanýn oldukça altýndayýz, dolayýsýyla þu anda böyle bir durum söz konusu deðil. Bununla birlikte ekonomi politikalarý konusunda tüm kamu kurumlarýyla daha önce söylediðim gibi eþ güdüm içindeyiz ve iþ birliði hâlindeyiz. Çeþitli kurullar var iþte EKK, Finansal Ýstikrar Komitesi, Gýda Komitesi gibi. Bu platformlarda yapýsal sorunlarda biz de kendi araþtýrma departmanýmýzý kullanarak, insan kaynaðýmýzý kullanarak tavsiyeler üretmeye çalýþýyoruz, bunlarý da her fýrsatta yeri geldikçe ilgili kurumlarla, ilgili bakanlýklarla paylaþýyoruz. Bunun yanýnda OVP gibi temel politika metinlerine de kurumsal olarak katkýda bulunmaya gayret ediyoruz. Fakat yapýsal sorunlarýn önemli olduðunu da düþünüyoruz, dediðim gibi bu konuda fiyat istikrarý ve finansal istikrarý önceleyen bir bakýþ açýsýyla yapýsal reform fikirleri üretmeye ve bunlarý paylaþmaya gayret ediyoruz.
Evet yani, KKM’yle ilgili epey bir soru olmuþtu, onunla ilgili konuþmadým herhâlde, onunla ilgili birkaç þey söyleyeyim. Þimdi, KKM yani çok farklý þekillerde soruldu ama genel olarak þunu söyleyeyim: Son bir yýlda uygulamakta olduðumuz politikalar neticesinde zaten KKM’ye olan talep azaldý, Türk lirasýnýn cazibesi artýnca KKM’ye olan talep azaldý ve biz bu sayede 143 milyar olmasý lazým aðustos itibarýyla, öyle bir bakiyeden 70 milyarýn altýna geldik ve bunu makrofinansal istikrarý bozmadan yaptýk, rezerv biriktirirken yaptýk, sistemi herhangi bir þekilde zorlamadan yaptýk. Ama bu seviye yeterli mi? Deðil, burada kademeli devam eden bir azalma öngörüyoruz yani bu düzenlemelerimizi de bu çerçevede ayarlýyoruz. Son dönemde bildiðiniz gibi KKM hedeflerini bankalar için düzenledik; biraz daha, önceye göre daha hýzlý bir çözülme olacaðýný öngörüyoruz.
CEVDET AKAY (Karabük) – Maliyetle ilgili…
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Evet, zararla ilgili, genel olarak KKM… 818, evet, söyleyeyim: Þimdi, 818 milyarlýk zararýn, zaten biz bunu… Önce þunu söyleyeyim: Faaliyet raporumuzda bu çok net bir þekilde yazýyor yani üstü kapalý deðil, orada bir tabloda çok net bir þekilde yazýyor. KKM kaynaklý zarar iþte 830 milyar yani küsuratýný unuttum ama 830 civarý olmasý lazým, 833 milyar TL. Bu yani zararýn yüzde 100’ünden fazlasý oradan kaynaklanýyor, bunu faaliyet raporumuzda açýklamýþtýk. Kur farklarýndan ileri geliyor, bu da geçen yaz yaþanan kur ataðýyla alakalý bir durum. Bu seneyle ilgili de bir projeksiyon -siz sormuþtunuz sanýrým- veremiyoruz ama þunu söylemek lazým: Son dönemde kur makul seviyede gittikçe, reel deðerlenme oldukça KKM’nin yükü olmuyor yani kur ödemesi yapýlmýyor. Son dönemde açýlan yani 2024 yýlýnda ya da iþte ondan önceki birkaç ayda açýlan KKM hesaplarýna kur kaynaklý ödeme olmayacaðýný düþünüyoruz yani öyle gözüküyor þu andaki kurun gidiþatýyla ilgili. Fakat geçen sene mesela mayýsta açýlan bazý hesaplarýn vadesi uzun, mesela bir kýsmýnýn vadesi iþte mayýs ayýnda geliyor, geçen yaz yaþanan kur artýþý sebebiyle onlarýn ödemesi þu anda yapýlýyor. Dolayýsýyla o kaynaklý yýlýn ilk iþte üç-dört ayýnda yapýlan birtakým ödemeler var ama bunlar dediðim gibi geçen sene haziran ve öncesinde açýlan hesaplardan kaynaklanýyor.
