Yurtdışı Hisse Senedi Borsaları

[Oblo]

Trol avcısı derken ne demek istediğinizi pek anlayamadım.

Kafamda ideal senet sayısı yok aslında. Yönetebileceğim kadar sayı olması önemli. İstisnaları olsa da, normalde 7-8'i pek geçmiyorum.. Fon gibi çok dağılmış portföyleri sevmem. Çok fazla konsantre olmayı da fazla riskli buluyorum, kesinlikle doğru atlarda olduğuma inansam bile.

Yanlış anlaşabileceğini de tahmin etmiştim.
Trol avı; "Ağlarla dibi tarayarak gerçekleştirilen bir balık avlama yöntemi".
Gönlünüzce olsun dilerim.

[deva-i dert]

Yanlış anlaşabileceğini de tahmin etmiştim.
Trol avı; "Ağlarla dibi tarayarak gerçekleştirilen bir balık avlama yöntemi".
Gönlünüzce olsun dilerim.

Balıkçılık kültürüm/deneyimim çok olmadığı için bağışlayın. Sadece yaptığı ilk çağrışıma odaklandım ve o nedenle ne demek istediğinizi pek anlayamadım.

[Oblo]

Balıkçılık kültürüm/deneyimim çok olmadığı için bağışlayın. Sadece yaptığı ilk çağrışıma odaklandım ve o nedenle ne demek istediğinizi pek anlayamadım.

Estağfurullah.
Tahmin etmiştim yazarken, çağrışımın pek de iyi olmadığını.
Pek de iyi bir teşbih olmamıştı zaten

[Oblo]

Bir ara ekskavatör, loder, forklift türü elektrikli iş makinaları ve ayrıca benzer ürün üreticileri için de drivetrain kısmını üreten ufak bir şirket hakkında yorum yapmıştım. Şirket bir penny stock seviyesinde fiyatlanıyordu. Ama varlıkları bizim Tüpraş'tan daha fazla idi.

O nedenle beni bu durum hiç şaşırtmıyor. Ama başkalarına söylerken pek inandırıcı bulunmayabiliyor maalesef.

Bugün, nedene ilişkin güzel bir örnek oldu sanırım TR borsaları açısından...

[deva-i dert]

Neden BIST'te işlem yapmayı süresiz bir şekilde tamamen bıraktığımı ve komple ABD borsalarına odaklandığımı izah edebilecek gerekçelerden birisi şu anda BIST'te gerçekleşiyor. Ülkenin jeopolitik ve makro ekonomik riskleri kadar politik riskleri de oldukça yüksek. Bir borsa yatırımcısı olarak apolitik olmayı ve kalmayı temel prensip olarak korumaya çalışıyorum. Kimin haklı, kimin haksız, kimin doğru, kimin yanlış olduğu kısmıyla ilgilenmiyorum. Neticede, kendim ve yıllarca büyük emekler vererek ilmek ilmek büyüttüğüm sermayem bundan negatif etkilenecekse ve o yatırım ortamında bulunmak bana stresten başka bir getiri üretmeyecekse, en sağlıklı olanı o ortamdan uzak durmaya çalışmak. Bunun başka riskleri ve bedelleri olsa bile.

Memleketin sonu ve dahi geleceği hayırlı olur umarım.

[tovbekar]

Neden BIST'te işlem yapmayı süresiz bir şekilde tamamen bıraktığımı ve komple ABD borsalarına odaklandığımı izah edebilecek gerekçelerden birisi şu anda BIST'te gerçekleşiyor. Ülkenin jeopolitik ve makro ekonomik riskleri kadar politik riskleri de oldukça yüksek. Bir borsa yatırımcısı olarak apolitik olmayı ve kalmayı temel prensip olarak korumaya çalışıyorum. Kimin haklı, kimin haksız, kimin doğru, kimin yanlış olduğu kısmıyla ilgilenmiyorum. Neticede, kendim ve yıllarca büyük emekler vererek ilmek ilmek büyüttüğüm sermayem bundan negatif etkilenecekse ve o yatırım ortamında bulunmak bana stresten başka bir getiri üretmeyecekse, en sağlıklı olanı o ortamdan uzak durmaya çalışmak. Bunun başka riskleri ve bedelleri olsa bile.

