HEKTS (Hektaþ Ticaret A.Þ.) Forumu

[delimeli]

Hazine ve Maliye Bakaný Mehmet Þimþek, enflasyon muhasebesine geçileceðini belirterek, "Enflasyon muhasebesine geçeceðiz, belki finans kuruluþlarýna özel onlarý kapsama almayacaðýz." dedi.

https://www.ekonomim.com/ekonomi/meh...-haberi-713768

[delimeli]

Hazine ve Maliye Bakaný Mehmet Þimþek, enflasyon muhasebesine geçileceðini belirterek, "Enflasyon muhasebesine geçeceðiz, belki finans kuruluþlarýna özel onlarý kapsama almayacaðýz." dedi.

https://www.ekonomim.com/ekonomi/meh...-haberi-713768

ENFLASYON MUHASEBESÝ BORSA ÞÝRKETLERÝNÝ VE BANKALARI NASIL ETKÝLEYECEK?
https://www.paramedya.com.tr/devami/...l-etkileyecek/

Doç. Dr. Soner GÖKTEN 23 Eylül 2023 20:02

Enflasyon, þirketlerin finansal tablolarýný gerçekten saptýrmakta ve muhasebenin gerçeðe uygun sunum gerekliliðini bozmaktadýr.
Ne yatýrýmcýlar ne de kreditörler þayet enflasyonu göz önünde bulundurmaz ve finansal raporlarý enflasyona göre düzeltmezlerse doðru kararlar alamazlar.

Nitekim 2022'de, özellikle borsada, yatýrýmcýlarýn önlerine konulan müthiþ finansal tablolarýn gerçekte, yani satýn alma gücü açýsýndan, ne durumda olduðu maalesef sorgulanmadý.

Hele hele finansal okuryazarlýðýn son derece düþük olduðunu dikkate alýrsak,
Raporlanan kar rakamlarý, adeta arþa giden fiyatlamalarý beraberinde getirdi.

Deðerli okurlar, lütfen yazdýklarýmý dikkatli okuyunuz ve gerekirse altýný çiziniz.
Zira siz veya en azýndan bir tanýdýðýnýz borsada muhtemelen yatýrýmcýsýnýz.

Enflasyon muhasebenin ne olduðunu ve niçin uygulandýðýný en azýndan temel olarak anlamanýz çok daha dikkatli olmanýzý temin edecektir.

Enflasyon muhasebesi,

Finansal tablolarda yer alan muhasebe rakamlarýnýn fiyat endekslerindeki deðiþime göre düzeltilmesini temin eden bir yöntemdir.
Bu yöntemle amaçlanan firma deðerini gösteren öz kaynaklarýn enflasyon karþýsýnda ne ölçüde dayanýklý kaldýðýný, yani gerçekte eriyip erimediðini göstermektir.

Enflasyon dönemlerinde öz kaynaklarda þayet bir erime varsa bile, bunun sermayeye sirayet edip etmediðini ancak enflasyon muhasebesine göre düzeltilmiþ finansal tablolar üzerinden deðerlendirmek mümkündür.

Diðer bir ifadeyle,

Yüksek enflasyonda, enflasyon muhasebesi uygulanmaksýzýn yayýnlanan finansal tablolarda bir iþletmenin yüksek bir kara ve bu bahisle artan öz kaynaða sahip olduðu görülebilir;

Lakin enflasyon muhasebesi uygulandýðýnda tam tersine iþletmenin aslýnda zarar ettiði, öz kaynaklarýnýn eridiði ve hatta sermaye kaybý nedeniyle TTK 376'ya tabi önlemleri almasý gerekliliði (bedelli sermaye artýrýmý gerekliliði gibi) gün yüzüne çýkabilir.
Enflasyon muhasebesinin özünü varlýk ve kaynaklarýn "parasalâ" ve "parasal olmayan" olmak üzere sýnýflandýrýlmasý oluþturmaktadýr.

Enflasyon dönemlerinde parasal olmayan varlýklar ve parasal kaynaklar iþletmeye satýn alma gücünün korunmasý çerçevesinde fayda yaratýrken,

Parasal varlýklar ve parasal olmayan kaynaklar negatif etki gösterir.
Sýnýflandýrma neticesinde parasal varlýklardan kaynaklý gider ile parasal kaynaklardan kaynaklý gelir netleþtirilmek suretiyle net parasal pozisyon kar/zararý hesaplanýr ve sermaye düzeltmesiyle birlikte öz kaynaklar uhdesine dahil edilir. Bu bahisle de öz kaynaklarýn enflasyon düzeltmesi sonrasýndaki gerçek durumu ortaya çýkar.

