Yurtdışı Hisse Senedi Borsaları

[deva-i dert]

"Trader'ların büyük çoğunluğunun stop koyduğu bölgelere ben alım emirlerimi diziyorum." diyen 'akıllı'yı bulup bir kere daha tebrik etmek istiyorum. Bu yaklaşım girişlerde, mal toplamalarda bireysel yatırımcıların değil, kurumsal yatırımcıların nasıl davrandığını çözmek adına aslında bir rehber kabul edilebilir. Adına ister 'ayı tuzağı' deyin, ister 'stop avcılığı' deyin, ister 'likidite süpürme' deyin, bu yöntemin çoğunlukla iyi çalıştığı doğru. Özellikle 'confluence zone'ların altlarına konan stop'larda.

[yelpaze]

Değerli paylaşımlar ve gerçek deneyim detaylarınız için teşekkürler. Normalde aşırı iskontolu hisselerde uzun vadeli yatırımlar yapılmalı deriz ve bir diğer tavsiye de; karlı pozisyonları tut zararları kes ama sizin stratejiniz daha güvenli kısa vade trade olarak tanımlanabilir.

[deva-i dert]

Değerli paylaşımlar ve gerçek deneyim detaylarınız için teşekkürler. Normalde aşırı iskontolu hisselerde uzun vadeli yatırımlar yapılmalı deriz ve bir diğer tavsiye de; karlı pozisyonları tut zararları kes ama sizin stratejiniz daha güvenli kısa vade trade olarak tanımlanabilir.

Teşekkürler sayın Yelpaze.

Yapmış olduğum işlemlerin biraz kafa karıştırıcı olduğunun farkındayım. Ancak kendi açımdan bir kaç noktayı açıklayayım:

Birincisi, hiç bir pozisyonu iki gün ya da iki hafta içinde satmak için açmıyorum. Hem açtığım pozisyonlardaki hem portföyün genel durumundaki değişikliklere göre kısa vadeli manevra ihtiyacı hissedildiğinde pozisyon açma, kapama ya da lot artırma, azaltma gibi değişiklikler yapabiliyorum.

İkincisi, kısa vadede kapadığım pozisyonlar o hisselerimi liste dışı haline getirmiyor. O hisseler vadeler uzatılacak şekilde elimde tutabileceğim hisseler ve sürekli işlem için seçmiş olduğum hisseler ve bugün pozisyon kapattığım herhangi bir hissede 3-5 gün sonra tekrar pozisyon açabiliyor, ya da bugün 3-4 katına çıkardığım bir pozisyonu 3-5 gün sonra break even bölgesine geldiğinde orjinal pozisyon size'ına indirebiliyorum.

Üçüncüsü, bazen genel anlayışa ters gibi görünen davranışlar sergilemem şirketlerin iş akışındaki ani etki yapabilecek gelişmelerle ilişkili ve bu tip durumlara karşı aktif bir şekilde hareket etmeyi "bekle-gör" şeklinde bir davranışa tercih ediyorum.

Sonuncusu, daha önceden de sıklıkla dile getirdiğim gibi hiç bir tercihim ya da finansal davranışım genellenebilecek ve ideal olarak sunulabilecek yöntemler değil. İçinde oldukça fazla risk barındııyor ve de tamamen subjektif. Bazen beklenti ötesi iyi sonuçlar, bazen vasat ya da vasat altı sonuçlar verebiliyor. Ben sadece tecrübe paylaşımı adına bunları yazıyorum. O nedenle aslında kafa karıştırıcı gibi görünen bu paylaşımları yapmamak daha makul olanı ve buna bir son vermelliyim.

Saygılar, selamlar.

