Sanat Mozaik

[Terraluna]

Aydinlanma Cagi'nin en onemli kisiliklerinden Fransiz yazar ve filozof Denis Diderot'nun olum yildonumu (31 Temmuz 1784)

"Her seyi bilmek mumkun olmadigina gore, bir seyi iyi bilmekte mumkun degildir. Bir seyin nereye gittigi, bir baskasinin nereden geldigi; sunun bunun nereye yerlesmek istedikleri, hangisinin one gecmesi, hangisinin geride kalmasi gerektigi bilinemez. Yontem olmaksizin bir sey ogrenilebilir mi? Peki ama yontem nereden dogar? Sevgili filozof dostum, ben fizigin ucsuz bucaksiz okyanustan ignenin ucuyla alinacak bir su damlasi, Alplerden koparilan bir kum tanesi kadar zavalli bir bilim olarak kalacagina inanirim." Rameau'nun Yegeni



"There are so many of them that if you don't have the whole lot, you might as well not have any. We don't know where one thing is going, where another has come from, nor where one or the other thinks it should go, which one should go first, or which would be better off in second place. Can you be a good teacher if you lack method? And method, where does that come from? Listen, my dear philosopher, in my head, physics will always be a poor science, a droplet of water lifted out of the vast ocean on the point of a needle, a speck of earth removed from the Alpine range."

[Terraluna]

Macar sair Sándor Petőfi’nin olum yildonumu (31 Temmuz 1849)



Ozgurluk ve sevmek,
Bu ikisi gerek bana!
Askim icin, yasamim
Feda olsun,
Ozgurluk ugruna askim!



Agac olurum eger agacin cicegi isen
Sen ciy isen ben cicek olurum
Ciy olurum eger gunes isigi isen
Sirf birleselim diye.

Ey guzel kiz, sen sevmek isen,
Ben bir yildiz olurum.
Ey guzel kiz, sen cehennem isen;
Olurum birleselim, diye.



Sarò albero, se sarai suo fiore.
Se tu sarai rugiada io fiore sarò.
Sarò rugiada se tu sarai raggio di sole…
Mi basta che siamo una cosa sola.

Se, fanciulla, tu sarai il paradiso:
Allora io diventerò una stella,
Se, fanciulla, tu sarai l'inferno: (per
Unirci) io sarò dannato.

[Terraluna]

Fransiz sembolist sair Germain Nouveau’nun dogum yildonumu (31 Temmuz 1851)

Normandiyali ayaginizin
Bir kus gibi cirpinip kosustugu
Genis apartman dairenizde
Cok kucuk degil misiniz?

Gulumsedigin golgede
Serbest duruslu endaminiz
Pek minyon degil mi,
Sizin, Paris’e ozgu parisliliginiz?

Size ait degil mi, olmasi gerektigi gibi
Asiri gonul dolu, ciplak
Insani hayran birakan, Fransiz vucudunuz,
Samimi kadin kalbiniz?

Kibirli olan size ait degiller mi,
Uyuyan gecenin altindaki
Sessiz ve beyaz karlar gibi
Kuzeyin ihtisami gogusleriniz?

Kin gutmeyen size gore, hos degil mi
Can gurultulerinden urperen,
Avrupali kadin karniniz,
Evet avrupali karniniz;

Dunyaya benzer degil mi,
Havayla cevrilmis bir kure gibi,
Dag gibi ve deniz gibi
Sizin yuvarlak kalcalariniz ?

Tuz gibi tertemiz saadetin hiriltisi
Sonsuz degil mi, senin
Yildizlar arasi rahminde
Evrensel opucugunun altinda?

Beni yasatan inancla,
Guzel kokunda ve isiginda,
Sarhos gonlum girmiyor mu
Dogrudan, kalbinin tam ortasina.



N’êtes-vous pas toute petite
Dans votre vaste appartement,
Où comme un oiseau qui palpite
Voltige votre pied normand ?

N’est-elle pas toute mignonne,
Blanche dans l’ombre où tu souris,
Votre taille qui s’abandonne,
Parisienne de Paris ?

N’est-il pas à Vous, pleine d’âme,
Franc comme on doit l’être, à l’excès,
Votre coeur d’adorable femme,
Nu, comme votre corps français ?

Ne sont-ils pas, à Vous si fière,
Les neiges sous la nuit qui dort
Dans leur silence et leur lumière,
Vos magnifiques seins du Nord ?

N’est-il pas doux, à Vous sans haine
Frémissante aux bruits de l’airain,
Votre ventre d’Européenne,
Oui votre ventre européen ;

N’est-elle pas semblable au Monde,
Pareille au globe entouré d’air,
Ta croupe terrestre aussi ronde
Que la montagne et que la mer ?

N’est-il pas infini le râle
De bonheur pur comme le sel,
Dans ta matrice interastrale
Sous ton baiser universel ?

