Hürriyet yazarý Uður Gürses, Merkez Bankasý yönetiminin banka yöneticileriyle yaptýklarý görüþmede yaptýklarý "swap'ý terk edin" tavsiyesini deðerlendirdi. "Faizi çýkaracak faiz operasyonu" baþlýðýný kullanan Gürses'in yazýsý þöyle:
Merkez Bankasý önceki gün ve dün bazý bankalarýn fon yönetiminden sorumlu yöneticilerini Ankara’ya çaðýrýp konuþtu. Bugün de Baþbakan Yardýmcýsý Nurettin Canikli, BDDK ev sahipliðinde Ýstanbul’da banka genel müdürleri ile görüþecek.
Peki ne oluyor?
“Kýrmýzý Pazartesi” gibi herkes farkýnda ki; bayram öncesi Cumhurbaþkaný’nýn “faiz konusuna müdahale edeceðiz” demesinin ardýndan, Baþbakan da “ya adam gibi makul bir faiz oranýný benimsersiniz, yahut biz bunun tedbirini alýrýz” demiþti. Bayram tatili sonunda, kimi gazetelerde “Merkez devreye girecek” türü haberler yer almýþtý. Bankalarýn çaðrýlmasý bu geliþmelerin arkasýna geldi.
Merkez Bankasý’na çaðrýlan bankacýlarla yapýlan görüþmelerin odak noktasý þu; Merkez Bankasý salý günü 5-6 bankayý arayarak, bankalarýn fon yönetiminden sorumlu yöneticileri ile çarþamba ve perþembe günleri Ankara’ya çaðýrýyor ve görüþmeler yapýyor.
Görüþmenin konusu da bankalarýn TL mevduat olarak topladýklarý ama TL-döviz takasý (swap) iþlemleriyle döviz mevduat hesabý olarak deftere kaydettikleri iþlemler. Bankalara, bu iþlemlerin “swap” yaparak deðil normal TL mevduat olarak kayda geçirilmesini gayet yumuþak bir dille “tavsiye ediyorlar”. Yani banka ve müþterisi arasýnda aslýnda TL mevduat getiri oraný üzerinden anlaþýlan ama bankanýn nihai kayýtlarýnda döviz hesabý olarak duran tasarruflarýn, normal vadeli TL mevduat olarak yapýlmasý isteniyor.
Amaç da þu; “swap iþlemleri ile daha yüksek faiz veriliyor” düþüncesi var, bunun engellenmesi ile görece yüksek faizi aþaðý çekeriz kestirmeciliði.
Peki ne olacak? Swap iþlemi ile dövize çevrili duran ama aslýnda TL mevduat olan iþlemler, yeniden TL mevduat olarak yapýlmaya baþlanýrsa fiili Faiz oranýnýn 30-50 baz puan daha düþük olmasý söz konusu olacak. Bankalarýn bu tarz, arkasýnda TL mevduat iþlemi olan “swap” iþlemlerinin tahmini aðýrlýðýna bakýlýrsa bunun hiç iþe yaramayacaðýný peþinin kabul etmeli Ankara’dakiler. Asýl, bankacýlarý çaðýrarak yaratýlan “atýlan taþ” ile “vurulan kuþ” dengesinde, yarattýðý çalkantý daha maliyetli.
En fazla þu saðlanabilir; bu iþlemler nihai olarak döviz mevduatý olarak kaydedildiði için, tasarrufçunun varlýk dolarizasyonunun ölçümü konusundaki perdeleme ortadan kalkar.
Bankacýlýk kaynaklarý, sistemde döviz mevduatý olarak görünen ama aslý TL mevduat olan hesaplarýn toplamýný kabaca 6-7 milyar dolar olarak tahmin ediyor. Yani bu tahmine göre; yerleþiklere ait 165 milyar dolarlýk döviz hesaplarýnýn kabaca yüzde 4’ü aslýnda banka-müþteri “swap” iþlemi demektir. Yani TL faizi üzerinden yürütülen mevduatlardan oluþuyor demektir. Diðer taraftan ise kabaca 850 milyarlýk TL mevduatýn da yüzde 2.7’si demektir.
Bankalarýn TL ihtiyaçlarý deðiþmeyecek. Sadece bundan sonra olasýlýkla artýk aslý TL mevduat iþlemi olan ama kayýtlarýna nihayetinde döviz mevduatý olarak yansýyan iþlemlerden vazgeçecekler; o kadar. Döviz mevduatlarýnda azalýþ, TL mevduatlarýnda artýþ göreceðiz. Kayýtlarýn dönüþümü de olasýlýkla 6 hafta sürecek. Sadece mali sistem bilgilerini doðru ölçmeye yaklaþacaðýz o kadar. Oysa bunu yapmak isteyen birey ve þirketler için yol kapanmýyor. Bir Banka üzerinden deðil de birkaç banka üzerinden isteyen istediði gibi TL-döviz takasý yoluyla aslý TL mevduat olan hesaplarý tutmaya, yapmaya devam edebilecek.
Sorun þurada; faize müdahale etmek hata, ama tam da artýk geliþmiþ merkez bankalarýnýn bangýr bangýr gevþek para politikalarýný normalleþtirmeye baþlayacaklarýný (faizleri artýrma, bilançolarýný küçültme) ilan ettikleri, bunun da geliþmiþ ülkelerde faiz artýþlarýna yol açtýðý, geliþen ülke paralarýnda (TL dahil) deðer kayýplarýnýn kapýsýnýn açýldýðý bir dönemde “faiz operasyonuna” giriþmek çok daha büyük bir hata. Tersi sonuç vereceðine tanýk olacaðýz.
Deðerli arkadaþlar, takým vb. tutar gibi pozisyon tutup bazý hoþ olmayan sözlere mazur kalmak beni kýrýyor. Benim kýrdýðým da olduysa þimdiden özür dilerim. Artýk yazmayacaðým. Selamlar, saygýlar.
Yer Ýmleri