Turan Kislakci:
in Venezuela iin ne yapt?
Trump ya da Macron tarz ii bo sylevler ve nutuklar atmadan in, bir dizi somut ve fiil adm hayata geirmeye balad. nk in, ABD’nin Venezella petroln kontrol altna almay Gney Amerika’daki in varln snrlamann ve nlenemez hzla ilerleyen ykseliini durdurmann bir arac hline getirdiinin farkndayd.
in, dorudan Amerikan imparatorluunun “yzer hattn” hedef alan admlar att. Zira Venezella’ya ynelik saldr, ok kutuplu dnya projesine ve BRICS grubuna kar ilan edilmi bir sava anlamna geliyordu.
Devlet Bakan Nicolas Maduro’nun karld haberinin yaylmasndan sadece birka saat sonra, in Devlet Bakan i Cinping, in Komnist Partisi Siyasi Bro Daim Komitesi’ni acil toplantya ard. Toplant tam 120 dakika srd. Resm bir aklama yaplmad, diplomatik tehditler savrulmad; frtna ncesi sessizlik hkimdi. Bu toplant, inli stratejistlerin “asimetrik kapsaml karlk” olarak adlandrd mekanizmay devreye soktu. Bu, in’in Bat Yarmkre’deki ortaklarn hedef alan bir saldrya verilen cevapt.
Venezella, ABD’nin “arka bahesi” olarak grlen Latin Amerika’da in’in ana srama tahtas konumundadr.
in’in ilk aama tepkisi, 4 Ocak sabah saat 09.15’te balad. in Merkez Bankas, sessizce, Amerikan savunma sanayisiyle balantl irketlerle yaplan tm ABD dolar ilemlerini geici olarak askya aldn duyurdu. Boeing, Lockheed Martin, Raytheon ve General Dynamics gibi irketler, hibir n uyar olmakszn in’le tm ilemlerinin dondurulduu haberiyle gne uyand.
Ayn gn saat 11.43’te, dnyann en byk elektrik ebekesini ileten in Devlet Elektrik ebekesi irketi, Amerikan elektrik ekipman tedarikileriyle yapt tm szlemeleri kapsaml bir teknik incelemeye aldn aklad. Bu adm, fiilen in’in Amerikan teknolojisinden kopu srecini balatmas anlamna geliyordu.
Saat 14.17’de ise, dnyann en byk devlet petrol irketi olan in Ulusal Petrol irketi, kresel tedarik hatlarn stratejik olarak yeniden dzenlediini duyurdu. Bu karar, yllk 47 milyar dolar deerindeki Amerikan rafinerilerine petrol tedarik szlemelerinin iptaliyle “enerji silahnn” yeniden devreye sokulmas demekti.
ABD’nin dou kylarna ynelen petrol sevkiyatlar Hindistan, Brezilya, Gney Afrika ve Kresel Gney’deki dier ortaklara ynlendirildi. Bunun sonucunda petrol fiyatlar tek bir ilem gnnde %23 ykseldi.
Daha da nemlisi, verilen stratejik mesajd: in, tek bir kurun atmadan ABD’yi enerji asndan boma kapasitesine sahiptir.
Bir dier admda, dnya deniz tamacl kapasitesinin yaklak %40’n kontrol eden in Denizcilik irketi (China Ocean Shipping Company), “operasyonel rota optimizasyonu” adn verdii uygulamay devreye soktu. Bunun sonucunda in gemileri Long Beach, Los Angeles, New York ve Miami gibi Amerikan limanlarn pas gemeye balad. in deniz lojistiine byk lde baml olan bu limanlar, konteyner trafiinin %35’ini bir anda kaybetti.
Bu durum, Walmart, Amazon ve Target gibi byk irketler iin gerek bir felakete dnt. Zira bu irketler, in’de retilen mallarn ABD limanlarna tanmasnda in gemilerine bamlyd. Tedarik zincirleri saatler iinde ksmen kt.
Bu hamlelerin en dikkat ekici yn, ezamanllklaryd. Zincirleme bir etki yaratarak ekonomik darbeyi katbekat byttler. Bu, kademeli bir trmanma deil; ABD’nin karlk verme kapasitesini felce uratmak zere tasarlanm sistemik bir oktu.
ABD hkmeti bu darbeyi henz sindirememiken, in yeni bir adm att: Kresel Gney’in seferber edilmesi. 4 Ocak gn saat 16.22’de in Dileri Bakan Wang Yi; Brezilya, Hindistan, Gney Afrika, ran, Trkiye, Endonezya ve 23 lkeye daha, Amerikan mdahalesiyle iktidara gelecek herhangi bir Venezella hkmetini tanmayacan aka beyan eden lkelere derhl geerli olacak ayrcalkl ticaret koullar teklif etti
24 saatten ksa bir sre iinde 19 lke bu teklifi kabul etti. lk kabul eden Brezilya oldu; onu Hindistan, Gney Afrika ve Meksika izledi. Bylece “fiilen ok kutuplu dnya” kavram somutlat.
in, ekonomik tevikleri bir silah gibi kullanarak ABD kart bir koalisyonu annda oluturmay baard.
“Son dokunu” ise 5 Ocak’ta geldi: Pekin finansal silah devreye soktu. in’in snr tesi bankalar aras deme sistemi, Washington’un kontrolndeki SWIFT sisteminden kanmak isteyen her trl uluslararas ilemi karlayacak ekilde kapasitesini genilettiini duyurdu. Bu, in’in dnyaya Bat merkezli finans sistemine tam ve ilevsel bir alternatif sunduu anlamna geliyordu.
Amerikan finans altyapsna bal kalmadan ticaret yapmak isteyen her lke, irket ya da banka; %97 daha ucuz ve daha hzl olan in sistemini kullanabilir hle geldi.
Tepki annda ve sarsc oldu: lk 48 saat iinde 89 milyar dolarlk ilem gerekletirildi. 34 lkenin merkez bankas in sisteminde operasyonel hesap at. Bu da ABD’nin en nemli finansman kaynaklarndan birinde dolarizasyonun zlme srecinin hzlandn gsteriyordu.
Teknoloji cephesinde ise, dnya nadir toprak elementleri retiminin %60’n kontrol eden in, yar iletkenler ve elektronik bileenler iin hayati neme sahip bu madenlerin, Nicolas Maduro’nun karlmasn destekleyen lkelere ihracatna geici kstlamalar getirdi. Bu karar; Apple, Microsoft, Google ve Intel gibi Amerikan teknoloji devlerinde byk bir endie yaratt. Zira bu irketler temel bileenlerde in tedarik zincirlerine bamlyd ve retim sistemleri haftalar iinde kme riskiyle kar karya kald.
in’in her hamlesi, Amerikan imparatorluunun ekonomik kalbine dorudan indirilen bir darbe niteliindedir.
“in Venezuela iin ne yapt?” diye soruyor dostlar ve dmanlar.
Yukarda anlatlanlar, bu sorunun ak cevabdr:
Sava ilan etmeden, in harekete geiyor, etkiliyor ve yeni gereklikler dayatyor.
⸻
Kurt Grtsch
Alman akademisyen ve aratrmac. Nrnberg niversitesi’nden doktora, Madrid’den MBA derecesi sahibi. Avrupa ve uluslararas niversitelerde retim yesi ve konumac. Kltr, iletiim ve yaratc endstriler alannda uzman; birok kltrel merkez ve kurumun kurucusu. “in Krss” bakan yardmcs ve in Minzu niversitesi elisi.
#VenezuelaCrisis
#KURTGRTSCH
Originally Posted by KsaVade
Yer mleri