[yelpaze]

Aslında kafa karıştırıcı değil zira siz aylar öncesinde bu stratejiyle ilgili detayları vermeye başlamıştınız, ben sadece o kısımları atlayanlar için hatırlatma yapıyorum. Dipten dönüş formasyonlarını illa uzun vadeli pozisyon açmak için kullanmak gerekmiyor. Momentumsuz trade de gayet mantıklı. Uygulamanız başarılı ve daha da başarılı olmasını dilerim. Yurtdışı borsalarında işlem yapan sizin ve Oblo gibi arkadaşların yol gösterici olması harika hemde cesaret verici. Büyük parası olanlar parasını dışarı neden çıkarıyorsa küçükler de yapabilir pekala bunu. Ev alanlar bile y.dışı yatırım yapıyor artık. Yöneticiler de gitsin kapı kapı gezip para arasın, zaten bu onların kültürlerine de uygun.

[deva-i dert]

Yakında yılın en büyük 3 halka arzından birisi olan SpaceX halka arzı gerçekleşecek. Piyasada en hararetli tartışılan halka arzlardan birisi SpaceX. Değerleme çarpanlarının yüksekliğinden etkileyebileceği ekosisteme kadar bir çok şey tartışılmaya başlandı bile. Bunlar zaten çokça işitilen şeyler olduğu ve olacağı için o konuya fazla girmeyi düşünmüyorum. Beni şu aşamada daha çok ilgilendiren kısmı bu denli büyük bir halka arzın piyasada ne tür bir etkiye neden olabileceği.

SpaceX için 1-1,75 trilyon dolar arası bir değerleme hedefi konuşuluyor. Bu sıradan yeni bir hisse değil. Satışlarının 100 katı bir fiyat ve henüz net kâr üretmemiş bir şirket için bu değerlemenin fazla olduğunu düşünsem de işin bu kısmı beni ilgilendiren kısmı değil. Piyasa bu fiyatla bunu alacaksa bunu sorgulamanın da pek anlamı yok. Beni ilgilendiren kısmı bu halka arzın borsalarda oluşturması beklenen etkileri.

Öncelikle bu kadar büyük ölçekli bir halka arzın piyasadaki en önemli etkilerinden birisi muhtemelen likidite emilimi olur. Küresel fonların, ETF'lerin, hedge fonların ve büyük teknoloji yatırımcılarının portföylerinde ciddi ağırlık değişimlerine neden olacak bir durum SpaceX'in halka arz olayı. Fonlar yeni halka arza katılabilmek için mevcut pozisyonlarını azaltabilir, ve özellikle yüksek beta teknoloji hisselerinde kâr realizasyonları gelebilir. Yine bu halka arzdan payını almak isteyen tematik fonlar portföylerini SpaceX'i de içine alacak şekilde yeniden dengelemeye çalışabilir. Endeks fonları gelecekteki olası endekse yeni dahil edilmeleri fiyatlamaya başlayabilir. Risk sermayesi ve private equity şirketleri tarafında nakit dönüşleri yeniden bu halka arza doğru yönlendirilebilir. Bu tip gelişmeler de piyasadan diğer hisselerin aleyhine geçici likidite çekebilir.

Bu tip bir likidite emiliminin özellikle spekülatif AI hisseleri, small ya da mid-cap teknoloji şirketleri, yüksek çarpanlı büyüme hisseleri üzerinde baskı oluşturması muhtemel. Bu durum geçmişteki büyük arzlarda da görüldü. Çok büyük halka arzlar bazen piyasanın geri kalanında kısa süreli vakum etkisi oluşturabiliyor. Fakat bunun süresi önemli. Eğer halka arz sonrası fiyatlama aşırı agresif olur ve hisse çok hızlı yukarı taşınırsa, piyasa genelinde bir likidite daralması ve diğer büyüme hisselerinin fiyatlarında baskı ve hatta momentum hisselerinde sert düzeltmeler görülebilir.

Bu nedenle bu süreci iyi hesaplanmış defansif planlamalarla geçirmekte fayda olabilir.

[deva-i dert]

Diğer başlıkta ABD borsalarında Sentiment Analizi için kullandığım göstergelerden bahsetmiştim ve bunlardan birisi de NAAIM Exposure Index idi. Bunu burada da kısa bir özetle paylaşmak istiyorum.

