https://www.ekonomim.com/kose-yazisi...liyoruz/892393
son üç yýldýr uygulanmakta olan ekonomik programýn, Türkiye'de imalat sanayisinde yabancý para cinsinden üretim maliyetlerini çok ciddi bir þekilde artýrmýþ olmasýnýn da etkisiyle, Türkiye'den baþka ülkelere yönelen doðrudan sermaye yatýrýmlarýnda belirgin bir artýþ görmeye baþladýk. Gün geçmiyor ki Türkiye'deki faaliyetlerini baþka ülkelere taþýyan ya da yurtdýþýnda yeni bir yatýrým veya satýn alma yapan bir þirketimizin haberi çýkmasýn. Verilerle konuþmak gerekirse, 2006-2020 arasýndaki 15 senede yýllýk ortalama 3,2 milyar dolar olan Türk þirketlerinin yurtdýþýndaki doðrudan sermaye yatýrýmlarý, 2021-2025 arasýndaki 5 senede yýllýk ortalama 6,1 milyar dolara sýçradý. Hatta bu rakam, sadece 2025'te 8,5 milyar dolar ile tarihi en yüksek seviyeye ulaþtý.
Bu yatýrýmlarýn hangi ülkelere yöneldiðine baktýðýmýzda, Hollanda ve ABD'nin açýk ara önde olduðunu görüyoruz. Bu ülkeleri Birleþik Arap Emirlikleri (BAE), Ýngiltere, Almanya ve Yunanistan izliyor. Bu verilerin gayrimenkul yatýrýmlarýný kapsamadýðýnýn bir kez daha altýný çizmek istiyorum. ABD ve Hollanda uzun süredir istikrarlý bir þekilde ilk iki sýradayken, özellikle 2024 ve 2025'te, BAE, Ýngiltere, Ýspanya, Almanya, Yunanistan, Ýtalya ve Romanya'ya yapýlan yatýrýmlarda sýçramalý artýþlar gözleniyor. Türk þirketlerinin yatýrýmlarýnda çok büyük artýþlar gözlenen bir diðer bölge ise Kuzey Afrika. 2021'de Türk þirketlerinin Mýsýr, Cezayir ve Fas'a yönelik doðrudan sermaye yatýrýmlarý toplam sadece 7 milyon dolar iken, son 5 yýla baktýðýmýzda bu üç ülkeye yaptýðýmýz doðrudan sermaye yatýrýmlarý toplam 460 milyon dolara yükselmiþ durumda.
Türk þirketlerinin yurtdýþýnda neden giderek daha fazla yatýrým iþtahý duyduklarýný çok iyi anlamamýz gerekiyor. Yatýrýmlarýn en büyük adresinin Avrupa Birliði ülkeleri olmasý, birçok þirketin Avrupa pazarýna daha sorunsuz bir þekilde girebilmek için hazýrlýk yaptýklarýný düþündürtüyor. Her ne kadar AB ile Gümrük Birliði anlaþmamýz olsa da, gerek sýnýrda karbon vergisi düzenlemesi, gerekse Made in Europe örneðinde gördüðümüz gibi artan korumacý eðilimlere karþý Avrupa'da üretim yapabiliyor olmak anlamlý görünüyor.
Ne var ki, Avrupa Birliði dýþýna, özellikle de Balkanlar, Kuzey Afrika ve Orta Asya ülkelerine giden yatýrýmlarýn, Türkiye'deki üretim maliyetlerinde meydana gelen sert yükseliþten korunmak için olduðuna dair birçok iþaret var. Çok uzun yýllar boyunca, büyüm emekler ve mücadelelerle kurulan yerli imalat sanayimizi göz bebeðimiz gibi korumamýz lazým. Aksi takdirde, üretim kabiliyetleri zayýflamýþ, dýþa baðýmlýlýðý artmýþ bir ülkeyle baþ baþa kalma riskimiz olduðunu unutmamalýyýz.
Yer Ýmleri