Yurtdışı Hisse Senedi Borsaları

[deva-i dert]

BSX'te ilk eksen çizgisi (destek-direnç hattı) etrafında 2-3 haftalık bir zaman diliminde birkaç manevra (kademeli alımlar, ters piramit alımları, vb) ve toplamda 2 farklı açılış ve kapanış işlemi ile % 6,50 civarı pek de yüksek olmayan, ama beni de üzmeyecek bir kâr ile dün itibariyle, (şimdilik) vedalaşmış durumdayım..

Bugünkü % 10 civarı düşüşü bir alım fırsatı gibi değerlendirmek yerine biraz beklemeyi tercih edeceğim. Grafiğin asıl can alıcı noktası gibi görünen alttaki ikinci eksen çizgisine gelme ihtimali beni daha çok heyecanlandırıyor. Muhtemelen biraz oraya sarkmasını bekleyeceğim bir sonraki pozisyon için.

Elimde hâli hazırda sadece TSCO ve UHS paylarım kaldı ve portföy toplamına göre hisse senedi oranım LULU satışalrından sonra % 50,30 seviyesine indi.

[deva-i dert]

Boston Scientific Corp (BSX), 2026 satış büyüme beklentisini ciddi şekilde aşağı çekince hissede sert satış yaşandı ve hisse %10'dan fazla düştü. Şirket daha önce yaklaşık %10-11 büyüme beklerken, yeni tahminini %7-8,5 bandına indirdi.

CEO Mike Mahoney, bu revizyonun arkasında üç beklenmedik sorun olduğunu söyledi:

İlk ve en önemli sorun WATCHMAN işindeki yavaşlama. Özellikle standalone WATCHMAN prosedürlerinde büyüme zayıfladı ve şirket Q2 ile Q3'te bu segmentte yatay gelir büyümesi bekliyor. Bu durum yatırımcıları endişelendirdi çünkü WATCHMAN, BSX'in en önemli büyüme motorlarından biri olarak görülüyordu.

İkinci sorun electrofizyoloji (EP) tarafında rekabetin artması. Şirket, yeni rakip ürünlerin piyasaya girmesi nedeniyle pazar payı baskısının arttığını kabul etti. Buna rağmen yönetim, PFA alanındaki liderliğini koruyacağını söylüyor.

Üçüncü sorun ise üroloji iş kolunda yaşanan zayıflık. Özellikle taş tedavisi ürünlerinde yeni rakipler ortaya çıktı ve Axonics aşırı aktif mesane işinde ticari aksaklıklar yaşandı. Şirket bu alanı toparlamak için yeni ürün güncellemeleri yaptı ve yaklaşık 100 yeni klinik satış temsilcisi işe aldı.

Bütün bu gelişmeler, yatırımcıların BSX'in yüksek büyüme döneminin yavaşlayabileceğinden korkmasına neden oldu. Buna rağmen şirket:

- Ar-Ge'ye gelirinin %9'undan fazlasını ayırmaya devam ediyor,
- güçlü ürün geliştirme yatırımlarını sürdürüyor,
- uzun vadeli büyüme potansiyeline güvendiğini vurguluyor.

Yani kısa vadede sorun büyümenin yavaşlaması ve rekabet baskısı; uzun vadede ise piyasa, BSX'in yeniden güçlü büyüme temposuna dönüp dönemeyeceğini izleyecek.

__________________________________________________ __________________________________________________ __

[deva-i dert]

Başta kendim de dahil olmak üzere, BIST'e kote olan şirketlerden fiili dolaşım oranları yüksek olanlarını ya da imtiyazlı hisse sahibi olan şirketlerin patronlarını çokça eleştirdik ve hâlâ da eleştrimeye devam ediyoruz. Eğer bir şirkette fiili dolaşım oranları çok yüksekse yatırımcılar tarafından gösterilen ilk genel negatif yaklaşım "patronun şirketi kendi kaderine terkettiği" şeklinde yorumlarla oluyor. Eğer kurucu patronlar tarafından şirket kontrolü "imtiyazlı hisse" aracılığıyla devam ediyorsa, bu sefer de adil olmayan bir temsil oranı sözkonusu diye eleştiriler yükseliyor. Peki borsaların şahı olarak görülen ABD'de şirketlerin fiili dolaşım oranları nasıl?

Kısa bir araştırma ortalama olarak şu sonuçları verecektir:


NYSE geneli fiili dolaşım payları %75-%90 arasında
NASDAQ geneli fiili dolaşım payları ise %70-%90 arasında seyrediyor.