Memleketin sonu ve dahi geleceği hayırlı olur umarım.

eyi de sn deva-i dert gidecek başka yerimiz yok ki...her şey bir gün düzelir elbet... ama tam da bugün fikir teatisinde bulunduğumuz sözün önemi açık...

[deva-i dert]

Zaman zaman fiyat grafiklerinde referans gösterge olarak Z-Score'u kullanıyor ve ona göre yorumlama yapıyorum. Z-Score istatistikte bir değerin kendi ortalamalarından kaç standart sapma uzaklıkta olduğunu göstermek için kullanılan bir değer. Hisselerin fiyat grafiklerinde konu hisse fiyatı olduğu için, bu tip Z-Score göstergelerinde hisse fiyatının seçilen hareketli ortalamadan kaç standart sapma uzaklıkta olduğunu gösteriyor.

Kullandığımız kavramları biraz açarak anlatalım ki her şey yerli yerine otursun.


Z-Score: Bir hisse senedi fiyatının, kendi hareketli ortalamasından kaç standart sapma uzaklıkta olduğunu ölçen istatistiksel bir gösterge. Bu değer, hissenin o anki fiyatının geçmiş eğilimine göre ne kadar "olağan dışı" yükseldiğini veya düştüğünü gösteriyor.

Hareketli Ortalama: Bir hissenin belirli bir zaman dilimindeki (örneğin son 5 gün) kapanış fiyatlarının aritmetik ortalaması. Fiyat dalgalanmalarını yumuşatarak hissenin ana yönünü görmemizi sağlıyor. (Olayı basite indirgemek için basit hareketli ortalamanın nasıl hesaplandığını yazdım. Ayrıca Z-Score'da anlamlı veriler için de basit hareketli ortalama kullanılmak zorunda.)

Standart Sapma (Oynaklık / Volatilite): Hisse fiyatlarının hareketli ortalama etrafında ne kadar sert dalgalandığını ölçüyor. Standart sapma yüksekse, hisse fiyatı sert iniş çıkışlar yapıyor demektir.

Basamak basamak bir hisse için Z-Score'un nasıl hesaplandığını gösterelim. (Anlatımı kolaylaştırmak için 5 günlük fiyat verisi kullanacağım)

Bir hisse senedinin son 5 günlük kapanış fiyat değerleri aşağıdaki gibi olsun:

105, 108, 110, 112, 115


1. Adım:


5 günlük 'Hareketli Ortalama'yı hesaplıyoruz. Bunun için son 5 günün fiyat değerlerini topluyor ve gün sayısına (5) bölüyoruz. (Gösterim açısından kolaylık olsun diye örnekleri resimler halinde vereceğim.)





Hissenin 5 günlük Hareketli Ortalaması 110.



2. Adım:


Hissenin "Standart Sapması"nı hesaplıyoruz. Bunu sırayla 3 işlemle yapıyoruz.


İlk olarak her günün kapanış fiyatının, bulunan hareketli ortalamadan farkını çıkarıyor ve elde edilen her bir değerin karesini alıyoruz.





İkinci olarak elde ettiğimiz bu karelerin toplamını gün sayısına bölerek varyans değerine ulaşıyoruz.







Son olarak elde ettiğimiz varyans değerinin karekökünü alarak standart sapma değerini buluyoruz.







3. Adım: Güncel hisse fiyatı için Z-Score değerini hesaplıyoruz.


Hissenin son fiyatı yukarda 115 olarak görülüyor ve bunu son güncel fiyat olarak kabul edelim. Bu güncel fiyatın Z-Score değerini bulmak için şu formülü uyguluyoruz:






Burada hissenin son güncel fiyatının hareketli ortalamasından yaklaşık 1,47 standart sapma uzaklığında olduğunu bulmuş olduk.


Şimdi bunu bulmuş olmak tek başına bize bir şey ifade ediyor mu? Bu kadarlık sapma olağan bir sapma ya da gürültü mü yoksa ortalamadan aşırı uzaklaşma mı ona karar vermemiz gerekiyor. Bu konuda vereceğimiz cevaplar biraz subjektiflik arz edecek, ama gerek istatistikte gerek finansal piyasalarda kullanılan genel kanıdan yararlanmakta fayda var. Bunun için belli standart sapma değerlerini 'eşik değer' olarak kabul etmekte fayda var.