NAAIM Exposure Index aktif fon yöneticilerinin ABD hisse senedi piyasasındaki gerçek pozisyon büyüklüklerini ölçen haftalık bir piyasa duyarlılığı göstergesi. Endeks, her çarşamba yapılan anketlerle hazırlanıyor ve perşembe günleri yayınlanıyorr. En önemli özelliği, profesyonellerin/aktif fon yöneticilerinin sermayelerini piyasada nasıl konumlandırdığını göstermesi.

Endeks, fon yöneticilerinin portföylerindeki hisse senedi ağırlığını yüzde bazında ifade ediyor.

%100: Tamamen hisse senedinde olunduğu,
%75: Portföyün %75'inin hissede tutulduğu,
%0: Nakit veya nötr pozisyonda beklendiği,
%100 üzeri: Kaldıraçlı ve agresif long pozisyon alındığı,
Negatif değerler ise piyasaya karşı short pozisyon taşındığı şeklinde basitçe yorumlanabilir.

(Rakamları random olarak verdim, eşik değerler gibi düşünmeyin)

Burada short ya da long kaldıraçlı pozisyonların exposure değerini pozitif ya da negatif etkileyebileceğini unutmayalım.


NAAIM Exposure endeksi değerleri piyasada genellikle iki ana şekilde yorumlanıyor:

Birincisi karşıt yatırımcıların bakış açısını yansıtacak şekilde aşağıdaki gibi yorumlanabiliyor:

- Endeksin 90 ve üzerine çıkması aşırı iyimserliğe işaret ediyor ve piyasada yeni alıcıların azalması nedeniyle olası bir tepe sinyali olarak görülebiliyor.

- Endeksin 40 ve altına inmesi durumu ise yoğun korku ve nakde geçiş anlamına geliyor ve bu durum çoğu zaman piyasa diplerine yakın dönemlerle ilişkilendiriliyor.

İkincisi ise NAAIM Exposure endeksi ile borsalar genelindeki uyumluluğun bir trend onayı olarak görülmesi.

Borsa yükselirken NAAIM endeksinin de yükselmesi, trendin kurumsal para tarafından desteklenmesi olarak görülüyor. Ancak S&P 500 yeni zirveler yaparken NAAIM geriliyorsa, profesyonel yatırımcıların yükselişe güvenmediği ve risklerini azalttığı düşünülüyor. Bu durum negatif uyumsuzluk ve erken uyarı sinyali olarak değerlendirilebiliyor.

Özetle NAAIM Exposure Index, büyük fon yöneticilerinin risk iştahını ve piyasadaki gerçek konumlanmasını takip etmek için kullanılan güçlü bir sentiman göstergesi olarak kullanılabiliyor.



Şu anda endeksin değeri 98,39. SpaceX halka arzı da yaklaşırken gözümüzün birisinin bu endekste olmasında fayda olabilir.

[deva-i dert]

Dünyanın enerji sistemleri sessiz ama tarihi bir dönüşümün içinden geçiyor. Elektrik şebekeleri daha karmaşık hale geliyor, yenilenebilir enerji kaynakları yaygınlaşıyor, su kaynakları üzerindeki baskı artıyor ve şehirler giderek daha fazla veri üretmeye başlıyor. Bu dönüşümün merkezinde yer alan şirketlerden biri de Itron.

Itron (ITRI) ilk bakışta sadece bir "akıllı sayaç üreticisi" gibi görünüyor, ancak onu bu şekilde tanımlamak, toplam ürettiği işleri ve hizmetleri göz önüne alırsak, onu ciddi biçimde küçümsemek olur. Şirket, bir iş modeli olarak, aslında elektrik, su ve gaz dağıtım sistemlerini dijitalleştirerek altyapılarını birbirine bağlayan, bu altyapılardan gerçek zamanlı veri toplayan, bunları yapay zekâ ile analiz ederek operasyonel kararlar üreten ve giderek daha fazla otonom hale gelen tüm altyapıları gerçek zamanlı olarak optimize eden devasa bir dijital ekosistem inşa ediyor. En basit tanımıyla Itron, modern şehirlerin ve enerji şebekelerinin bir bakıma "dijital sinir sistemi"ni kuruyor. Şirketin nihai hedefi ise oldukça basit: "Fiziksel altyapıları görünür hale getirmek, verilerle yönetmek ve mümkün olduğunca otonom çalıştırmak."