Endeksler bazında olaya bakarsak;

S&P 500 endeksi %85-%95 arası, Dow Jones Industrial endeksi %90 üzeri, NASDAQ 100 endeksi %75-%90 arası, Russell 2000 endeksi %80-%95 arası fiili dolaşım oranlarına sahip.

Peki bu durumda BIST'te çok yüksek fiili dolaşım oranlarını ya da imtiyazlı hisse sahipliğini eleştirirken ABD tarafına ne diyeceğiz?

Finans çevrelerinin buna getirdiği açıklamaları organize edersek aşağıdaki yorumlara ulaşmış oluruz:

ABD borsalarında fiili dolaşım oranlarının bu kadar yüksek olmasının temel nedeni, Amerikan finans sisteminin şirket kontrolünü doğrudan hisse sahipliğinden ziyade kurumsal yönetim mekanizmaları üzerinden koruyacak şekilde evrilmiş olması. Başka bir deyişle, bir şirketin kontrolünü sürdürebilmesi için kurucu ailenin hisselerin çoğunu elinde tutması şart değil. Kontrol; hukuki yapılar, oy hakları, yönetim kurulu düzenlemeleri ve savunma mekanizmalarıyla korunabiliyor.

Bu yapı ilk bakışta ciddi bir "hostile takeover" yani şirketi dostça olmayan (düşmanca) bir yöntemle ele geçirme riski üretiyor gibi görünüyor. Çünkü hisselerin büyük bölümü piyasada serbest dolaşımda ve teorik olarak güçlü bir yatırımcı piyasadan hisse toplayarak şirket yönetimini ele geçirmeye çalışabilir. Ancak Amerikan şirketleri onlarca yıl boyunca bu riske karşı çok gelişmiş savunma sistemleri inşa etmiş durumdalar. Bu nedenle yüksek fiili dolaşım oranı, istisnaları olsa da genellikle kontrol kaybı anlamına gelmiyor.

Şirketlerin neden bu kadar yüksek fiili dolaşım oranlarını tercih ettiğini anlamak için önce Amerikan sermaye piyasalarının yapısına bakmak gerekiyor. ABD'de dev şirketlerin büyüme hızları ve sermaye ihtiyaçları olağanüstü boyutlarda. Apple, Microsoft veya Amazon gibi şirketlerin ihtiyaç duyduğu sermaye yalnızca kurucu ortakların veya birkaç büyük hissedarın sağlayabileceği seviyelerin çok üzerinde. Şirket büyüdükçe yeni yatırımlar, satın almalar, Ar-Ge harcamaları ve küresel genişleme için sürekli sermaye gerekiyor. Bu nedenle şirketler zamanla hisselerini piyasaya dağıtarak büyümeyi finanse ediyorlar.

Bir diğer önemli unsur ise kurumsal yatırımcı kültürünün çok etkin olması. ABD piyasalarında hisselerin büyük kısmı bireysel yatırımcılardan ziyade BlackRock, Vanguard, Fidelity gibi dev fonların elinde. Bu kurumlar borsada yatırım yaparken likiditesi yüksek, şeffaf yönetilen ve kurumsal standartlara uygun şirketleri tercih ediyorlar. Yüksek fiili dolaşım oranı da bu güven ortamını güçlendirdiği gibi aynı zamanda hisse senedinin piyasada rahat alınıp satılabilmesini de sağlıyor. Likiditenin yüksek olması hem şirket değerlemesini destekliyor, hem de şirketin S&P 500 gibi önemli endekslere dahil edilmesini kolaylaştırıyor.

Ancak bu kadar dağınık bir ortaklık yapısı doğal olarak "hostile takeover" riskini beraberinde getiriyor. Bu noktada Amerikan şirketlerinin geliştirdiği savunma mekanizmaları devreye giriyor. Bunlar neler peki?

En yaygın yöntemlerden birisi "dual-class stock" yani çift sınıflı hisse yapısı. Şirketler genellikle iki farklı hisse türü oluşturuyorlar. Halka açık hisseler düşük oy hakkına sahipken, kurucuların elindeki özel hisseler çok daha yüksek oy gücü taşıyor. Örneğin halka açık A grubu hisseler 1 oy hakkı verirken, kurucuların elindeki B grubu hisseler 10 veya 20 oy hakkı sağlayabiliyor. Böylece kurucu ortak ekonomik olarak azınlık payına düşse bile şirket üzerindeki kontrolünü koruyabiliyor. Alphabet ve Meta gibi teknoloji devleri bu sistemi kullanarak kurucu kontrolünü sürdürüyorlar. Aslında bizde çok eleştirdiğimiz "imtiyazlı hisse sahipliği" dediğimiz durum burada da geçerli. Ancak burada imtiyazlı hisse sahipliği sadece oy oranları için söz konusu. Ekonomik haklarda imtiyaz durumu söz konusu değil. Yani temettü dağılımlarında, şirketin tasfiyesi ya da satılması durumunda elde edilecek haklarda yani ekonomik haklarda gerçek/nominal oran ne ise o uygulanıyor ve herhangi bir imtiyaz durumu söz konusu olmuyor.

