Kaybettiðinde neden suçu bir baþkasýnda arýyorsunuz ?

[baba_baskan]

Türkiye Ekonomik Krizi (2001)

1999 Depremiyle birlikte ekonomisi iyice çöken ülkede 2001 yýlýnda gerçekleþtirilen Milli Güvenlik Toplantýsýnda yaþanan tartýþmanýn ülke gündemine yansýmasýyla piyasanýn tepe taklak olduðu krizdir. Ekonomide beklenmedik ölçüde daralma meydana gelmiþ ve 21 Þubat'ta bankalar arasý para piyasasýnda gecelik faiz %6200'e kadar çýkmýþtýr. Yapýlan bu örtülü devalüasyon (para birimindeki deðer kaybý) ile Türk Lirasýnýn deðeri %40 civarýnda düþmüþtür. Devletin borcu da 29 katrilyon TL artmýþtýr.

[baba_baskan]

2001 Türkiye ekonomik krizi (diðer adýyla Kara Çarþamba), Türkiye'de gerçekleþmiþ bir ekonomik kriz.

Millî Güvenlik Kurulu toplantýsýnda Cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer ile Baþbakan Bülent Ecevit arasýndaki tartýþma sonucu oluþan anayasa kitapçýðý krizi, ayný gün içinde tüm ülkeyi etkisi altýna alan ekonomik bir krize dönüþmüþtür. Türkiye'nin Þubat 2001 ekonomik krizi; beklenmedik ölçüde ekonomik daralmayla sonuçlanmasýnýn ötesinde, ülkenin orta vadedeki perspektifini deðiþtiren yeni koþullarý da beraberinde getirmiþtir. 2001 krizi ile birlikte; Türkiye öngörülemeyen, dar boðaza kadar giden, bir finansal krizin eþiðine geldi.

2000'li yýllarýn baþlarýnda Türkiye, hiper enflasyon sorunlarýyla baþ edemiyordu. Uluslararasý bir kuruluþ olan IMF ile stand-by görüþmeleri aracýlýðýyla Türkiye yaklaþýk 16 milyar dolarlýk bir kredi desteði aldý. Krizle mücadele kapsamýnda Türkiye yabancý sermayeye yatýrým yapýlmasýný ve 2002 Avrupa Birliði ile müzakereleri hýzlandýrma çabasýna girdi. Türkiye'nin yabancý sermaye yatýrýmýný yapabileceði en iyi yer; coðrafi yakýnlýk ve 1995'te aday ülke konumuna girmiþ olmasý sebebiyle Avrupa Birliði'ydi. Avrupa Birliði üyeliðine kabul edilirse yabancý sermayeye yatýrým yapmayý düþündü. Avrupa Birliði, Türkiye için bu dönemlerde gümrük birliði açýsýndan önemliydi. 2001 yýlýnda Milli Güvenlik Kurulu toplantýsýnda yapýlan görüþme ile piyasadaki sorunun daha derinlere gidecek bir ekonomik kriz yaþandý.[1] Milli Güvenlik Kurulu toplantýsý sýrasýnda Cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer'in, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nda baþlattýðý denetime Baþbakan Bülent Ecevit'in tepki göstermesi üzerine tartýþma yaþandý.[1] Bunun üzerine Sezer, Ecevit'e anayasa kitapçýðý fýrlattý. Ecevit'te bu duruma tepki göstererek toplantýyý terk etti. Ecevit'in toplantý çýkýþýnda bekleyen gazetecilere, "Bu bir devlet krizidir" yönündeki açýklamalarýnýn ardýndan piyasalarda sert satýþlar yaþandý.[1]

[baba_baskan]

Ekonomik beklentilerin olumsuzlaþtýðý bir ortamda, Hazine'nin yüklü bir borç itfasý öncesinde 19 Þubat 2001'de beklenmedik siyasi gerginlikler yaþandý. Kriz, Milli Güvenlik Kurulu toplantýsýnda Cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer ile Baþbakan Bülent Ecevit arasýndaki tartýþmayla patlak verdi. 21 Þubat 2001 tarihli toplantýda Sezer'in Ecevit'e anasaya kitapçýðý fýrlatmasý olayýndan hemen sonra Ýstanbul Menkul Kýymetler Borsasý'nda % 18,1 oranýnda düþüþ yaþandý gecelik faizler % 7500’e kadar yükseldi. Daha sonra "dalgalý kur" sistemine geçilmesi yönünde karar alýndý. Baþbakan'ýn "devlet yönetiminde kriz var" açýklamasýyla birlikte mali piyasalarda panikle baþlayan süreç, yerli parayý savunmak için gecelik faizlerin astronomik oranlara yükselmesine raðmen, yerleþiklerin yoðun döviz talebi nedeniyle Merkez Bankasý'nýn 5 milyar dolarlýk döviz satýþýyla sonuçlandý. Kamu bankalarýnýn likidite ihtiyacýnýn karþýlanamamasý, ödemeler sistemini kilitleyecek boyutlara ulaþtý. Banka sistemindeki büyük çöküþü önlemek için TL'nin yabancý para birimleri karþýsýndaki deðeri dalgalanmaya býrakýldý.[6] Bir gün önce 670 bin TL olan dolar 1 milyon TL'yi aþtý. Bunun sonucunda yabancý bankalar vadesi gelmemiþ kredilerini geri çekmeye baþlayýnca 21 Þubat'ta bankalar arasý para piyasasýnda gecelik faiz %6200'e kadar çýktý.[7][8] Yapýlan bu örtülü devalüasyon ile, TL’nin deðeri %40 civarýnda düþtü. Devletin borcu da 29 katrilyon TL arttý.[kaynak belirtilmeli]