Itron Hangi Problemi Çözmeye Çalışıyor?

Dünya aynı anda birkaç büyük dönüşüm yaşıyor:

1.Elektrik şebekeleri yaşlanıyor. ABD'deki ortalama elektrik şebekesi 40 yaşın üzerinde. Avrupa'da birçok şebeke 50 yaşına yaklaşıyor. Dünyanın kalan bir çok kısmında da durum çok farklı değil.

2. Su altyapıları eskimeye devam ediyor. Birçok şehirde kullanılan boru hatları onlarca yıl önce döşendi. Bazıları yüz yaşına yaklaşmış durumda.

3. Doğalgaz şebekeleri güvenlik baskısı altında. Yaşlanan ekipmanlar ve artan regülasyonlar yeni çözümler gerektiriyor.

4. Elektrik talebi patlıyor. Gelişen teknoloji ve beraberinde değişen yaşam stili ile yapay zekâ veri merkezleri, elektrikli araçlar, elektrikli ısı pompaları, endüstriyel elektrifikasyon gibi yeni yükler ortaya çıkıyor ve karbonsuzlaşma baskısı artıyor ve beraberinde yenilenebilir enerji kaynaklarının payı yükseliyor. Ancak bu kaynaklar aynı zamanda şebekeyi daha karmaşık hale getiriyor. Itron'un bütün hikâyesi bu problemlerin kesişim noktasında yer alıyor.

Şirketin Temel Felsefesi

Itron, ürünlerinin ve hizmetlerinin tamamını tek bir cümle ile özetliyor: "Ölçemediğin şeyi yönetemezsin." Bu nedenle şirket ürettiği ürün ve sistemlerin kullanımı, bunların aracılığıyla toplanan verilerin analitiği ve sonrasında verilen kararların aksiyona dönüşmesi ile
önce görünürlük üretiyor, sonra analiz, sonra optimizasyon, son olarak da otomasyon.

Itron'un geçmişi akıllı sayaçlara dayanıyor. Ancak bugün şirketin en önemli dönüşümü 'sayaç şirketinden total şebeke zekâsı şirketi'ne evrilmiş olması. Eskiden sayaçların görevi yalnızca tüketimi ölçmekti. Bugün ise sayaçlar:

- Voltaj ölçüyor
- Güç kalitesini izliyor
- Kesintileri raporluyor
- Kaçakları tespit ediyor
- Yerel analiz yapıyor

ve şebekenin aktif bir parçası haline geliyor.

Şirket bu dönüşümü "Grid Edge Intelligence" olarak tanımlıyor.

Grid Edge Nedir?

Elektrik sistemlerinde en büyük problemler artık santrallerde oluşmuyor. Sorunlar genelde mahalle trafolarında, EV şarj istasyonlarında, çatı güneş sistemlerinde, dağıtık bataryalarda, alçak gerilim hatlarında ortaya çıkıyor. Yani şebekelerin kenarlarında/uçlarında. Bu nedenle görünürlük de şebekenin kenarlarına kadar uzanmak zorunda. Itron'un Grid Edge Intelligence stratejisi tam olarak bunu sağlıyor.

Şirketin en stratejik yatırımlarından biri Distributed Intelligence. Bu model sistemin her hangi bir bölgesinde ya da kenarında oluşan voltaj problemlerini, trafo yüklenmelerini, güç kalitesi sorunlarını, kaçak kullanımları çok daha hızlı tespit edebiliyor. Bu yaklaşım aynı zamanda veri maliyetlerini de azaltıyor.

Şirketin elektrik tarafında ürettiği ürün ve sistemler enerji dönüşümünün "dijital omurgası"nı oluşturuyor. Bugünkü şebekeler

-Güneş enerjisi
-Rüzgâr enerjisi
-Batarya sistemleri
-Mikro şebekeler
-Sanal enerji santralleri

gibi farklı kaynaklar nedeniyle tamamen dağıtık yapıda. Dolayısıyla merkezi kontrol sistemleri yeterli olmuyor. Bu noktada şirketin
DERMS (Distributed Energy Resources Management System - Dağıtık Enerji Kaynakları Yönetim Sistemi) çözümleri devreye giriyor.
DERMS'in görevi milyonlarca küçük enerji kaynağını tek bir koordineli sistem gibi yönetmek.

