Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasý, esas olarak ABD ile iliþkilerde gerilim yarattý ve ekonomik zararlar aðýrlýklý olarak F-35 programýndan çýkarýlma ile CAATSA yaptýrýmlarýndan kaynaklandý.Ana ZararlarF-35 Programýndan Çýkarýlma (2019):Türkiye, F-35 ortak üretim programýnda önemli rol oynuyordu (parça üretimi, bakým vb.).Originally Posted by TIFIL
Türkiye on yýl önce Rusya’dan satýn aldýðý S-400 hava savunma sistemlerini geri vermeyi deðerlendiriyor.
Bu adým Türkiye’nin Amerikan yapýmý F-35 hayalet savaþ uçaklarýný satýn almasýnýn önünü açabilir.
Konuya yakýn kaynaklara göre, Türkiye Cumhurbaþkaný Recep Tayyip Erdoðan bu meseleyi geçen hafta Türkmenistan’da yapýlan bir görüþmede Rus mevkidaþý Vladimir Putin ile gündeme getirdi.
Bu görüþme, daha önce iki ülkenin yetkilileri arasýnda yapýlan benzer temaslarýn ardýndan gerçekleþti. (Bloomberg)
beleþe mi, vereceðiz yoksa üstüne para da verecek miyiz acaba?
Programdan çýkarýlma nedeniyle:Planlanan 100 adet F-35 uçaðý alýnamadý.
Türkiye yaklaþýk 1.4 milyar dolar ön ödeme yaptý, ancak uçaklar teslim edilmedi (6 uçak ABD'de depoda kaldý).
Türk savunma sanayii þirketleri, program boyunca beklenen iþ hacmini kaybetti: Tahminler 9-12 milyar dolar arasýnda gelir kaybý (program ömrü boyunca).
ABD yetkilileri (örneðin Ellen Lord, 2019), Türkiye'nin kaybýný yaklaþýk 9 milyar dolar olarak belirtti; bazý kaynaklar 12 milyar dolara kadar çýkýyor.
Bu, savunma sanayiinde iþ kaybý, teknoloji transferi fýrsatlarýnýn kaçýrýlmasý ve hava kuvvetleri modernizasyonunda gecikme anlamýna geldi.
CAATSA Yaptýrýmlarý (2020-2021'den itibaren):ABD, 2020 sonunda Savunma Sanayii Baþkanlýðý (SSB) ve bazý yetkililere yaptýrým uyguladý (ihracat lisansý yasaðý, ABD mali kurumlarýndan kredi kýsýtlamasý vb.).
Doðrudan etki sýnýrlý kaldý (geniþ ekonomi yerine savunma sektörüne odaklandý), ancak:ABD'den savunma ithalatý ve parça tedariki zorlaþtý.
Bazý kaynaklara göre, F-16 yedek parçalarý gibi alýmlarda 20 milyar dolar civarý engelleme yaþandý (2020'lerden 2025'e kadar birikmiþ etki).
Savunma ihracatý ve uluslararasý ortaklýklar olumsuz etkilendi.
Genel ekonomi üzerinde büyük çöküþ yaratmadý (örneðin lira üzerinde kýsa vadeli hafif dalgalanma), ama savunma sektöründe büyüme yavaþladý.
Diðer Dolaylý Etkiler:S-400'ün kendisi yaklaþýk 2.5 milyar dolar maliyete mal oldu.
Alternatif hava savunma ve savaþ uçaðý arayýþlarý (örneðin F-16 modernizasyonu, yerli projeler) ek maliyetler getirdi.
NATO içi güven kaybý, uzun vadede yatýrým ve iþbirliklerini etkiledi.
Genel DeðerlendirmeToplam ekonomik zarar kesin bir rakamla ifade edilmese de, en büyük kalem F-35 kaybý (10-15 milyar dolar aralýðýnda tahminler). CAATSA ise daha çok savunma sektörünü hedef aldý ve milyarlarca dolarlýk tedarik/ihracat fýrsatýný kýsýtladý. Bu zararlar, Türkiye'nin savunma sanayiini yerlileþtirme çabalarýný hýzlandýrdý (örneðin KAAN projesi), ama kýsa-orta vadede maliyetli oldu.Son yýllarda (2025 itibarýyla) ABD ile görüþmelerde yumuþama iþaretleri var (F-35 geri dönüþü, yaptýrýmlarýn kalkmasý tartýþýlýyor), ancak henüz net bir çözüm yok.
Yönetenler neden yanlýþlarýný bu millete ödetiyor.
ondan sonra benim maaþým neden artmýyor, geçinemiyorum, kiralar yükseldi vs vs ekonomi yanlýþ siyasetlerle kartopu misali oralarda buralara geldi
Yer Ýmleri