Maymun Çiçeði Virüsü Hastalýðý Havacýlýk Ýçin Yeni Bir Tehdit Mi (Garanti BBVA Yatýrým)
2020 yýlýnýn ilk çeyreðinde karþý karþýya kalýnan global COVID-19 pandemi krizi dünya havacýlýk sektörünü derindenetkilemiþtir. 2020 yýlý ikinci çeyreðinde koronavirüs tedbirlerikapsamýnda bir çok ülke sýnýrlarýný kapatmýþtýr. Bununneticesinde havayolu firmalarý tüm uçuþlarýný durdurmakdurumunda kalmýþtýr.
·Devlet Hava Meydanlarý Ýþletmesi Genel Müdürlüðü (DHMÝ)verilerine göre, Covid-19 nedeniyle Türkiye'de 2020 yýlýnda ÝçHat Yolcu sayýsý 2019 yýlýna göre %50, Dýþ Hat Yolcu sayýsý%71, Transit Yolcu sayýsý %84 daralmýþtýr. Bunun neticesinde2019 yýlýnda 209mn olan toplam yolcu sayýsý, 2020 yýlýnagöre %61 daralarak 82mn'a gerilemiþtir.
Maymun Çiçeðinin Avrupa'da Mayýs ayýnda yayýlmayabaþlamasýyla COVID-19'a benzer bir pandeminin olupolmayacaðý ve özellikle havacýlýk sektörünü olumsuzetkileyebilecek kararlarýn alýnýp alýnmayacaðý endiþe kaynaðýolmuþtur.
Dünya Saðlýk Örgütü ve T.C Saðlýk Bakanlýðý kaynaklarýndanMaymun Virüsü Çiçeðinin Küresel bir pandemiye dönüþüpdönüþmeyeceði sorusunu yanýtlamaya çalýþtýk.
Maymun Çiçeði Nedir?
.Maymun çiçeði virüsünün neden olduðu çiçek hastalarýndagörülenlere benzer semptomlarý olan viral bir zoonozdur(hayvanlardan insanlara bulaþan bir virüs). Maymun çiçeði, çiçek hastalýðýndan daha az bulaþýcýdýr ve daha az ciddi hastalýða neden olmaktadýr.
.Maymun çiçeði virüsü Orta ve Batý Afrika'da, genellikle tropikalyaðmur ormanlarýna yakýn kýrsal alanlarda görülmekte iken sonyýllarda kentsel alanlardan da vaka bildirimleri olmaya baþlamýþtýr. Virüsün yayýlýmýnda rolü olan hayvan konaklarý, kemirgenler veprimatlardýr.
Maymun Çiçeði Virüsü Yeni Bir Tür müdür?
.Maymun çiçeði, ilk olarak 1958 yýlýnda laboratuvar hayvanlarýndayapýlan bir çalýþmada maymunlarda tespit edilmiþtir. Ýnsanlarda ilkolarak 1970 yýlýnda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nderastlanmýþtýr.
Maymun Çiçeði Virüsü Daha Önce Bildirilmiþ midir?
°1970 yýlýndan itibaren 11 Afrika ülkesinde (Benin, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gabon, Fildiþi Sahili, Liberya, Nijerya, Kongo Cumhuriyeti, Sierra Leone ve Güney Sudan) maymun çiçeði hastalýðý bildirilmiþtir.
Afrika Dýþýnda Maymun Çiçeði Vakasý ne zaman Görülmüþtür?
.2003 yýlýnda Afrika dýþýndaki ilk maymun çiçeði hastalýðý salgýnýAmerika Birleþik Devletleri'nde görülmüþtür. Bu salgýn ABD'de70'in üzerinde maymun çiçeði vakasýna yol açmýþtýr. Maymunçiçeði hastalýðý ayrýca Eylül 2018'de Nijerya'dan Ýsrail ve BirleþikKrallýk'a, Mayýs 2019, Aralýk 2019, Mayýs 2021 ve Mayýs 2022'deSingapur'a, Temmuz ve Kasým 2021'de yine Nijerya'dan ABD'yeseyahat edenlerde bildirilmiþtir. Mayýs 2022'de Kanada, Avustralya, Ýsrail, Birleþik Arap Emirlikleri'nde de vakalarbildirilmiþtir.