Bir diğer savunma mekanizması "poison pill" yani zehirli hap denilen mekanizma. Bu sistemde, dışarıdan şirketi ele geçirmeye çalışan saldırgan bir yatırımcı şirket hisselerinin belirli bir oranını toplamaya başladığında şirket mevcut hissedarlara çok düşük fiyattan yeni hisse alma hakkı veriyor. Ancak bu hak saldırgana tanınmıyor. Sonuç olarak yeni hisseler piyasaya yayıldığı için saldırganın şirketteki payı ciddi biçimde seyreliyor ve ele geçirme maliyeti dramatik şekilde yükseliyor. Bu yöntem özellikle düşmanca satın almalara karşı oldukça etkili bir caydırıcı konumunda.

"Kademeli yönetim kurulu" sistemi de önemli savunma araçlarından birisi. Bu yapıda yönetim kurulunun tamamı aynı anda seçilmiyor. Her yıl yalnızca belirli bir kısmı yenileniyor. Böylece saldırgan bir yatırımcı kısa sürede hisselerin çoğunu toplasa bile yönetim kurulunu tamamen kontrol altına alması yıllar sürebiliyor. Bu durum ani baskınları zorlaştırıyor ve şirkete savunma için zaman kazandırıyor.

Bir başka dikkat çekici yöntem ise "golden parachute" (altın paraşüt) uygulaması. Şirket sözleşmelerine eklenen bu maddeler sayesinde, şirket dışardan ele geçirildiğinde görevden alınan üst düzey yöneticilere çok yüksek tazminatlar ödenmesi zorunlu hale geliyor. Böylece şirketi satın almak isteyen taraf için işlem maliyeti ciddi şekilde artıyor ve düşmanca satın alma girişimleri daha az cazip hale geliyor.

Sonuç olarak ABD piyasalarında fiili dolaşım oranlarının yüksek olması, şirketlerin kontrolsüz olduğu anlamına gelmiyor. Amerikan sistemi, şirket kontrolünü hisse yoğunluğundan ziyade kurumsal yönetim yapıları ve hukuki savunma mekanizmaları üzerinden dolaylı bir şekilde koruyor. Bu nedenle hisselerin büyük bölümü piyasada serbestçe işlem görse bile, şirket yönetimi çoğu zaman güçlü savunma duvarlarıyla korunmaya devam ediyor.

Fiili dolaşım oranlarının bu kadar yüksek olması hisseler bazında likidite durumunu artırıyor. Tabii ki bunun avantajı kadar dezavantajları da olabiliyor. Şirketlerin neredeyse tamamına yakınında bu kadar yüksek fiili dolaşım oranı olması piyasa için dev miktarlarda sermaye girişi gerektiriyor ve hisselerde yeterli miktarda kurumsal alımlar olmaz ise şirketin fiyatı kendi kaderine terkedilmiş şekilde uzun süre atıl kalabiliyor ve bu da bireysel yatırımcı için seçim kritelerinde likidite kadar kurumsal sahiplik oranlarına da dikkat edilmesi gerektiğine işaret ediyor.

[deva-i dert]

TSCO paylarımı premarket'te kâr alımı yapmak suretiyle, şimdilik kaydıyla, kapattım.

Hâl-i hazırda elimde sadece UHS paylarım kaldı ve hisse oranım % 20,23 seviyelerine düşmüş oldu. UHS'de hisse fiyatı kritik destek bölgelerinde. UHS'de Martingale (ters piramit alımları) stratejisi ile devam edeceğim.

Bu son 2-3 haftada oluşturduğum ve girenleri ve çıkanları ile toplam 6 hisseden oluşan son portföyün toplam portföye katkısı 20 günde % 4,1 civarında gerçekleşti. Bu zaman zarfında artan azalan şeklinde dalgalanan ortalama hisse senedi ağırlığım ortalama % 49 civarında gerçekleşti. % 100 hisse taşıma durumu olsa bu ortalama % 8'in biraz üstünde gerçekleşebilirdi belki. Ama bu işin matmatiği biraz karışık. Varsayımlarla olmuyor bu işler.

Bu rakam çok tatmin edici bir büyüme değil elbette. Ancak gündemin çok hızlı değiştiği bir zamanda full hisse senedi taşımaktansa defansif davranıp elde sürekli nakit bulundurmayı tercih ettim. Bu da riskleri azalttığı kadar büyüme ortalamasını da aşağı çekiyor haliyle.