Yapýlan detaylý inceleme sonucunda reel ekonomide arz ve talep yönlü daralma meydana geldiði için krizden çýkýþýn Türkiye'nin eski krizlerinin aksine birkaç haftada olmayacaðý görüþü yaygýnlýk kazandý.

[baba_baskan]

Kriz esnasýnda batan bankalar
2001 Türkiye Ekonomik Krizi esnasýnda 24 banka batmýþtýr:

Türk Ticaret Bankasý
Bank Ekspres
Ýnterbank
Esbank
Yaþarbank
Egebank
Sümerbank
Yurtbank
Bank Kapital
Etibank
Demirbank
Ulusal Bank
Ýktisat Bankasý
Tariþbank
Bayýndýrbank
Kentbank
EGS Bank
Sitebank
Toprakbank
Pamukbank
Türkiye Ýmar Bankasý
Adabank
Türkiye Emlak Bankasý

[baba_baskan]

Krizin çözümü için atýlan adýmlar
Mayýs 2001'de Kemal Derviþ'in açýkladýðý "Güçlü Ekonomiye Geçiþ Programý"; IMF ile imzalanmýþ stand-by düzenlemesi ve Dünya Bankasý kredileriyle desteklendi, üretimdeki düþüþün denetim altýna alýnmasýnda etkili oldu.[9] IMF programýnda öngörülen yasal deðiþikliklerin çoðunun yapýlmasý krizden çýkýþ çabalarýna güven saðlamada yardýmcý oldu. Yine bu yasal düzenlemelerden biri olan Merkez Bankasý'na para istikrarýný saðlamak ve araç baðýmsýzlýðýnýn saðlanmasý, ülkede makroekonomi politikalarýnýn tasarlanmasý yöntemine daha büyük bir zenginlik kazandýrdý.

Ekonomi yönetiminin Kemal Derviþ'e býrakýlmasýnýn ardýndan daha önce siyasi maliyetler yüzünden atýlamayan pek çok adým peþi sýra atýlmaya baþlandý. TBMM'den "Derviþ Kanunu" diye adlandýrýlan, ekonomi ile ilgili kanunlar geçirildi. Bu kanunlarýn çoðu özelleþtirmenin teþviki ve rekabetin arttýrýlmasý ile ilgiliydi. IMF, Dünya Bankasý ve Derviþ planý neticesinde kamuoyunda orta vadede ekonomik istikrarýn yakalanabileceði inancý oluþtu. Güçlü Ekonomiye Geçiþ adý verilen programýn da etkisiyle; 2001 yýlýnýn ilk altý ayýnda ihracat %13 arttý, turizm gelirlerinde gözle görülür bir iyileþme meydana geldi, dýþ ticaret açýðýnda ve cari açýkta azalmalar oldu.

[baba_baskan]

Fahiþ fiyatlarýn suçlusu kim ?

[baba_baskan]

Üretici mi ?

Toptancý mý ?

Marketçi mi ? ya da....... O mala etmediði deðeri veren bizlerde mi ?

[baba_baskan]

Belirli bir piyasa fiyatýnda piyasada bulunan talep fazlalýðýna bakar ve fiyatýn bu talep fazlalýðýna göre deðiþeceðini önerir.

Belli bir piyasa fiyatýnda eðer talep miktar fazlalýðý pozitif ise - yani talep miktarý arz miktarýndan fazla ise - o zaman (satýcýlarýn tatmin edilmemiþ talebi görüp daha fazla fiyat koyup kârlarýný artýrmak isteði dolayýsýyla ve satýn alýcýlarýn tatmin edilmemiþ talepleri olunca daha fazla fiyata razý olacaklarý için) malýn fiyatý artar.
Eðer talep miktar fazlalýðý negatif ise - yani talep miktarý arz miktarýndan azsa - o zaman (satýcýlarýn ellerindeki malý elden çýkartmak için fiyat indirecekleri ve piyasada arzýn istekten çok yüksek olmasý nedeniyle alýcýlarýn daha düþük fiyatlar teklif etmek isteyecekleri için) fiyat düþer.
Hem satýcýlarýn arz miktarý hem de alýcýlarýn talep miktarý ayný zamanda tatmin edilmesi için belirli bir fiyatta talep fazlalýðýnýn sýfýr olmasý - yani arz miktarý ile talep miktarýnýn ayný olmasý - gerekmektedir.