Büyük Hint Ýsyaný 1857
Hindistan’daki Ýngiliz sömürgeciliði, Ýngiltere’nin askeri üstünlüðünün yaný sýra yerli askerleri üç ayrý ordu þeklinde organize etmesi sayesinde ayakta durmaktaydý: Bombay Baþkanlýk Ordusu, Madras Baþkanlýk Ordusu ve Bengal Baþkanlýk Ordusu.
Bu birlikler içinde en önemlisi olan Bengal ordusunun subaylarý, “Brahmin” ve “Rajput” gibi yerel kast sisteminin üst seviyesinden seçilmiþti. Bu subaylarýn hem çok iyi askerler olduklarý hem de kýrsalda Ýngiliz egemenliðini pekiþtirecekleri düþünülmüþtü. Ýngilizler, sosyal gruplarýn sahip olduðu ekonomik ve dini konumlarý kendi çýkarlarý doðrultusunda ustalýkla kullanmayý bilmiþlerdi.
Hintli tarihçilerin “Birinci Hindistan Baðýmsýzlýk Savaþý”, adýný verdikleri bu isyan 10 Mayýs 1857’de Meerut kentinde baþladý ve kýsa zamanda Delhi, Agra, Cawnpore ve Lucknow gibi kentlere sýçradý.
Ýki þey daha en baþýndan itibaren isyaný sekteye uðratmaktaydý. Bunlardan ilki, isyanýn sadece Bengal ordusundaki birliklerle sýnýrlý olmasýydý. Ýngilizler Bombay ve Madras ordularýný isyaný bastýrmak için kullanamasa da, bu iki ordu isyana katýlmamýþtý. Ýkincisi, isyancýlarýn hiçbir stratejisi yoktu ve tüm Hindistan’ý ayaða kaldýrmayý baþaramamýþlardý. General Wilson bu durumu þöyle özetlemiþti: “Þansýmýza, düþmanda ne kafa ne de metot var.”
Ýngilizler, baþlarda isyaný tüm Hindistan’a ve Bombay ve Madras ordularýna yaymasý mümkün olan bu hareketlere engel olabilecek güçte deðillerdi. Fakat asiler, Babür Ýmparatorluðu ve Awadh devletinin baþkentleri olan Delhi ve Lucknow’a yürümüþ ve isyaný yaymakla uðraþacaklarýna, isyanýn merkezinde toplanmaya baþlamýþlardý.
Kimi bölgeler geliþmeleri uzaktan takip ederken, kimilerinde bu ortamý fýrsat bilen yerel gruplar birbirleriyle savaþmaya baþlamýþtý. Gidiþatý lehlerine çevirebilecek güçte olan baðýmsýz Hint prenslerin büyük ordularý aylarca hiçbir þey yapmadan olduklarý yerde beklediler ve Ýngilizlere ancak sepoylar bozguna uðradýktan sonra saldýrdýlar.
Ýngilizler ele geçirdikleri asilerin büyük bir kýsmýný Bibighar’a götürmüþ, onlara zorla yerdeki kanlarý yalatmýþ ve ardýndan da hepsini asmýþlardý; kimilerini ise toplarýn önüne baðlayýp paramparça etmiþlerdi.
Hintli tarihçi Amereþ Misra’ya göre, 10 yýl içinde yaklaþýk 10 milyon Hintli Ýngiliz güçleri tarafýndan katledildi.
Büyük Hint Ayaklanmasý, Osmanlý Ýmparatorluðu’na Kýrým Savaþý nedeniyle borçlu kaldýðý Ýngiltere’ye vefa borcunu ödemesini de saðladý. Sultan Abdülmecid’e baþvuran Ýngilizler önce ayaklanmayý bastýracak Ýngiliz takviye güçleri taþýyan gemilerin Mýsýr ve Kýzýldeniz’den geçmesi için izin aldý, ardýndan Abdülmecid’den aldýklarý ve Müslümanlarýn Ýngilizlerle savaþmamasýný isteyen iradesini Hindistan’daki bütün camilerde okuttu.
Bildiri öylesine etkili oldu ki, o dönem Haydarabad Baþbakaný olan Salar Cang’ýn ifadesiyle, “Halife’nin isteði üzerine birçok Müslüman, Ýngiliz askerleriyle birlikte omuz omuza savaþtý. Aksi durumda Ýngilizlerin ayaklanmayý bastýrmasý olanaksýzdý.” Bu ayaklanmadaki halifenin tutumu Hindistan’daki Ýslam uygarlýðýnýn son kýrýntýlarýný da süpürdü gitti. Hintlilerle Müslümanlarýn arasýnda kapanmasý zor bir uçurum oluþturdu.
Yer Ýmleri