Yeni bir sermaye piyasasý suçu: Güveni kötüye kullanmak
30.12. 2012 tarih ve 28513 sayýlý Resmi Gazete'de yayýmlanarak yürürlüðe giren 6362 sayýlý Sermaye Piyasasý Kanunu gerek bireysel yatýrýmcýlarý ortaklýklarýn hakim ortaklarýna karþý korumak gerekse þirket yönetim ve denetiminde görev alanlarýn þirket menfaatlerine aykýrý iþlemlerde bulunmasýnýn önüne geçmek amacýyla önemli düzenlemeler getirmiþtir.
Bu baðlamda söz konusu düzenlemeler kýsaca;
1- Kamunun aydýnlatýlmasý ve doðru bilgi saðlanmasý konusunda yönetim kurulu üyelerinin sorumluluðunun artýrýlmasý,
2- Baðýmsýz denetim þirketlerinin sorumluluðunun geniþletilmesi,
3- Bireysel yatýrýmcýlarýn ayrýlma hakký ile tazminat haklarýnýn güçlendirilmesi,
4- 'Önemli nitelikteki iþlemler'in tanýmlanmasý ve bu iþlemlerde bireysel yatýrýmcýlar ile kurulun daha fazla inisiyatif verilmesi,
5- Kurumsal yönetim açýsýndan daha güçlü düzenlemelere imkan tanýnmasý,
6- Sermaye piyasasý suçlarýnýn bilgi suiistimali ve piyasa dolandýrýcýlýðý þeklinde yeniden tanýmlanmasý ve güveni kötüye kullanma ve sahtecilikinde sermaye piyasasý suçlarý arasýnda sayýlmasý,
7- Bedelsiz kâr payý daðýtýmý ve baðýþ yapýlmasýnda kýsýtlayýcý yeni düzenlemelerin yapýlmasý,
8- Örtülü kazanç aktarýmý yasaðýnýn kapsamýnýn geniþletilmesi ve söz konusu fiilin güveni kötüye kullanma suçu kapsamýnda sayýlmasý,
þeklinde sýralanmakla birlikte söz konusu düzenlemeler arasýnda yer alan güveni kötüye kullanma suçunun irdelenmesinin faydalý olacaðý düþünülmüþtür. Kanunun söz konusu düzenlemesi özellikle ülkemizde çok yaygýn görülen bir durum olarak þirketler arasýndaki karþýlýklý iþtirak durumundan dolayý bireysel yatýrýmcýlarýn korunmasý açýsýndan büyük önem arz etmektedir.
Güveni kötüye kullanma suçu (eski ceza hukukunda "emniyeti suiistimal") esas itibariyle 5237 sayýlý Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenmiþtir. Söz konusu kanunun 155'inci maddesine göre;
1) Baþkasýna ait olup da, belirli bir þekilde kullanmak üzere zilyedliði kendisine devredilmiþ olan mal üzerinde, kendisinin veya baþkasýnýn yararýna olarak, zilyedliðin devri amacý dýþýnda tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kiþi, þikâyet üzerine, altý aydan iki yýla kadar hapis ve adlî para cezasý ile cezalandýrýlýr.
2) Suçun, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet iliþkisinin ya da hangi nedenden doðmuþ olursa olsun, baþkasýnýn mallarýný idare etmek yetkisinin gereði olarak tevdi ve teslim edilmiþ eþya hakkýnda iþlenmesi hâlinde, 1 yýldan 7 yýla kadar hapis ve 3 bin güne kadar adlî para cezasýna hükmolunur.
Yeni Sermaye Piyasasý Kanunu'nda söz konusu suçun özel halinin düzenlendiði görülmektedir. Söz konusu kanunda güveni kötüye kullanma ve sahtecilik de sermaye piyasasý suçlarý arasýnda sayýlmýþtýr.
Kanunun "Güveni kötüye kullanma ve sahtecilik" baþlýklý 110'uncu maddesinde;
1) Aþaðýdaki fiiller güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâlini oluþturur; ancak bu durumda 5237 sayýlý Kanun'un 155 inci maddesinin ikinci fýkrasýna göre hükmolunacak ceza üç yýldan az olamaz:
a) Yatýrým kuruluþuna, 58'inci madde kapsamýndaki fon kuruluna ve 59'uncu madde kapsamýndaki teminat sorumlularýna; sermaye piyasasý faaliyetleri sebebiyle veya emanetçi sýfatýyla veya idare etmek için veya teminat olarak veya her ne nam altýnda olursa olsun, kayden veya fiziken tevdi veya teslim edilen sermaye piyasasý araçlarý, nakit ve diðer her türlü kýymeti kendisinin veya baþkasýnýn menfaatine satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek.