Garanti BBVA Yatýrým Menkul Kýymetler A.Þ
https://www.garantibbvayatirim.com.tr/
***
Yasal Uyarý
Burada yer alan yatýrým bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatýrým danýþmanlýðý kapsamýnda deðildir. Yatýrým danýþmanlýðý hizmeti, yetkili kuruluþlar tarafýndan kiþilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alýnarak kiþiye özel sunulmaktadýr. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanýlarak yatýrým kararý verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doðurmayabilir. Garanti Yatýrým Menkul Kýymetler A.Þ. iþ burada yer alan bilgilerin, doðruluðundan, yeterliliðinden veya tamlýðýndan ve bu bilgiler ýþýðýnda yapýlan ve yapýlacak olan ileriye dönük yatýrýmlarýn sonuçlarýndan hiçbir þekilde sorumlu tutulamaz. Ayrýca, Garanti Yatýrým Menkul Kýymetler A.Þ.'nin yazýlý izni olmadýkça içeriði kýsmen ya da tamamen üçüncü kiþilerce hiç bir þekil ve ortamda yayýnlanamaz, iktisap edilemez, alýntý yapýlamaz, kullanýlamaz. Ýleti, gönderilen kiþiye özel ve münhasýrdýr. Ýlave olarak, bu raporun gönderildiði ve yukarýdaki açýklamalarýmýz doðrultusunda kullanýldýðý ülkelerdeki yasal düzenlemelerden kaynaklý tüm talep ve dava haklarýmýz saklýdýr.
Kurumu zengin ettik, þahsi iþlem hacmi rekorum...
Tüm yorumlarým asla/zinhar alým veya satým tavsiyesi deðildir.
"Zayif devamli adalet ister, halbuki bu kuvvetlinin umurunda bile deðildir."
Tarkank abinin sabah kesin 2892 den kapatýr dediði yerden kapatmasý uygundur, ben herkesin göynü olsun isterim![]()
23 mart 128 garan
Hamdým Piþtim Yandým
Paranýn Rengi (Garanti BBVA Yatýrým)
17 Ocak 1966'da Cartegena açýklarýnda seyreden Ýspanyol balýkçý Francisco Simo Orts'un gözüne bir þey takýlýr: Uzaklarda, gökyüzünde, beyaz bir paraþütün ucundaki bir nesne yavaþça denize doðru süzülmektedir... Orts ne olduðunu anlayamadan nesne Akdeniz'in maviliklerinde gözden kaybolur. Orts'un o anda bilmediði, ABD'ye ait bir B-52 bombardýman uçaðýnýn havada yakýt ikmali yaparken tankerle çarpýþtýðý, uçaktaki dört termonükleer bombanýn yere düþtüðüdür. Bombalardan üçü 24 saat içinde karada düþtükleri yerden alýnýrlar, bunlarda tehlikeli bir durum yoktur, ancak 1,1 milyon dinamit kalýbýna eþdeðer güce sahip dördüncü bomba kayýptýr! Amerikalý ve Ýspanyol yetkililer dördüncü bombayý haftalarca ararlar, ancak bomba ortada yoktur.
Nihayet Orts'un anlattýklarýný dinleyen yetkililer aramayý Akdeniz'e kaydýrmaya karar verirler. Fakat Orts'un gösterdiði bölge ile donanma uzmanlarýnýn hesaplarý tutmamaktadýr. Haftalarca deniz dibinde sonar ve dalgýçlarla yapýlan aramalardan sonra donanmanýn hala bombanýn koca Akdeniz'de nerede olabileceðine dair bir fikri yoktur.
Nihayet, donanma, derin deniz kurtarma operasyonlarýnýn baþýndaki John Craven'ý bu iþle görevlendirir. Craven farklý bir yol izlemesi gerektiðinin farkýndadýr, iþe matematiði katar: Bayes teoremi! Craven, uzmanlarý bir harita baþýnda toplar ve her olasýlýk için bombanýn nerede olacaðýna dair tahminler üretmelerini ister: Bombanýn iki paraþütü vardýr, bunlardan sadece birinin açýlmýþ olmasýnýn olasýlýðý nedir?