BAÞKAN MEHMET MUÞ – Sayýn Baþkan, ben de bir þey sorayým o zaman size: Bu zarar içerisinde, KKM’den kaynaklý olduðunu ifade ettiniz; tabii, burada döviz KKM’ler vardý. Dolayýsýyla onun zorunlu karþýlýðý, iþte eðer adam 100 dolar getirmiþse 100 dolar taahhütte bulundunuz siz yani dolayýsýyla 100 dolar getirdim, 100 dolar alacaðým ben bunu. Þimdi, siz bunu alýþ deðerinden muhasebeleþtirdiniz, sonrasýyla alakalý da yýl sonundaki kurdan da tekrar muhasebeleþtirdiniz, arada bir fark çýktý. Þimdi, bu 830'un ne kadarý buradan geliyor, ne kadarý TL’den kaynaklý geliyor? Ki bir tanesi biraz þey geliyor bana sadece muhasebesel bir kayýt oluyor, aslýnda gerçek rakam o kadar deðil gibi.
CEVDET AKAY (Karabük) – Deðerleme hesabý oluyor, deðil mi?
BAÞKAN MEHMET MUÞ – Tabii yani þimdi atýyorum, adam getirdiði zaman dolarý sene baþýnda 20'den hesapladý, muhasebeleþtirdi. Sonra dolar 30'a çýktý, bir daha muhasebeleþtirdi, arada bir fark çýkýyor ama oradaki döviz KKM’lerdeki Merkez Bankasýnýn veya Hazinenin taahhüdü dolara dolar. Yani ben 100 bin dolar getirdim, 100 bin dolarýmý taahhüt ediyor, dolayýsýyla bana onu çýkacaðým zaman dolar olarak veriyor. Bu anlamda oradaki 830'un içerisindeki bu kur farkýndan yani KKM’deki muhasebeleþtirmeden kaynaklanan miktar ne kadar, zarar ne kadar? Bir de TL'ye verdiðimiz bir KKM taahhüdü var -tamam, o ayrý bir þey- o ne kadar? Yani bu 830’un içindeki ayrýmý yapmak mümkün mü?
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Þimdi, o kýrýlýmý þu anda bilmiyorum, daha sonra dönebiliriz ama tabii, burada gerçekleþen zarar yani muhasebesel kýsmý dediðiniz gibi nereye döndüðüyle de alakalý yani 100 dolara 100 dolar verdiðimizde…
(Mikrofon otomatik cihaz tarafýndan kapatýldý)
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Siz Türk lirasýna dönmek isterseniz Türk lirasý üzerinden bir fark da ödüyoruz. Dolayýsýyla muhasebesel olarak da dolara döndüðünüzde ayný hesap yapýlýyor ama dediðiniz kýrýlým yani ne kadarý TL KKM, ne kadarý döviz dönüþümlü, onu þu anda bilmiyorum, daha sonra dönebiliriz.
BAÞKAN MEHMET MUÞ – Peki, onu biz alýrýz sizden, gönderirler bize.
RAHMÝ AÞKIN TÜRELÝ (Ýzmir) – Bir de o döviz öyle durmuyor ki o dövizi satýyor, sonra alýrken daha pahalý alýyor yani onu sanki… Hep negatif seviyelerde olduðunuzu düþündüðünüz zaman. Sadece muhasebe de deðil, orada bir zarar var.