b) Yönetim, denetim veya sermaye bakýmýndan dolaylý veya dolaysýz olarak iliþkili bulunduðu diðer bir teþebbüs veya þahýsla emsallerine göre bariz þekilde farklý fiyat, ücret ve bedel uygulamak gibi örtülü iþlemlerde bulunarak halka açýk ortaklýklarýn kârýný veya mal varlýðýný azaltmak
c) Halka açýk ortaklýklar ve kolektif yatýrým kuruluþlarý ile bunlarýn iþtirak ve baðlý ortaklýklarýnýn, yönetim, denetim veya sermaye bakýmýndan doðrudan veya dolaylý olarak iliþkide bulunduklarý gerçek veya tüzel kiþiler ile emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatýn basiret ve dürüstlük ilkelerine aykýrý olarak farklý fiyat, ücret, bedel, þartlar içeren anlaþmalar veya ticari uygulamalar yapmak veya iþlem hacmi üretmek gibi iþlemlerde bulunarak kârlarýný veya malvarlýklarýný azaltmak veya kârlarýnýn veya malvarlýklarýnýn artmasýný engellemek
2) Yatýrým kuruluþu, 58'inci madde kapsamýndaki fon kurulu ve 59'uncu madde kapsamýndaki teminat sorumlularý bünyesinde tutulan kayýtlarý bozan, yok eden, deðiþtiren veya eriþilmez kýlan kiþiler, 2 yýldan 5 yýla kadar hapis ve beþ bin günden on bin güne kadar adli para cezasý ile cezalandýrýlýrlar. Ancak 5237 sayýlý Kanun'un belgede sahtecilik suçuna iliþkin hükümlerinden mahkûmiyete baðlanan kanuni sonuçlar, bu suçtan mahkûm olanlar hakkýnda da uygulanýr.
3) Birinci fýkranýn (b) ve (c) bentleri kapsamýna giren güveni kötüye kullanma suçunu iþleyen kiþi, etkin piþmanlýk göstererek 21'inci maddenin dördüncü fýkrasýnda yer alan ödemenin yaný sýra bunun iki katý parayý Hazineye;
a) Henüz soruþturma baþlamadan önce ödediði takdirde, hakkýnda cezaya hükmolunmaz,
b) Soruþturma evresinde ödediði takdirde, verilecek ceza yarýsý oranýnda indirilir,
c) Kovuþturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödediði takdirde, verilecek ceza üçte biri oranýnda indirilir.
Kýsaca ifade etmek gerekirse;
1) Kanunun 21'inci maddesinde tanýmlanan örtülü kazanç aktarýmý iþlemleriyle ortaklýklarýn kârlarýný veya malvarlýklarýný azaltmak veya kârlarýnýn veya malvarlýklarýnýn artmasýný engellemek fiili ile
2) Kendisine tevdi veya teslim varlýklarý kendisinin veya baþkasýnýn menfaatine satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek fiili,
güveni kötüye kullanma suçunu oluþturmaktadýr.
SPKa'ya göre; yukarýda belirtilen fiillerden biri ile güveni kötüye kullanma suçunun iþlenmiþ olmasý halinde söz konusu kanuna göre Türk Ceza Kanunu'nun 155'inci maddesinde 1 yýl olarak öngörülen cezanýn alt sýnýrý 3 yýla yükseltilmiþtir.
Suçun sermaye piyasasý faaliyeti kapsamýnda iþlenmesi halinde söz konusu aðýrlaþtýrýlmýþ yaptýrýmýn yaný sýra, söz konusu suçtan hüküm giymiþ olmak ilgili mevzuatta sermaye piyasasý suçlarýndan söz edildiði durumda kýsýtlayýcý ve bir takým haklardan yoksun býrakýcý sonuçlara da yol açabilir.
Sonuç
Yeni Sermaye Piyasasý Kanunu'nda þirketin mal varlýðýný ve bireysel yatýrýmcýlarý korumaya yönelik olarak getirilen devrim niteliðindeki düzenlemelerden birisi kanuna aykýrý fillerin yaptýrýmýnýn aðýrlaþtýrýlmasýdýr.
Söz konusu yaptýrýmlar arasýnda yer alan ve daha çok örtülü kazanç aktarýmý iþlemleri sonucunda iþlenen güveni kötüye kullanma suçunun muhatabý olmamak için þirket yetkililerinin iliþkili taraflarla ilgili eylem ve iþlemlerinde daha dikkatli davranmasý gerekliliði ortaya çýkmaktadýr.
Alýntý yaparak yanýtla
Originally Posted by ykselbey
Yer Ýmleri