Bu durumda bomba nereye düþmüþ olabilir? Paraþütlerin ikisi de açýldýysa, ya da ikisi de açýlmadýysa nereye düþebilir? Uçaðýn son andaki farklý açýlarý göz önünde bulundurulduðunda her bir paraþüt senaryosun bomba nerede olabilir? Ekip tüm bu olasýlýklarý tartýþýr ve bunlara birer olasýlýk yüzdesi atar. Sonrasýnda bu olasýlýklar deniz tabanýna ait haritalara iþlenir ve en yüksek olasýlýklý yerlerde yeniden arama faaliyeti baþlar. Kýsa bir süre sonra, uçak enkazýndan kilometrelerce ötede, uzmanlarýn daha önce bakmayý dahi saçma bularak reddettikleri bir yerde, 2550 mt derinlikte bomba bulunur! Craven bu tekniði sonraki yýllarda da kullanýr: 2009 yýlýnda Rio de Janeiro'dan Paris'e giderken okyanusa düþen Air France uçaðýnýn, Fransýz yetkililerin 2 yýllýk çabasýnýn ardýndan, Bayes teoremini kullanan bir danýþmanlýk þirketi 2 hafta içinde enkazý ve kara kutularý bulur.
Araþtýrma Strateji
Paranýn Rengi
Tufan Cömert
Direktör - Araþtýrma ve Yatýrým Danýþmanlýðý
Bayes teoreminin böyle çetrefilli konularda kullanýmý, ilk baþtaki inançlarýmýzýn tarafsýz yeni bilgilerle
güncellenmesine ve böylece daha yeni, daha geliþmiþ bir bilgiye evrilmesine yol açar. Buradan hareketle birer
yatýrýmcý olarak bazen tek bir veriye bakarak yaptýðýmýz yorumlarýn, ulaþtýðýmýz yargýlarýn da aslýnda pek anlamý
olmayabilir. Hele ki böyle bir tek gözlem noktasýna gereðinden fazla bir "olasýlýk" yüklersek beklentimiz iyice yanlýþ hale
gelir. Bu okuduklarýnýzý aslýnda ABD'den gelen her veri sonrasýnda piyasanýn girdiði yo-yo moduna sinirlendiðim için
yazýyorum, ama merak etmeyin, konuyu birazdan bu haftaki TCMB faiz kararýna da baðlayacaðýz.
ABD'de ne oldu da kýzdýn derseniz, beklentiden fazla
düþen enflasyon verisi sonrasý, piyasalar Fed'in faiz
artýrým beklentisini düþürmeye, ve henüz artmamýþ
faizi yansýttýklarý deðerlemeleri, henüz inmemiþ faiz
ile deðiþtirmeye baþladýlar! Buradan itibaren iþler
bayaðý bir karýþýyor, çünkü tek bir veriye, tek bir veri
noktasýna bakarak bu yargýlara ulaþmak kehanetten
farksýz deðil.
Þimdi, buradaki mantýk þöyle çalýþýyor:
"Enflasyonda en kötüsü geride kaldý, Fed zaten faiz
artýracak, ama 2023'ten itibaren faizi indirmeye
baþlayacak, biz zaten faiz artýþýný fiyatlamalara yansýttýk,
hadi þimdi indirimleri yansýtalým". Hemen 1970'lere
dönelim: O dönemki Fed Baþkaný Arthur Burns, petrol krizi nedeniyle oluþan enflasyonu kontrol altýna almak için faiz
artýrmýþ, ve fakat enflasyonun kesin ve kalýcý düþüþünü görmeden faizi indirmeye baþlamýþtý (gri daire içindeki dönem).
Sonrasýnda Volcker gelip, enflasyonda henüz kalýcý bir düþüþ olmadýðýný görünce, acýmasýz bir faiz artýrým süreci
baþlamýþtý. Bugün ABD'deki her bir merkez bankasý yetkilisi için Burns dönemi, çok da hatýrlanmak istenmeyen
konulardan biri. Buradaki ders açýk: Enflasyon birkaç veri noktasýndan ibaret bir olgu deðildir, uzun süreli bir
eðilimdir. Muharebeyi kazansanýz da savaþý yitirebilirsiniz. O yüzden enflasyonla mücadele konusunda sabýrlý,
kararlý ve tutarlý olmak gerekir.