SELÝM TEMURCÝ (Ýstanbul) – Burada tabii, önemli olan bu paranýn nasýl ödeneceði. Parayý basýp ödüyoruz, siz enflasyonu kontrol etmekle yükümlüsünüz.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Tabii, bu ödemeler -zaten enflasyon raporlarýnda da söyledik- ciddi anlamda likidite fazlasýna sebep oluyor yani gösterdiðim grafikte hatýrlarsanýz, bilmiyorum, iþte haziran sonrasýnda yaþanan bir artýþ var likiditede bu KKM ödemeleri kaynaklý. Bu konuda dediðim gibi 143 milyardan 70 milyarýn altýna indik, bundan sonra da yýlýn geri kalan kýsmýnda da daha hýzlý olacaðýný düþünüyoruz.
Deðerleme hesabýyla ilgili bir soru vardý, onu da atlamýþ oldum ama onu da cevaplayayým. Þimdi yani bizim kanunumuz gereði 61'inci maddesinde bilançonun aktif ve pasifinde yabancý para ve varlýk ve yükümlülükler var ve altýn da var tabii, bunlarýn deðerlemesi sonucu bir fark oluþabiliyor yani altýnýmýz varsa bu deðeri arttýðýnda bize pozitif katký verirken döviz pozisyonunda eðer açýktaysak bunun arttýðýný da bize negatif olarak yazýyor. Biz bunu deðerleme hesabýnda izliyoruz; gerçekleþen bir zarar deðil, iþlem olunca gerçekleþiyor. Deðerleme hesabýnýn deðiþim göstergesi lehte ve aleyhte de olabilir dediðim gibi. Bankamýzýn hedefleri doðrultusunda gerçekleþtirilen bu iþlemler sonucunda oluyor yani yabancý para ve altýn alým satým iþlemleri rezerv politikasý kapsamýnda. Bununla ilgili detaylý açýklamalarý zaten dediðim gibi 2023 Yýlý Faaliyet Raporu’nda yaptýk.
CEVDET AKAY (Karabük) – 2021’den bu yana hep aleyhte deðil mi Baþkaným?
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Artarak o kümülatif gidiyor. Evet diyeceðim yani muhtemelen öyle olabilir.
CEVDET AKAY (Karabük) – Bilançolarda öyle. Þimdi 920 milyar mesela.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Olabilir. Döviz, açýk pozisyonda olduðunuz zaman kurdaki artýþ negatif yazýyor, bundan kaynaklýdýr diye düþünüyorum.
Birkaç farklý konu olarak onlarý da söyleyeyim. Dijital Türk lirasýyla ilgili -Sayýn Türeli sormuþtu, evet- þimdi bu süreç 3 fazdan oluþacak þekilde yapýlýrken dizayn edilmiþ. 1’inci fazý baþarýyla tamamladýk, bunun raporu zaten ocak ayýnda yayýnlandý. Bu 1’inci faz iþte Türk Lirasýnýn, dijital Türk lirasýnýn kullaným senaryolarý ve mimarisine dair bir fazdý. Buna dair gereksinimler belirlendi, teknolojik boyutta çalýþmalar yapýldý. 2’nci faz çalýþmalarý da baþladý, bu kapsamda 2024 yýlý sonuna kadar dijital Türk lirasýnýn iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutlarýný kapsamlý olarak ele alýyoruz. Akýllý ödemeler ve çevrim dýþý ödemeler hususu var. Bu alanlarda çalýþmalarý ilerleterek donaným seçenekleri üzerinde çalýþacaðýz. 3’üncü fazda da dijital Türk lirasýnýn aslýnda iþte bu altyapý, hukuki altyapý oluþturulduktan sonra yaygýnlaþmasý denenecek. Þimdi, tüm bu çalýþmalar dinamik süreçler içeriyor. Dolayýsýyla tam bir tarih vermek zor ama dediðim gibi 1’inci fazý bitirdik, 2’nci fazda hýzlý bir þekilde ilerlemeye gayret ediyoruz.
