Dolarda Yükseliþ Kaçýnýlmaz XI

[Patrick Bateman]

Sn Hkm, 20 yýldýr ABD nin patlayacaðýný konuþuyoruz, bu kadar zaman sonra þahsen ben patlamayacaðýna ikna oldum. Sistem o þekilde dizayn edilmiþ, enflasyon yaratarak bu iþi dünyaya ihale edecekler, her dolar bulundurandan vergi alacaklar yani..

Milletin dolardan kaçýp reel mallara yýðýlmasýný tetikleyecek mekanizma tam olarak bu deðil mi zaten?

Ýthal ürünlere ürünlerin kaynaðýnda oradaki sözde enflasyon oranýnýn üstünde zam gelmeye baþlarsa dolara da 1.5-2% faiz verirlerse (ki geliþmiþ ülkelerde bu bile yok) kimse dolarda durmaz.

Ýhtiyacý olan varsa arabasýný evini alýr, onlara gerek yoksa hisse alýr, garanticisi ise fiziksel altýn/gümüþ alýr.

Benim için ABD'deki enflasyonun göstergelerinden birisine açtým baktým;

2018 Mustang EcoBoost Fastback MSRP: $25680
2019 Mustang EcoBoost Fastback MSRP: $26395 (2.8%)
2020 Mustang EcoBoost Fastback MSRP: $26670 (1.1%
2021 Mustang EcoBoost Fastback MSRP: $27155 (1.8%)

Önceki yýllara da baktým genelde ortalama 2% civarý geziyor. Tabi kimse MSRP fiyatýndan almýyor bu aracý ama yine de bir fikir veriyor ne olup bittiðine dair.

https://cars.usnews.com/cars-trucks/ford/mustang

Türkiye'de de insanlar ithal mal tüketiminden mahrum kalmamak için, yani alým güçleri düþmesin diye döviz alýyorlar. Dövizin alým gücü kendi vatanýnda düþmeye baþlarsa dövizde kimse durmaz. O zaman da faizleri arttýrmalarý gerekir ki dolar sýfýra gitmesin. Faizler artarsa da herkes gýrtlaðýna kadar borçlu olduðu için ortalýk bok olur.

Peki bu kadar para basýlýp bu kadar harcama yapýldýktan sonra enflasyon olmamasý mümkün mü? Asýl soru bu.

[deepblue35]

Þahsi fikrim ülkede ekonomik ve siyasal bu kadar olumsuzluk olmasýna raðmen dolar fiyatýný hala makul seviyelerde tutabiliyorlar.Son dönemdeki artýþ olmasa 7 civarý dolanýyor olacaktý.

[reha kaya]

Dün gece foruma giremedim, yazýlanlarý ancak þimdi okuyabildim, arkadaþlar.

Hahhh... Tamam bunlar da yola geldi etten, buttan, rakýdan bahsetmeye baþladýlar, þimdi sýra iki bacaklilara gelir derkene, küttt... yine konu paraya geldi!

Yahu, sizin dininiz, imanýnýz para mý?

[BaþKara]

Dün gece foruma giremedim, yazýlanlarý ancak þimdi okuyabildim, arkadaþlar.

Hahhh... Tamam bunlar da yola geldi etten, buttan, rakýdan bahsetmeye baþladýlar, þimdi sýra iki bacaklilara gelir derkene, küttt... yine konu paraya geldi!

Yahu, sizin dininiz, imanýnýz para mý?

Abi ne yaparsak yapalým olayý ýsrarla "þey" mevzuuna getirenler var!

Ne yapacaz bunlarý bilmiyorum..

[reha kaya]

Abi ne yaparsak yapalým olayý ýsrarla "þey" mevzuuna getirenler var!

Ne yapacaz bunlarý bilmiyorum..

Bunlarýn aklî fikrî $ þeyinde, öbür þeyi unutalý çok uzun yýllar geçmis, yapacak bir þey yok maalesef.

[Patrick Bateman]

Bir ihmal etmediðim yerde eminönündeki kayýklardaki balýkçýlardýr

Bunlarý kaldýrmýþtý bir ara akp nedenini niyesini çözemedim. (rant para baþka ne olacak...) Bayadýr uðramadým oraya þimdi yine çalýþýyorlar sanýrým.

[Tinaz]

Simitcilerin bile satis yaptigi koselerden avanta topluyor bunlar.

Bunun fikir babasi da Melih GOKCEK.

Bu topluma her turlu melanet bunlardan geldi.

Yoksa neden CHP'li belediyelerin yaptigi nakit ve yemek kampanyalarini durdurmaya calissinlar.

[Achiles]

Milletin dolardan kaçýp reel mallara yýðýlmasýný tetikleyecek mekanizma tam olarak bu deðil mi zaten?

Ýthal ürünlere ürünlerin kaynaðýnda oradaki sözde enflasyon oranýnýn üstünde zam gelmeye baþlarsa dolara da 1.5-2% faiz verirlerse (ki geliþmiþ ülkelerde bu bile yok) kimse dolarda durmaz.