Et par la foi qui me fait vivre
Dans ton parfum et dans ton jour,
N’entre-t-elle pas, mon âme ivre,
En plein, au plein de ton amour

[Terraluna]

19. yuzyilin en onemli piyanistlerinden, senfonik siir tarzinin yaraticisi olan muzisyen, besteci, piyanist, orkestra sefi, muzik ogretmeni Franz Liszt'in olum yildonumu (31 Temmuz 1886)

[Terraluna]

Nobel Odullu Amerikali ekonomist Milton Friedman'in dogum yildonumu (31 Temmuz 1912)

"Eger kasitli olarak, yaratici, atilgan ve kendine guvenen insanlari isten cikarip onlarin yerine kalin kafali, siradan ve hayal gucunden yoksun olanlari ise alacak bir sistem gelistirmek isterseniz yapmaniz gereken tek sey bugun buyuk kentlerde ve ulke capinda uygulanan sistemi taklit etmek ve ogretmen olabilmek icin diploma zorunlulugu koyarak standart maas sistemi uygulamaktir."



"If one were to seek deliberately to devise a system of recruiting and paying teachers calculated to repel the imaginative and daring, and to attract the mediocre and uninspiring, he could hardly do better than imitate the system of requiring teaching certificates and enforcing standard salary structures that has developed in the largest city and state-wide systems. The alternative system would resolve these problems and permit competition to be effective in rewarding merit and attracting ability to teaching."

[Terraluna]

Ispanyol-Portekizli asilli Fransiz komedi aktoru Louis de Funès'in (Louis Germain David de Funès de Galarza) dogum yildonumu (31 Temmuz 1914)

[Terraluna]

Italyan kimyager ve yazar Primo Levi'nin dogum yil donumu (31 Temmuz 1919)

"Beni, insan izine bile rastlanmayan uzakliklara, bir vahsi gibi iz surdugu guzergahlara, taze karlarin icinde uzun yuruyuslere suruklerdi . Yaz geldigindeyse, onunla birlikte, insan eli degmemiş kayalarin uzerinde parmak uclarimiz kanayarak, gunes sarhosu, siginaktan siginaga suruklenirdim. Ama asla ne o meshur zirvelere ne de unutulmayacak maceralarin pesine gidilmezdi; bu tur seyler umurunda bile degildi. Umurunda olan tek sey, sinirlari tanimak, olcmek ve gelistirmekti. Sanki ay be ay yaklasan, demir kadar sert bir gelecek (naziler) icin kendini (ve beni) hazirlama ihtiyaci duyuyordu. Kuvvetlenen bir isik misali sessiz ve bulasici bir mutluluktu onunki. Saatleri sevmezdi; bitmeyen uyari tiktaklarini davetsiz bir mudahale gibi gorurdu.

Bir defasinda ayİ eti yemistik. Simdi, aradan yillar gectikten sonra, bu kadar az yedigim icin fena halde pismanim. Zira hayatin bana sundugu guzellikler icinde, o etin lezzeti, yani guclu, ozgur hatta hata yapacak kadar ozgur olmanin ve kendi kaderimizin efendisi olmanin tadina biraz olsun benzeyen baska bir lezzet olmadi." Periyodik Tablo, Hayatta Kalma Oykuleri



"Mi trascinava in estenuanti cavalcate nella neve fresca, lontano da ogni traccia umana, seguendo itinerari che sembrava intuire come un selvaggio. D'estate, di rifugio in rifugio, ad ubriacarci di sole, di fatica e di vento, ed a limarci la pelle dei polpastrelli su roccia mai prima toccata da mano d'uomo: ma non sulle cime famose, né alla ricerca dell'impresa memorabile; di questo non gli importava proprio niente. Gli importava conoscere i suoi limiti, misurarsi e migliorarsi; più oscuramente, sentiva il bisogno di prepararsi (e di prepararmi) per un avvenire di ferro, di mese in mese più vicino.Non amava gli orologi: ne sentiva il tacito continuo ammonimento come un'intrusione arbitraria.

Bene, la gustammo, la carne dell'orso, nel corso di quella notte che trovammo lunga.Era questa, la carne dell'orso: e ora che sono passati molti anni, rimpiango di averne mangiata poca, poiché, di tutto quanto la vita mi ha dato di buono, nulla ha avuto, neppure alla lontana, il sapore di quella carne, che è il sapore di essere forti e liberi, liberi anche di sbagliare, e padroni del proprio destino."

[Terraluna]

Guven icinde yasarsiniz
Ilik evlerinizde,
Bulursunuz, aksam dondugunuzde,
Sicak as ve dost yuzler:
Dusunun bu da bir insan midir
Camurlarda calisir
Baris nedir bilmez
Savasir bir dilim ekmek icin
Kal de kalir ol de olur.
Dusunun bu da bir kadin midir,
Ne saci var ne adi
Hicbir sey animsayacak gucu yok,
Gozleri bombos ve kucagi buz kesmis
Bir kis kurbagasi gibi.
Iyice kafa yorun bu konuda:
Size soyluyorum bu sozleri.
Cikarmayin onlari kalbinizden
Yuvanizda, sokakta,
Yatarken kalkarken;
Yineleyin onlari cocuklariniza,
Yoksa yikilsin eviniz basiniza,
Hastaliklar sakat biraksin,
Dilerim cocuklariniz bakmaz bir daha yuzunuze.

Primo Levi