Evet, bir de vatandaþlarýn dövize yönelmesini önlemek adýna -Sayýn Güneþ, siz söylemiþtiniz- dövize eþit dijital Türk parasý konusu. Þimdi, dijital Türk lirasý projesi Türk lirasýnýn tüm süreçlerde dijitalleþtirilmesi projesidir, budur yani ayný paranýn dijital versiyonu gibi düþünebiliriz. Yeni bir yatýrým amacý olarak deðildir yani amacý bu deðildir. Dijital Türk lirasýnýn farklý bir para birimi olmadýðýný tekrar söyledim ama bir daha söylemek istiyorum. Dolayýsýyla deðer olarak Türk lirasýyla ayný olacak, bizim çalýþmalarýmýz bu yönde. Türk lirasýnýn deðeri de genel olarak, sadece dijital deðil, genel olarak deðeri de tabii, bankamýzýn esas faaliyeti kapsamýnda sürekli olarak deðerlendiriliyor ve finansal istikrar kapsamýnda buna gerekli gördüðümüz politikalarý uygulamaktayýz.
ÝSMAÝL GÜNEÞ (Uþak) – Döviz mevduatýný nasýl daðýtacaksýnýz?
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Döviz mevduatýný Türk lirasýna olan güven arttýkça...
ÝSMAÝL GÜNEÞ (Uþak) – Almanya’da böyle bir örnek var mý mesela? Alman vatandaþý gidip baþka ülkelerin para birimlerine mevduat açabilir mi?
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Þimdi, Almanya’da da tarihsel olarak baktýðýmýzda, enflasyonun çok yüksek olduðu dönemlerde farklý yani daha zor… Bakýn, birçok geliþmiþ ülkede daha zor, yabancý para biriminde hesap açmak daha zor ama -ben Amerika’yý daha çok biliyorum, Almanya’yý bilmiyorum- açabiliyorsunuz, yasak deðil fakat daha zor; bu bir gerçek. Bu ayrý bir mesele ama sonuç olarak Türk lirasýna kalýcý geçiþ istiyorsak… Çünkü dolarizasyon önemli bir problem, birçok açýdan önemli problem; parasal aktarým açýsýndan da önemli problem, enflasyon açýsýndan da önemli problem, cari açýðýn finansmaný vesaire açýsýndan da önemli bir problem; o konuda ayný fikirdeyiz. Bunun için de en önemli þey fiyat istikrarýnýn saðlanmasý ve sürdürülmesidir. Dolarizasyonun düþük olduðu dönemlere yani Türk lirasýna raðbetin fazla olduðu dönemlere -ki o dönemde de döviz hesabý açmak kolaydý- o dönemlere baktýðýmýzda, öne çýkan faktörün düþük enflasyon olduðunu görüyoruz. Dolayýsýyla, enflasyonu kalýcý bir þekilde tek hanelere düþürebilirsek yine ayný günleri yakalayabileceðimizi düþünüyorum.
Rezerv artýþýyla ilgili “Ne zamana kadar sürecek?” diye bir soru vardý. Bunu birkaç kez söyledik, rezervlere iliþkin bir seviye hedefimiz yok. Aslýnda kurla ilgili de benzer bir soru var da onu da burada söylemiþ olayým, “38 hedefliyorsunuz.” gibi bir þey. Bizim kesinlikle bir kur hedefimiz yok, tahminimiz de bulunmuyor. Diðer kurumlarýn, kuruluþlarýn tahminleri söz konusudur ama rezerv seviyesine bakarken tabii ki uluslararasý yeterlilik ölçütleri var; rezervin ithalata ve M2’ye oraný gibi. Þu anda bu oranlarda yeterli seviyedeyiz uluslararasý standartlara göre fakat baþka yeterlilik oranlarý da var, orada biraz daha aþaðýdayýz; bunlarý takip ediyoruz.