ABD ile ilgili son noktayý da verip bitirelim: Tamam son TÜFE verisi hiç kötü deðil, ancak enflasyonu düþürmek
için bir çaba sarf etmezseniz enflasyon düþmez. Düþtü sanýrsýnýz, ama düþmez. ABD'de yatýrýmcýlar enflasyonun
düþüþüne inanýyorlar, çünkü Fed'in faiz artýracaðýna da inanýyorlar. Faiz bir süre yüksek seviyelerde durmaz, beklentiler
iyice kýrýlmaz ise iþte orada Burns dönemine dönülür. Hatta ve hatta þu anda mesela istihdam piyasasýna bakarsanýz
burada hala ýsýnmanýn sürdüðünü, talep kaynaklý enflasyonun hala ciddi bir sorun olduðunu görürsünüz. Demek ki her
veri ile savrulmadan ziyade, ana eðilime, politikalarýn sürdürülebilirliðine, iletiþimin netliðine ve daha da önemlisi,
söylenenin yapýlmasýna bakmamýz gerek.
Konu Türkiye'ye geldiðinde analizi biraz daha farklý
yapmamýz gerek. Zira yetkililerden net bir þekilde
duyduðumuz açýklamalar yakýn zamanda faiz
politikasýnda bir dönüþ beklenmemesi gerektiði
yönünde. Bu bilgi yeni deðil, ama önemli. Çünkü
birazdan bu bilgiyi nasýl paraya çevireceðimizi
tartýþacaðýz. Yanda gördüðünüz tablo, oldukça basit bir
"TCMB faizde ne yaparsa USDTRY ne olur" temalý
çalýþma. Bunu bir alýþtýrma gibi görmeniz ve tabloda yer alan olasýlýklara ve kurdaki olasý deðiþimlere fazla
anlam yüklememeniz önemli, zaten ayný tabloyu kendiniz yapýp, kendi olasýlýklarýnýzla çok daha farklý sonuçlara
ulaþabilirsiniz.
Her iki senaryoda da TCMB'nin ne yapabileceðine dair olasýlýklarý görüyorsunuz. Burada kaç puanlýk
indirim/artýrým gibi sorularý görmezden geliyoruz, keza kurda her iki yönde de simetrik hareket olacaðýný varsayýyoruz.
Bu durumda atadýðýmýz olasýlýk ile olasý kur hareketini çarptýðýmýzda beklenen getiriye ulaþýyoruz. Ýþte burasý Craven'ýn
yaptýðýna benzer iþler, zira her durum için bir olasýlýk atar, bunlarýn alt senaryolarýný oluþturur ve bu olasýlýklarý birbiriyle
çarparak giderseniz elinizde olasýlýðý yüksek birkaç senaryo kalýr. Bizim yaptýðýmýz tek þey buna finansal bir anlam
yüklemek için getiri/götürü katmak oldu. Bu tarz senaryo çalýþmalarýna normal þartlarda küresel taraftan baþlamak
gerekir. Dünyada likidite ve faiz ne yöne evrilecek, geliþen ülkeler bundan ne kadar pay alacaklar, Türkiye'de ne olacak,
bu esnada siyaset ve jeopolitik meseleler nereye gidecek ve her bir senaryoda her bir piyasada neler olacak...
Garanti BBVA Yatýrým Menkul Kýymetler A.Þ
https://www.garantibbvayatirim.com.tr/
***
Yasal Uyarý
Burada yer alan yatýrým bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatýrým danýþmanlýðý kapsamýnda deðildir. Yatýrým danýþmanlýðý hizmeti, yetkili kuruluþlar tarafýndan kiþilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alýnarak kiþiye özel sunulmaktadýr. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanýlarak yatýrým kararý verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doðurmayabilir. Garanti Yatýrým Menkul Kýymetler A.Þ. iþ burada yer alan bilgilerin, doðruluðundan, yeterliliðinden veya tamlýðýndan ve bu bilgiler ýþýðýnda yapýlan ve yapýlacak olan ileriye dönük yatýrýmlarýn sonuçlarýndan hiçbir þekilde sorumlu tutulamaz. Ayrýca, Garanti Yatýrým Menkul Kýymetler A.Þ.'nin yazýlý izni olmadýkça içeriði kýsmen ya da tamamen üçüncü kiþilerce hiç bir þekil ve ortamda yayýnlanamaz, iktisap edilemez, alýntý yapýlamaz, kullanýlamaz. Ýleti, gönderilen kiþiye özel ve münhasýrdýr. Ýlave olarak, bu raporun gönderildiði ve yukarýdaki açýklamalarýmýz doðrultusunda kullanýldýðý ülkelerdeki yasal düzenlemelerden kaynaklý tüm talep ve dava haklarýmýz saklýdýr.
THYAO dediðim zamanlar 50 lira olmuþ daha nereye gidecek diyenler vardý. Selam olsun![]()
Yer Ýmleri