EV (Elektrikli Araçlar) Devrimi: Itron'un Gizli Büyüme Alanlarından Biri

Elektrikli araçlar birçok yatırımcı için bir otomotiv hikâyesi. Itron için ise bir şebeke hikâyesi. Şirket şu soruya odaklanıyor: Milyonlarca EV aynı anda şarj olmaya başladığında ne olacak? Sorunun cevabı:

- Akıllı şarj
- Demand Response
- Grid Edge Analytics
- DERMS

gibi çözümlerde yatıyor.
Bu nedenle Itron, EV satmasa da EV büyümesinden dolaylı olarak faydalanabilecek konumda bulunuyor.

Su Segmenti: Şirketin Sessiz Gücü

Su tarafı genellikle yatırımcılar tarafından göz ardı ediliyor. Ancak burada devasa bir problem bulunuyor: Dünyada arıtılıp pompalanan suyun yaklaşık üçte biri kayboluyor. Bu kayıpların adı non-revenue water, yani gelir üretmeyen su. Aslında belki de dünyanın en pahalı ürünü kaybolan su. Su dağıtım şirketleri ya da belediyeler suyu topluyor, arıtıyor, depoluyor, pompalıyor, enerji harcıyor, kimyasal kullanıyor, iş gücü kullanıyor. Yani bir yığın maddi kaynak ve enerji harcıyor ve sonra suyun yaklaşık üçte biri müşteriye ulaşmadan kayboluyor. Bu ekonomik açıdan son derece verimsiz bir durum.

Bu kayıpların bir kısmı fiziksel kayıplar. Mesela boru çatlakları, yer altı sızıntıları, depo taşmaları, arızalı vanalar. Bir kısmı ise görünmeyen kayıplar, yani su tüketiliyor, ama faturalandırılamıyor. Mesela eski sayaçlardan kaynaklanan hatalı ölçümler, kaçak bağlantılar ve veri eksiklikleri bu görünmeyen kayıpların nedenleri.

Yaşlanan altyapılar, küresel ısınma nedeniyle artan iklim baskısı, dünya genelinde artan nüfus, çevresel problemlerden ötürü artan ve sertleşen regülasyonlar nedeniyle su şirketleri ve/veya belediyeler suyun kaybolmasına engel olmak ve bu süreci minimize etmek zorunda. Itron bu konuda "daha fazla baraj kurmak" ve "daha fazla su üretmek" yerine "Önce kaybettiğiniz suyu görün." diyor
Itron'un bütün su stratejisi aslında bu iki kayıp türünü azaltmaya dayanıyor. Itron'un Temetra, Leak Detection, AMI Water, Pressure Managemnet, Hydraulic Modeling çözümleri bu kayıpları azaltmaya çalışıyor.

Itron'un bütün ürünlerini incelediğimizde ilginç bir ortak nokta ortaya çıkıyor. Elektrik tarafında "Grid Edge Intelligence", su tarafında ise "Smart Water Networks". İsimler farklı, alanlar farklı olsa da temel fikir aynı; kayıpları azaltıp verimliliği artırmak ve kaynakların optimize edilerek kullanımı. Eski modellerde sırayla önce sorunun oluşması, sonra müşterilerin sorunu farketmesi ve ardından şirketlerin müdahelesi gibi reaktif ve gecikmeli bir çözüm süreci ve kaybın uzun süreli devamlılığı sözkonusu. Itron'un geliştirdiği yeni modelde ise sensörler algılıyor, veriler analiz ediliyor, sorunun kaynağı ve nedeni tespit ediliyor ve sonrasında müdahale ediliyor ve süreç daha hızlı, daha az kayıpla ve daha optimum süreçlerle ve proaktif bakımlarla idare ediliyor.