Rezerv yönetimi yaparken, dediðimiz gibi, ilk hedef enflasyonu düþürmek, en önemli hedef. Neden? Çünkü biz bunu kalýcý bir þekilde yapabilirsek rezerv problemi de ortadan kalkacak. Neden? Çünkü Türk lirasýna raðbet artacak, ithalat daha makul seviyelere gelecek, cari açýk daha makul seviyelere gelecek, belki cari fazla bile vereceðiz; bu durumda rezerv problemi ortadan kalkacak. Dolayýsýyla ilk hedef, rezerv görünümünde ve cari açýkta kalýcý iyileþme için enflasyonu düþürmek. Bu beklentiler düzeldiðinde bunun olacaðýný zaten söyleyebiliriz. Baktýðýnýzda da zaten sýkýlaþma dönemlerinde -sunumumda göstermiþtim, grafiklerde- cari açýk hep iyileþiyor.
ÜMÝT ÖZLALE (Ýzmir) – Kâr enflasyonu?
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Kâr enflasyonu… Teþekkür ederim.
Þimdi, bu son dönemde ortaya çýkan bir konu, oldukça çok da tartýþýlýyor. Biz de hem kendi bünyemizde deðerlendiriyoruz hem de bu konuda yapýlan diðer çalýþmalarý yakýndan takip ediyoruz. Þimdi sizin ya da bu konudan bahseden diðer sayýn vekillerimizin tasvirlerine bakacak olursak sorunun fiyatlama davranýþlarýndaki bozulma olduðunu görüyoruz. Bu da aslýnda, talebin yüksek olmasýyla alakalý bir durum, tamamen alakasýz deðil. Dolayýsýyla enflasyon kâr enflasyonu kaynaklý da olsa buradan çýkacak sonuç “Para politikasýna gerek yoktur.” demek deðildir, onu söyleyeyim. Bizim açýmýzdan, kâr enflasyonu olabilir, belki bir rolü vardýr, bunu incelemek lazým, inceliyoruz. Net bir görünüm… Kâr konusunda “mark up”larý tahmin etmek için biraz geriden geliyor veriler; 2023’e yönelik þu anda bir tahminimiz yok, 2022 için de sýnýrlý bir etkisi olduðunu düþünüyoruz ama bu demek deðildir ki para politikasýna gerek yok. Bizi ilgilendiren kýsmý da bu, bizim parasal sýkýlaþma yapmamýz gerekiyor, parasal sýkýlaþmayla birlikte fiyatlama davranýþlarý düzelince zaten kâr konusu da daha makul seviyelere inecektir diye düþünüyorum.
HEVAL BOZDAÐ (Aðrý) – Sermayenin vergilendirilmesi gibi bir þey sormuþtum.
TÜRKÝYE CUMHURÝYET MERKEZ BANKASI BAÞKANI FATÝH KARAHAN – Vergilendirme konularý Hazine ve Maliye Bakanlýðýnýn yetki ve sorumluluðunda. Dolayýsýyla bizim bu konuda bir görüþümüz yok.
BAÞKAN MEHMET MUÞ – Bitirdiniz sanýrým Sayýn Baþkan?
AHMET VEHBÝ BAKIRLIOÐLU (Manisa) – Çok kýsa bir soru sorabilir miyim? Bu sorulmadý da.
BAÞKAN MEHMET MUÞ – Buyurun.
AHMET VEHBÝ BAKIRLIOÐLU (Manisa) – Þu an tedavüldeki paralarla alakalý, banknotlarla alakalý yani 500 liralýk, 1.000 liralýk banknotlarýn çýkacaðý konusunda… Artýk ihtiyaç hâline geldi mi, gelmedi mi? ATM’lerde para yetiþmiyor. Bir insan geldiði zaman, 2 bin lira, 3 bin lira para çektiði zaman ATM’ler devamlý boþalýyor. Bir de þöyle bir oran var mý? Tedavüldeki 200 liralýk banknotlarýn toplam tutarýnýn tedavüldeki bütün para tutarýyla alakalý bir oran var mýdýr ve bu oranlar geçildi mi, geçilmedi mi?
Alýntý yaparak yanýtla
Originally Posted by Ozan Erol
Yer Ýmleri