Sayýn Cemal Erzengin, tespitlerinizi ilgiyle izliyorum. Forum baþlýklarýndaki sadece fiyat hareketlerine odaklý yorumlarýn dýþýnda, böyle makro yorumlara ihtiyaç var.
Türkiye'nin ekonomide rekabetçiliði zayýf maalesef, tarým ve hayvancýlýk olmadan sanayileþme düþünülemez. Dünyada geliþmiþ ülkelerde tarým ve hayvancýlýkla zenginleþme baþlamýþ, sonra sanayi ve bilgi endüstrisi takip etmiþtir. Tarýmý atlayýp sanayiye geçmek mümkün deðil, çünkü disiplini önce tarýmda öðrenir sonra sanayide uygularsýnýz. Örnek, Henry Ford üretimi kökten deðiþtiren bant modelini, kasaplarýn asýlý karkas etleri parçalamasýndan görerek uygulamýþtýr.
Buraya kadar tamamen hemfikirim. Devletin tarýma destek konusunda ise hemfikir deðilim. Devletin yapmasý gereken üretimi rantabl hale getirecek ortamý saðlamasý olmalý, gerisi kendiliðinden gelir. Tarým ve hayvancýlýkta iki temel sorun var. Birincisi toplumumuz tembelliðe alýþtý veya alýþtýrýldý. Istanbul'da asgari ücret için sýraya girenler, gel þu sürünün baþýnda dur desen üç katýna durmuyor, iþsiz gezmeyi tercih ediyor. Sosyal yardýmlar insanlarý çalýþmamaya teþvik ediyor. ABD, Avrupa'da insanlar deli gibi çalýþýyor, çünkü düþük gelir seviyesindeki insanlar çalýþmak zorunda hem de çok.
Ýkinci önemli konu da ölçek konusu. ABD'de tarým 40 bin 60 bin dönümlük koskoca arazilerde yapýlýyor. Bizdeki gibi 10 dönüm, 200 dönüm arazilerde yapýlan tarýmýn ölçek itibariyle, ne yaparsanýz yapýn, rekabet etmesi mümkün deðil. Devletin gerekiyorsa zorla arazileri birleþtirip tarýmý öyle yaptýrmasý lazým. Ayný þekilde 10 bin ve katlarý þeklinde hayvancýlýk yapýlmalý, 5-10 baþla hayvancýlýk para kazandýrmaz.
Onlarca yýldýr dünyada gýda fiyatlarý düþerken bizde yükseliyor. Soðan 5-6 tl'ye satýlýyor, 5 tl altý meyve kalmamýþ neredeyse, hala çiftçi zorda deniliyor, vatandaþ ne yapsýn, tüm gelirini soðana elmaya vs. mý versin, aya roket mi gönderiliyor acaba, soðaný bile makul fiyata yetiþtiremiyoruz veya pazara sunamýyoruz.
Sonuç olarak bu temel sorunlar çözülmeden, devletin destek vermesi -ki zaten veriyor- bence doðru deðil, zaten kýt olan kaynaklarýmýzý daha da yanlýþ kullanmak ve heba etmek anlamýna gelir bu.
Bu yazý yatýrým tavsiyesi olarak deðerlendirilemez.
“invest only if you would be comfortable owning a stock, even if you had no way of knowing its daily share price.” ― Benjamin Graham
Yer Ýmleri