Itron'un Gaz İşi: Sayaçtan Çok Daha Fazlası, Bir Güvenlik Altyapısı

Itron'un elektrik tarafında ana tema şebeke güvenilirliği, su tarafında ana tema kaynak korunumu iken gaz tarafında ise bütün hikâye tek bir kelime etrafında dönüyor: Güvenlik. Çünkü elektrik kesintileri, su kayıpları can sıkıcı olabilirken, doğal gaz sistemindeki bir hata ölümcül olabiliyor. Bu yüzden gaz dağıtım şirketleri için öncelik sırası genellikle önce güvenlik sonra operasyonel verimlilik üzerine dayanıyor. Itron da gaz tarafındaki ürünlerini bu mantık üzerine kurmuş durumda. Çünkü gaz dağıtımı yapan bir şirket hem yüksek yanıcılığa sahip bir ürün dağıtırken, hem de yer altında binlerce kilometrelik boru hattı işletip milyonlarca bağlantı noktasını yönetiyor. Yani sürekli güvenlik riski taşıyor. En küçük sorunlar bile ölümcül gaz kaçakları, patlamalar ve karbon monoksit risklerine yol açabiliyor. Hatalı sayım yapan ekipmanlar ve sayaç manipülasyonları operasyonel verimlilik açısından önemli olsa da yukarda sayılan ölümcül risklerin yanında ikinci sırada kalıyor.

Itron'un gaz stratejisinin merkezinde bulunan Intelis Gas Meter klasik gaz sayaçlarından oldukça farklı. Eski geleneksel gaz sayaçlarında bulunan diyaframlar, mekanik parçalar, hareketli bileşenler yıllar içerisinde aşınma, doğruluk kaybı ve sürekli bakım ihtiyacı gibi sonuçlar doğururken Itron'un ürettiği Intelis ise ultrasonik ölçüm teknolojisi kullanıyor ve bu sistem gaz akışını mekanik hareket yerine ses dalgaları üzerinden ölçüyor. Bu sistemde daha az aşınma, daha yüksek hassasiyet, daha uzun kullanım ömrü ve daha düşük bakım ihtiyacı söz konusu. Ancak burada asıl önemli kısım ölçüm değil. Intelis içerisinde anormal koşulları izleyebilen sıcaklık sensörleri, beklenmeyen yüksek gaz akışlarını tespit edebilen yüksek debi alarmları, hat içerisindeki anormal durumları belirleyebilen hava algılama sistemi ve uzaktan kesme vanası bulunmakta. Sistemin en kritik özelliği aslında bu; sistem tehlikeli bir durum algıladığında gaz akışının uzaktan kesilebilmesi. Itron iş modeline göre bir sayaç tek başına akıllı değil. Akıllı olan şey sayaç,
AMI ağı, analitik yazılım, alarm yönetimi ve operasyon süreçlerinin tamamını içine alan kombinasyon. Bu nedenle Intelis ürünü genellikle Itron'un daha geniş platformuyla birlikte düşünülmek zorunda. Itron bu Intelis platformu ile üç katmanlı bir çözüm satıyor:
Akıllı ultrasonik sayaçlar, AMI haberleşme altyapısı ve analitik ve güvenlik yazılımları ve bu üçü bir arada daha güvenli ve daha verim gaz dağıtımı imkanı sunuyor.

Şirketin üç ana utility (elektrik, su ve gaz) işine baktığımızda, farklı sektörler, farklı regülasyonlar ve farklı teknik problemler olmasına rağmen Intron açısından ortak bir tema ortaya çıkıyor: Fiziksel altyapıyı dijital hale getimek, görünür kılmak, analiz etmek ve kontrollü ve güvenli bir bir otomasyon süreciyle yönetmek. Itron'un sağladığı bu sistemler daha az enerji kaybı, daha fazla yenilenebilir enerji entegrasyonu ve daha yüksek verimlilik sağlayarak aynı zamanda karbon emisyonlarının azaltılmasına da yardımcı oluyor.