Kafanýz karýþmasýn,

Gelin çok basitçe örneklendirerek anlatmaya çalýþalým.

Bunu yaparken enflasyon muhasebesi yöntemine iliþkin detaylardan kaçýnacaðýz.

Örneðin düzeltmeye esas tarihleri göz ardý edeceðiz, sermaye düzeltmesinde nakit konulma tarihi gibi unsurlarý görmezden geleceðiz veya maddi duran varlýklarýn deðerlemesinde gerçeðe uygun deðer daha önce hiç uygulanýlmamýþ varsayacaðýz.
Tek bir dönemi dikkate alacaðýz ve enflasyonun dönem baþýndan dönem sonuna %150 oranýnda gerçekleþtiðini varsayacaðýz.

Bu bahisle de düzeltme katsayýmýz 2.5 olacak.

Gelin baþlayalým,

Lakin önce basitçe kavramlarý açýklayalým.

Efendim,

Nakit, parasal bir varlýktýr.

Diyelim dönem baþýnda 100 bin TL nakdiniz var.

Dönem baþý 100 bin TL'nin satýn alma gücü bakýmýndan dönem sonundaki karþýlýðý (100 bin TL × 2,5) 250 bin TL'dir. Eðer siz dönem baþýndaki 100 bin TL'nizi dönem boyunca nakit þekilde tutarsanýz, enflasyona nedeniyle (250 bin TL - 100 bin TL) 150 bin TL parasal pozisyon zararýna katlanýrsýnýz.

Banka borcu, parasal bir kaynaktýr.

Diyelim ki dönem baþý 100 bin TL borcunuz var.

Dönem baþý 100 bin TL borç ile alabileceklerinizi satýn alma gücü bakýmýndan dönem sonu (100 bin TL × 2,5) 250 bin TL borç ile alabilirsiniz. O halde iyi ki yüksek enflasyonda dönem baþý 100 bin TL borç almýþsýnýz. Zira, borç ödeme yükümlülüðünüz sabit olup deðiþmeyeceði için, borçlanma sayesinde enflasyon nedeniyle (250 bin TL-100 bin TL) 150 bin TL parasal pozisyon karý elde edersiniz.

Demirbaþlar, parasal olmayan bir varlýktýr.

Bu bahisle dönem baþý 40 bin TL defter deðerine sahip olan demirbaþýn dönem sonundaki deðeri enflasyon nedeniyle (50 bin TL × 2,5) 125 bin TL'ye ulaþacak ve demirbaþa baðladýðýnýz fonun satýn alma gücü korunacaktýr.
Öz kaynaklar parasal olmayan kaynaktýr.

Bu bahisle, enflasyon dönemlerinde esas olan, firma deðerini gösteren ÖZ KAYNAK DÜZEYÝNÝ SATIN ALMA GÜCÜ AÇISINDAN KORUMAKTIR.

Diðer bir ifadeyle, öz kaynak deðiþimi enflasyon kadar artarsa özkaynak düzeyi korunmuþ; aksi durumda ise, yani özkaynak artmaz veya enflasyondan az artarsa öz kaynaklar erimiþ olur.

Öz kaynaklardaki GERÇEK DURUM ise ancak ENFLASYON MUHASEBESÝ uygulandýðýnda ortaya çýkar!
Enflasyon dönemlerinde özkaynaklarý koruyabilmek için aþaðýda maddeler halinde yazdýklarým yapýlmalý, þirketler enflasyona göre bilanço yapýlarýný dizayn etmelidirler.

Parasal varlýklar minimize edilmelidir.

Parasal olmayana varlýklar maksimize edilmelidir.

Enflasyon öngörülerek, yüksek enflasyon dönemi öncesinde mümkün olduðunca parasal kaynaklar ile finansman tercih edilmelidir.

Þimdi gelin, Enflasyon muhasebesi uygulamasýný basite indirgeyerek, Dar çerçevede yani enflasyon muhasebesi detaylarýna girmeden, %150 enflasyon yani 2,5 düzeltme katsayýsý varsayýmýný koruyarak, Enflasyonun yarattýðý tüm bu deðiþimi ve enflasyon muhasebesi uygulamasýyla ortaya çýkan neticeleri gösterelim.

Aþaðýdaki tablonun ilk sütununda 4 tane enflasyona göre düzeltilmemiþ bilanço (yani þirket),

Ýkinci sütununda net parasal pozisyon kar/zarar ve sermaye düzeltmesi farký hesaplamasý,

Üçüncü sütununda enflasyona göre düzeltilmiþ bilançolar,

Ve son sütunda ise her bir enflasyona göre düzeltilmiþ bilanço için öz kaynak deðiþim oranlarý gösterilmektedir.