Bunun haricinde beklenti dışı anormal şeyler de yaşandı taşıdığım hisselerde:

- LULU'da kurucu ve ana sermayedar Chip Williams ile Yönetim Kurulu arasında devam eden CEO ve Yönetim Kurulu adayları odaklı kavga fiyatın beklenti ötesi düşmesine neden oldu. Sonrasında uzlaşmaya dönelik haberler bu gidişatı biraz tersine çevirdi ve kârla çıkış yapmış olsam da bana hem zaman kaybettirdi, hem de portföydeki ortalama büyümeyi etkiledi bu durum.

TSCO'da temettü belirleme tarihini gözden kaçırmış olmam ve bunu farkettiğimde pazartesi günü Memorial Day tatili nedeniyle borsanın kapalı olması ve ertesi günü de temettü işine girmek istemeyenlerin satışı ile hisse fiyatı beklentim dışında düşüverdi. Buna karşılık hisse lotlarımı katlayıp bugün de premarkette kâr alarak çıkmış olmama rağmen bu durum portföyün toplam kâr ortalamasını aşağı çeken sebeplerden oldu.

UHS'de ise Davranışsal Sağlık departmanı başkanının görevden ayrıldığını duyurması sonrası hisse fiyatı düşüşe geçti ve hâlâ dönüş yapmış durumda değil.

UHS hariç tüm pozisyonlarımı kâr ile kapatmış olmam, 4 hissede bir kaç defa al-sat ile pozisyonları çevirmiş olmam, maliyetlerimin altına düşenlerin lot sayılarını 2, 3 ya da 4'e katlayarak ortalama maliyet düşürüp yukarı tepki hareketlerinde hızla break even ve yukarısına taşımış olmam beklentim dışı olumsuzlukları dengeleyerek portföyü her şeye rağmen yukarı taşımaya yardımcı oldu.

Kendi açımdan fazla ideal geçmeyen bu 2-3 haftalık süreçte şartlara itiraz edip söylenmek yerine, muhtemel kişisel hatalarım üzerinde durmamın ve onları düzeltmeye çalışmanın daha faydalı olacağı aşikâr. Ben de tam olarak bunu yapacağım.

[deva-i dert]

UHS'deki bugünkü seansın ilk yarım saatindeki düşüşleri baz alarak paylarımı 2 katına çıkardım.

Daha önceki orjinal hisse ağırlığı dağılımına göre yeni dağılım aşağıdaki gibi oluştu.


UHS 6X

TSCO 0
LULU 0
BTX 0
ZTS 0
MZTI 0

Toplam hisse senedi ağırlığım ise portföye göre % 43,27'ye yükselmiş oldu.

[deva-i dert]

Yukarda günlük kapanış fiyatlarının baz alındığı UHS çizgi grafiğinde fiyatın 2019'dan beri en çok tepki verdiği eksen çizgisi/bölgesini yeşil alan ile gösterdim.

Tek hissede normalde bu kadar yoğunlaşmayı sevmesem de, şirketin hem finansallarını, hem büyüme şeklini beğeniyor olmam, fiyatın bu bölgeye gelmiş olması ve 200 günlük HO baz alındığında Z Score değerinin ortalamadan aşırı sapma kabul edilebilecek -2,25 seviyelerine gelmiş olması nedeniyle, lot sayımı 2'ye katlamakta bir beis görmedim.

Fiyatın biraz daha aşağı sapma ihtimali her daim var. Ancak downside riskinin upside potansiyeline göre daha düşük olduğuna inanıyorum (ya da öyle olmasını umuyorum belki de!)

Hayırlısı bakalım. Umarım evdeki hesabımız çarşıya uyar.

Yatırım Tavsiyesi İçermez.

[Oblo]

"Fiili dolaşım oranları" paylaşımınız için teşekkürler. Çok bilgilendirici ve faydalı bir yazı olmuş.
Pozisyonlarınız için başarılar. Umarım gönlünüzce olur.

[deva-i dert]

"Fiili dolaşım oranları" paylaşımınız için teşekkürler. Çok bilgilendirici ve faydalı bir yazı olmuş.
Pozisyonlarınız için başarılar. Umarım gönlünüzce olur.

Sağ olun sayın Oblo. Bu sıralar açtığım pozisyonlarda beklenti harici fazla gelişme oluyor ve başarılı sonuç almak için biraz fazla debelenmek zorunda kalıyorum. Ama bu da işin bir parçası.

Sizin de pozisyonlarınızın gönlünüzce sonuçlar vermesini dilerim. Ayrıca bayramınızı da tebrik ederim.