Itron "akıllı şehirler" dijital dönüşümünün tam merkezinde yer alıyor. Bu nedenle şirketi "akıllı sayaçlar ya da sensörler üreticisi" olarak değerlendirmek, onu yalnızca giriş kapısından görmek anlamına geliyor. Büyük resimde Itron; elektrik, su ve gaz altyapılarını
sensörler, haberleşme ağları, veri platformları ve yapay zekâ destekli analiz sistemleriyle dijitalleştirerek daha görünür, daha verimli, daha güvenli ve daha sürdürülebilir hale getiren bir dijital işletim sistemi olmayı hedefleyen, enerji dönüşümü ve altyapı modernizasyonu temalarının kesişiminde konumlanan bir teknoloji ve yazılım platformu şirketi olarak yerini alıyor.

[deva-i dert]

Bir önceki yazıda Itron'u ve ürettiği ürün ve hizmetleri kendi web sitesinde, tanıtıcı broşürlerde, yatırımcı sunumlarınde ve faaliyet raporlarında verilen bilgileri organize ederek anlatmaya çalıştım. Bu yazıda ise Itron'un gelir ve marjlarını olumlu ve olumsuz etkileyebilecek faktörler ve riskler üzerinde duracağım.

Gelirleri ve Marjları Olumlu Etkileyen Faktörler

1. Akıllı Şebeke (Smart Grid) Yatırımlarının Artması

Akılı Şebeke konsepti ya da platformu Itron'un en büyük gelir motoru. Elektrik şirketleri eski sayaçları değiştirirken, AMI sistemleri kurarken, şebekeyi dijitalleştirirken Itron doğrudan siparişler alıyor. Özellikle Kuzey Amerika, Avrupa ve Avustralya Itron için önemli pazarlar.

2. Elektrikli Araç (EV) Yayılımı

EV sayısı arttıkça daha fazla elektrik tüketimi söz konusu oluyor ve trafolar daha fazla zorlanıyor, dolayısıyla şebeke görünürlüğü ihtiyacı artıyor ve yük yönetimi önem kazanıyor. Bu durum Itron'un geliştirdiği Grid Edge Intelligence, Distributed Intelligence, DERMS gibi çözümlerine talebi artıryor ve yüksek marjlı yazılım satışlarını destekliyor.

3. Veri Merkezi Patlaması

Yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması nedeniyle veri merkezi yatırımları, elektrik tüketimi ve şebeke yükleri hızla büyüyor. Bu da utility şirketlerini daha fazla şebeke yatırımı yapmaya zorluyor. Itron da bundan dolaylı fayda görüyor.

4. Yenilenebilir Enerji Yayılımı

Dağıtık enerji kaynakları, güneş panelleri, enerji depolama sistemleri, mikro şebekeler, sanal enerji santralleri arttıkça koordinasyon zorlaşıyor. Bu da Intron'un DERMS ve Grid Edge yazılımlarını daha değerli hale getiriyor.

5. Yazılım Gelirlerinin Artması

Itron için en önemli ve yüksek marj üreticilerinden birisi bu. Donanım ürünlerinin şirkete getirdiği marjı %20-30 civarı olabilirken,
yazılım ve SaaS tarafında %60+, hatta %70+ brüt marjlar görülebiliyor. Bu nedenle IEE, Temetra, DERMS ve Analitik çözümleri
gelirleri büyüdükçe şirketin marjları da yükseliyor.

6. Su Segmentinin Büyümesi

Su kayıpları küresel bir problem ve dünya genelinde su altyapıları çok yaşlı. Dünyada bir çok yerel yönetim ya da su şirketleri için bu alt yapıları yenilemek ve dijitalleştirmek kaçınılmaz bir süreç. Su tarafı genellikle elektrik kadar çevrimsel değil. Bu nedenle daha istikrarlı gelir, daha uzun müşteri ilişkileri üretebiliyor. Bu da Itron için potansiyel bir büyüme alanı oluşturuyor.