Basit Bir Örnekle Enflasyon Etkisini Ortaya Koyan Bu Tablo Bize Ne Söylüyor?

Enflasyon düzeltmesi olmaksýzýn (ÝLK SUTUN: Her bir bilançoyu baþka bir Þirket olarak düþünün) her bir Þirket 80 bin TL kar elde etmiþ ve bu karla özkaynaklarýný artýrmýþ gibi görünmektedir.

Lakin sadece, parasal kaynaklarýný azaltan, yüksek enflasyon dönemi öncesinde borçlanma yapan þirketlerin enflasyon dönemlerinde özkaynaklarýnýn satýn alma gücünü yani REEL FÝRMA DEÐERLERÝNÝ koruyabildikleri net olarak ortaya çýkmaktadýr.

Zira, ilk satýrdaki þirket enflasyon düzeltmesi olmaksýzýn 80 bin TL kar elde etmiþ görünse dahi; GERÇEKTE, yani enflasyon düzeltmesi neticesinde sadece 35 bin TL (200 bin TL - 165 bin TL) kar elde ettiði ve %150 enflasyona karþý özkaynaklarýnýn sadece %40 oranýnda arttýðý yani ÖZ KAYNAKLARININ REEL OLARAK ERÝDÝÐÝ net þekilde ortaya çýkmaktadýr.

Buna karþýn son satýrdaki þirketin enflasyon düzeltmesi sonucundaki karý 215 bin TL ve öz kaynak artýþý %167'dir. Yani bu þirket yüksek enflasyon döneminde firma deðerini enflasyonun da üzerinde artýrmýþtýr.

O Halde Enflasyon Muhasebesi Borsa Þirketlerini Nasýl Etkileyecek?

Özellikle enflasyon muhasebesine göre iþletme politikalarýný yürütmemiþ ve bilanço yapýlarýný deðiþtirmemiþ þirketler için ortaya çýkacak etkiler aþaðýdaki gibi olacaktýr;

Önceden raporlanan karlar mumla aranýr hale gelecektir.

Öz kaynaklardaki artýþýn enflasyonun altýnda kalmýþ olduðu anlaþýlacak ve þirketlerin defter deðerinde erime olacaktýr.

Öz kaynaklardaki erime aþýrý olan iþletmeler teknik iflas riskine karþý baþta bedelli sermaye artýþý olmak üzere TTK 376 gereksinimlerini yerine getirmek durumunda kalacaklardýr.

Özellikle negatif öz kaynak durumuna geçen þirketlerin ara bilanço yayýnlayarak TMS 38'e aykýrý olan ama Kanunun izin verdiði þekilde marka deðeri raporlamasýna giderek borca batýklýktan kurtulmalarý beklenilebilir.

Ve Bankalara Gelelim.

Þirket için parasal kaynak olan, banka için parasal varlýktýr.

Bu bahisle bankalarýn elde ettiði karlarýn büyük bölümünün satýn alma gücünü yansýtmayan fiktif gelir niteliðinde olduðu enflasyon düzeltmesi sonucunda ortaya çýkacaktýr.

Son Olarak da SASA ve Benzeri Durumdaki Þirketler için Birkaç Not Belirteyim!

Biliyoruz ki, Enflasyon döneminde nominal olarak vergi geliri arttýðý için genellikle Gelir Ýdaresi enflasyon muhasebesi uygulamaktan kaçýnmak ister.

Nitekim, geçmiþ yýl zarfýnda enflasyon muhasebesi uygulamak için gerekli tüm þartlar oluþmuþ iken Maliye Bakanlýðý’nýn uygulamaya onay vermemesinin altýnda yatan da buydu.

Þayet Mehmet Þimþek,

Olmasý gerekeni yapar ve enflasyon muhasebesini yýl sonu uygulamaya alýrsa,
SASA'yý ve benzeri iþletmeleri özkaynak erimesi riskinden çekip çýkarýr.


Çünkü,

Belirttiðimiz gibi, yüksek enflasyon dönemi öncesinde yüksek finansal borç yapmýþ þirketlerin parasal kaynak karýndan faydalandýðý ve öz kaynak artýþý yaþadýklarý gözlemlenecektir.

Bu nedenle, enflasyon muhasebesi þayet uygulanýrsa,

SASA gibi yüksek borçluluða sahip iþletmeler için enflasyon muhasebesi CANKURTARAN GÖREVÝ GÖRECEK, özkaynak düzeyleri üzerinde olumlu etki yaratacaktýr.

Zannediyorum bu denli detay bir enflasyon muhasebesi yazýsý hiç okumadýnýz.

Doç. Dr. Soner GÖKTEN