Güncel fiyatın hareketli ortalamaya göre konumunu gösteren bir Z-Score grafiği çizilse aşağıdaki gibi bir grafik olurdu:







Bu bize neyi anlatıyor?


Z-Score analizinde normalden aşırı sapmalar, fiyatın geçmiş ortalamasına göre istatistiksel olarak sürdürülemez bir noktada olduğunu gösteriyor. Finansal piyasalarda bu durum, fiyatın eninde sonunda hareketli ortalamasına geri döneceği beklentisini (mean reversion) doğuruyor.

Aşağıda, veri analitiğinde Z-Score için kabul gören kritik eşik değerlerin nasıl yorumlanması gerektiğini izah etmeye çalışacağım:


Z-Score Eşik Değerleri ve Anlamları


Z-Score +2,00 ve Üzeri (Aşırı Alım / Aşırı Değerlenme)

Böyle bir değerde hisse fiyatı, hareketli ortalamasından normal dalgalanma payının 2 katından daha fazla yukarı sapmış demek. Bu durum veri analitiğinde %2,5 ihtimalle gerçekleşen nadir (çok sık rastlanmayan) bir yükseliş olarak kabul ediliyor. Bu durum piyasa tarafından "overbought" ya da "pahalı" olarak kabul ediliyor. Alıcıların tükendiği ve yakında kâr satışlarının başlayarak fiyatı aşağı (ortalamaya doğru) çekeceği düşünülüyor.

Z-Score -2,00 ve Altı (Aşırı Satım / Aşırı Ucuzlama)

Böyle bir değerde hisse fiyatı, hareketli ortalamasının normal dalgalanma payının 2 katından daha fazla aşağı sapmış demek. Bu durum veri analitiğinde yine %2,5 ihtimalle karşılaşılan aşırı sert bir düşüşü ifade ediyor. Bu durum piyasa tarafından "oversold" ve hisse senedinin fiyatı "ucuz" kabul ediliyor. Satıcıların gücünü kaybettiği, tepki alımlarının geleceği ve fiyatın yukarı (ortalamaya doğru) döneceği öngörülüyor.

Z-Score +3,00 veya -3,00 Sınırı ve Ötesi (Ekstrem Durum / Anomaliler)

Böyle değerlerde fiyatın normal dağılımın dışına çıktığı, veri analitiğinde % 99,7'lik güven sınırının aşıldığı durumlar olarak kabul ediliyor. Böyle bir fiyat değeri bir Black Swan örneği veya ekstrem şirket haberleri durumuna işaret ediyor olabilir. Peki bu tip ekstrem durumlarda piyasa davranışı genelde nasıl oluyor? Kalıcı bir trend değişimini gerektiren bir durum yoksa, genelde çok sert ve agresif bir ters yönlü düzeltmenin tetiklenmesi bekleniyor.

Yukardaki örnekte hesapladığımız Z-Score değeri 1,47 idi. Yani son/güncel fiyat kendi 5 günlük hareketli ortalamasına göre 1,47'lik bir standart sapma göstermiş durumda. Bu aşırı alım ya da anomali durumu arz etmiyor. Zaten 5 günlük hareketli ortalama sadece çok çok kısa vadeli trading'ler için ancak baz alınabilir bir ortalama ve bundan 1,47 civarında standart sapma gürültü olarak değerlendirilmesi gereken bir durum. (Burada sadece örnekleme/hesaplama kolaylığı olması açısından 5 günlük hareketli ortalama kullandım.)

Mean reversion stratejileri izleyen büyük trader'lar, quant fonlar ya da hedge fonlar Z-Score değerlerini baz alarak stratejilerini kurabiliyorlar. Ancak işlem vadelerine ve sıklıklarına göre kullanılacak hareketli ortalama (HO) uzunluğu 20 günlük ya da 50 günlük HO'dan 200 günlük HO'ya kadar değişebiliyor. Burada hangi uzunlukta bir HO kullanılacağına kişinin ya da kurumun kendi karar vermesi gerekiyor.

Mean reversion bazlı stratejiler için kullanılan Z-Score dışında başka göstergeler de var. Bollinger Bands ve Linear Regression Line bunlara 2 önemli örnek teşkil edebilir.