...

Peki bu kadar para basýlýp bu kadar harcama yapýldýktan sonra enflasyon olmamasý mümkün mü? Asýl soru bu.

Soru tam olarak ne anlamadým özür, yani genel olarak çeliþmiyoruz, mutabýkýz.

Makro ekonominin enstrümanlarý arasýnda doðrusal bir iliþki yok, ayný yön var, nedensellik var, dönemsellik var ama lineer deðil iliþkiler, adamlar bunu çözmüþ görünüyor. Yani para basmadan da, para arz çarpanýyla oynayýp M2 yi, tahvil-petrol-emtia arzýyla oynayýp M3 ü, bunlarýn daha alt enstrümanlarýnýn vadeleriyle de oynayarak, ekonomilerini kontrol edebiliyor görünüyorlar.

Komple bu þekilde deðil ama, bizde Rusya'ya dair yapýlan bir çalýþmayý okumuþtum, konusu; milli gelirinin yarýsýný petrol ve doðalgazdan elde eden Rusya' nýn, artan/düþen petrol fiyatlarýndan etkilenmesi incelenmiþ, yani bu haliyle, bizim merak ettiðimiz denklemin çok küçük bir kesiti bu.

Aklýmda kaldýðý kadarýyla, petrol %1 artýnca, dýþ ticaret %1.01 artýyor, milli gelir % 0.1 artýyor, ve bu baðýmlýlýða raðmen petrol fiyat artýþýyla rublenin reel efektif döviz kuruyla baðý yok. Hatta anlamlandýrmadýklarý için arada bað olmasa da var gibi kabul etmiþler.

Bu iþi karýþýk matematik modellemeleriyle yapýyorlar, önce eþitlik ve eþitsizlikleri kuruyorlar ki asýl meselelerden biri de bu, bütün veriye ulaþýp doðru kurmakla baþlamak iþe, sonra bunlarýn tamamýný ortaklaþa bilgisayar programlarý yardýmýyla optimize ediyorlar, veya bu haliyle yürütüyorlar denebilir. En sonunda katsayýlar çýkýyor ortaya, iþte o zaman tablo netleþiyor veya irdelenecek gerçek nedensellikler ve bunlarýn katsayýlarý elde ediliyor.

Yani çok fonksiyonlu bu ekonomi modeli, bazý etkiler ertelenebiliyor, bazýlarý öne çekilebiliyor, baðlar nedensel ve katsayýlý, dönemsel olarak da deðiþiyor. Bizim durumumuzsa, iki boyutlu doðrusal ve yine ayný þeyi söyleyeceðim bir insan ömrü nisbetinde/ölçeðinde/oransal olarak düþünme eðilimindeyiz. ABD uzun vadeli TÜFE endeks grafiði ortada, endeks yani bileþik faiz etkisi gibi, sadece hafiften açýsýný arttýracaklar, uzun bir zaman dilimine ayarlayacaklar, kimse hissetmeyecek ve hiç acýmayacak...Bunu yapabiliyorlar, ya da bu toplam denklemi büyük oranda çözmüþ görünüyorlar.

Biz mesela hep dolarla sembolikleþtiriyoruz olayý, aslýnda reel efektif kur bizi ilgilendiren, DXY gibi düþünün, dýþ ticaret yaptýðýmýz ülkelerin ayný ticaret oransal aðýrlýðýnda, oluþturulmuþ bir döviz sepetine karþý TL nin durumu ne, buna bakýlmalý. Bunun enflasyondan arýndýrýlmýþ haline göre 94 dibindeyiz, bu nasýl okunmalý. Ya gereðinden fazla TL deðer kaybetti, ya gerçekten 94 krizi kadar kötüyüz ama etkilerini öteleyebilmeyi öðrendik, ya da bu þekilde iki boyutlu bakmak anlamlý deðil, ekonomik büyüme de bu denkleme girmeli, bilemiyorum.

Faiz mi, dolar mý? 80 lerden bu yana tartýþmasýz faiz. Ama bu dönemsel bir þey uzun vadede. Belki de dolar 89 larda dip yaptý 105 lere atak yapacak bu sene herkes için dünyada cevap dolar+faiz olacak, ama 5 yýl sonra belki DXY 65 ler seviyesine düþecek. Halkýmýzýn dolara bakýþý, altýn tasarrufu mantýðýyla ayný, pratik olarak enflasyondan korunma aracý, rahmetli nenem okuma yazma bilmezdi ama altýn fiyatlarýný historical data þeklinde hafýzasýnda muhafaza ederdi, 'Naciye' nin düðününde küçük altýný 120 TL den aldýydým' þeklinde hatýrlayabilirdi...dolar da ayný..

Selamlar..uzun mevzular..karýþýk..hayat geçiyor, 70-80 senelik limit tanýnmýþ, en deðerli enstrüman 'zaman'..fazla da þaapmamak lazým yani..coronadan evlere hapsolduk can sýkýntýsý ve kýllanma hikayeleri hepsi..