7. Regülasyonlar

Utility (elektrik, su, gaz) sektörlerinde regülasyonlar çoğu zaman yeni gelirler üretiyor. Örneğin sayaç modernizasyon zorunlulukları, karbon azaltım hedefleri, güvenlik standartları, su kayıplarını minimize etme hedefleri Itron için yeni siparişler anlamına geliyor.

Gelirleri ve Marjları Olumsuz Etkileyen Faktörler

1. Utility Harcamalarının Yavaşlaması

Itron için en büyük risk budur. Itron'un müşterileri ağırlıklı olarak utility şirketleri ve yerel belediler. Özellikle ekomonik döngünün zayıfladığı ve talebin azaldığı dönemlerde yerel yönetimler ve utility şirketleri sermaye harcamalarını ertelediğinde ya da mesela sayaç dönüşümü süreçlerini geciktirirdiğinde Itron'un siparişleri de ötelenebiliyor.

2. Faiz Oranları

Utility yatırımları yoğun sermaye gerektiriyor. Faizlerin yükseldiği ortamlarda yerel yönetimler ya da utility şirketleri altyapı projelerini yavaşlatabiliyor veya yatırım ve modernizasyon kararlarını erteleyebiliyor. Bu da Itron için yeni siparişleri baskılıyor.

3. Donanım Payının Yüksek Kalması

Şirket total dijital dönüşüm sistemi satıyor olsa da bu satışların içerisinde hâlâ ciddi miktarlarda donanım bulunuyor. Donanım işlerinde emtia maliyetleri, elektronik komponent fiyatları ve lojistik giderleri marjları etkileyebiliyor.

4. Çin Kaynaklı Rekabet

Özellikle sayaçlar, haberleşme modülleri ve donanım tarafı Çin kaynaklı rekabet ve fiyat baskısına maruz kalabiliyor. Yazılım tarafı ve komple dijital platformlar ise daha korunaklıdır.

5. Tedarik Zinciri Sorunları

2021-2023 döneminde görüldüğü gibi yarı iletken eksikliği, elektronik komponent kıtlığı gibi süreçlerin yaşanması durumunda teslimatlar gecikebiliyor ve bu da hem gelirleri, hem marjları etkileyebiliyor.

6. Büyük Proje Riskleri

Itron'un birçok sözleşmesi milyonlarca sayaç dönüşümü ve çok yıllı AMI projeleri gibi çok büyük ölçekli sözleşmeler. Bu tip projelerde
maliyet aşımı, gecikme ve entegrasyon problemleri marjları düşürebiliyor.


Marjları En Çok Yükseltebilecek Senaryo

Şirket açısından daha az donanım, daha fazla yazılım, daha Fazla SaaS ve daha fazla analitik çözümlerin satılması daha yüksek marj üretimi anlamına geliyor. Özellikle Intron'un sağladığı IEE, Temetra, DERMS, Grid Edge Intelligence, Distributed Intelligence gibi uygulama ve çözümler büyüdükçe şirketin marj yapısı gittikçe daha da iyileşebilir.

Marjları En Çok Düşürebilecek Senaryo

Şirket açısından zayıf utility harcamaları, satıuşlarda donanım ağırlığının artması, başka şirketlerle ya da genel olarak Çin ile fiyat rekabeti, maliyet enflasyonunda görülecek artışlar marj baskısı anlamına geliyor.

Orta ve uzun vadeli yatırımcı açısından Itron'un kaç adet sayaç sattığından çok, kaç adet veri noktasını yönettiği, kaç utility'nin operasyonlarının içine gömüldüğü ve gelirlerinin ne kadarının yazılım/abonelik tabanlı hale geldiği çok daha önemli ve kritik bir nokta. Eğer şirket önümüzdeki yıllarda Grid Edge Intelligence, DERMS, IEE ve Temetra gibi yüksek katma değerli yazılım katmanlarını donanımdan daha hızlı büyütebilirse, gelir büyümesi orta seviyelerde kalsa bile marj genişlemesi sayesinde kârlılık çok daha hızlı artabilir. Bu nedenle yatırımcı açısından en önemli metriklerden biri artık sayaç sevkiyatları değil, yazılım ve tekrar eden gelirlerin toplam gelir içindeki payı.