Daha önceki yazılarımda da sıklıkla ifade ettiğim gibi şu hususu bir kere daha tekrarlayalım: Z Score'daki aşırı alım ya da aşırı satım eşikleri ya da anomali eşikleri tek başına fiyatın döneceği garantisini taşımıyor. Fiyat hareketlerinin büyük çoğunluğunun bu tip durumlarda kendi ortalamasına dönmek üzere tersine döndüğü istatistiksel bir veri, ancak her zaman istisnai durumların olabileceğini unutmamakta fayda var.

[deva-i dert]

Yukarıda 'mean reversion' stratejilerinde kullanılan göstergelerden birisi olan Z-Score'u, nasıl hesaplandığını ve nasıl yorumlamamız gerektiğini anlattım.

Bunu pratik haline getirmek içinse elimizde bu işlevi görecek şekilde hazırlanmış bir göstergeye ihtiyacımız var. Tradingview kullanıcıları Indicators (İndikatörler) kısmına tıklayıp orada Z Score yazarak böyle bir göstergeyi arayabilirler. Sağ olsun VanHe1sing isimli bir kullanıcı böyle bir göstergeyi hazırlamış ve ben onu favorilerime ekledim ve kullanıyorum. Tabi ki göstergenin nasıl kullanılacağı da önemli.

Ben gösterge inputs ve style değerlerini aşağıdaki gibi kullanıyorum.





Input'larda dikkatinizi çekeceği üzere uzunluk olarak 200 kullanıyorum. Default değerleri 20 olarak geliyor muhtemelen. Standart sapmalar kısmını belirlemek için de Styles kısmında level parametrelerini 3, 2, 0, -2, -3 olacak şekilde değiştirdim.

Burada 200 günlük hareketli ortalamayı kullanmamın nedeni fiyatın büyük/uzun bir ortalamadan aşırı bir sapma olup olmadığını tespit etmeye çalışmak. Standart sapma değerleri olarak da 3, 2, 0, -2, -3 değerlerini kullanmamın nedeni 200 günlük hareketli ortalamaya göre 2 / -2 ve ötesi değerleri ile fiyatın aşırı pahalı/aşırı ucuz pozisyonda olup olmadığını görebilmek. 3 / -3 ve ötesi değerlerde ise fiyatlamada çok ekstrem bir durumun, bir fiyat anomalisinin olup olmadığını tespit etmeye çalışıyorum. Bu değerlerin veri analitiğinde neden eşik değerler kabul edildiğini yukardaki yazıda izah etmeye çalışmıştım zaten.

200 günlük HO yerine 50 günlük HO da kişisel tercihlere bağlı olarak kullanılabilir.

Fiyatın ortalamalarından aşırı saptığı durumların ya da fiyat anomalilerinin görüldüğü durumların bir ortalamaya dönüş (mean reversion) ihtimali/hikâyesi barındırdığı, ancak bunun % 100 garanti bir gerçeklik olmadığını düşünerek bu göstergeyi kullanmakta fayda var.

Göstergenin yukarda verdiğim girdilerle fiyat grafiğine yansıması aşağıdaki gibi oluyor:



Bu arada PNR bir kaç zamandır takip ettiğim ve dün pozisyon açıp açmamakta net karar veremeyip, tercihimi The Marzetti'den yana kullandığım hisselerden birisi. Fiyat 200 HO bazlı Z-Score değerlerine göre aşırı satış bölgesi ile fiyat anomalisi bölgesi arasında bir yerde ve fiyat anolamlisi kısmına daha yakın duruyordu ve bugün önemli bir yatay destek bölgelerinden birinden tepki geldi.

Eğer mean reversion stratejilerini uygulamak ve aşırı satış/fiyat anomalisi gibi durumları yakalayıp ona göre karşıt pozisyon almak istiyorsanız, grafikte görüldüğü gibi Z-Score göstergesini bir gözlem aracı olarak kullanabilirsiniz. Tabi ki fiyatın hem önemli bir destek bölgesinde ya da confluence zone'da olması, hem de Z-Score'da aşırı satış ya da fiyat anomalisi bölgesinde olması fiyat tepkisi ihtimallerini daha da güçlendirmekte. Potansiyel aday ararken bu noktalara dikkat etmekte fayda var.

Bilgi amaçlı paylaşılmıştır ve detaylı incelemeden, yeterli back testler yapmadan kesinlikle bir kullanım ve yatırım yöntemi tavsiyesi değildir.