Sadk ye
31 Mart Vakas 1909
II. Merutiyet'in ilanndan sonra stanbul'da ynetime kar yaplm byk bir ayaklanmadr.
Rum Takvim'e gre 31 Mart 1325'te (13 Nisan 1909) balad iin bu adla anlmtr.
On gn sren ayaklanma, II. Merutiyet dneminin en nemli olaylarndan biri olarak kabul edilir.
Askeri bir isyan olarak ortaya kmasna ramen isyana dahil olan softalarn propagandalar sonucu sonradan din bir hal almtr.
syann ilk gn hkmet istifa etmi, isyanc askerler yedi gn sre ile stanbul'a hakim olmutur.
Sadk ye
Trkiye'nin ilk referandumu 1961
1960 darbesinden sonra yaplan darbe anayasas iin referanduma gidildi.
Hayr oyu vermenin neredeyse yasak olduu, btn byk partilerin evet kampanyalar dzenledii, camilerde bile imamlarn vaazlarnda anayasaya evet denmesi gerektiini anlattklar bir ortamda yaplan referandumda, anayasa %61 oyla kabul edildi.
Hayr oyunun rengi krmz, evet oyunun rengi beyaz olarak belirlenmiti. Ancak oy pusulalarnn konulduu zarflardan, oyun rengi aka grlebiliyordu.
15 Haziran'da propaganda dnemi resmen balad, ancak ortada hayr diyecek ciddi ve rgtl bir g yoktu. Evet cephesi ise ok geniti. Darbeci Cemal Grsel ve Milli Birlik Komitesi yeleri, smet nn liderliindeki CHP, byk basnn tamamna yakn, valiler ve kaymakamlar, devletin btn yneticileri bu kampanyann yesiydi.
nc Ordu komutan Orgeneral Ragp Gmpala tarafndan kurulan AP, bata anayasaya hayr oyu ars yapmaya niyetlenir gibi oldu. Bunun zerine ok ar bir kar kampanya yrtlmeye baland.
stanbul'da gya ihtilal hazrlnda olan gizli bir rgt aa kartld ve liderlerinin Adalet Partisi yesi olduu sylendi.
Daha sonra ayn gerekeyle AP'li komnistler yakaland. AP cunta tarafndan aka kapatlmayla tehdit edilmeye baland, bu nedenle Ragp Gmpala "evet" kampanyas yapmak zorunda kald.
Okullarda retmenler, camilerde imamlar kampanyaya evet denmesinin nemini anlatmak zorunda kalyorlard.
Gazetelerde evet afilerini yrtan hainlerin haberleri yaynlanyordu. Referanduma iki gn kala yasal propaganda sresinin sonra erdiini duyuran gazetelerde srenin bitimine ramen "hayr" lehine kampanya yapan dokuz kiinin tutuklanma haberi de yer alyordu.
Cunta bakan Cemal Grsel'in yasaa ramen "evet" lehine yapt konuma, gazetelerde yaymlanyordu. Ayrca gazetelerde sanda giden vatandan evet oyu atn gsteren karikatrler kyordu.
Ancak sandktan kan sonu beklenildii gibi olmad. Katlm %81 gibi dk bir oranda kald.
Adalet Partisi dahil tm partilerin evet cephesinde yer ald referandumda "evet" oylar yzde 61.7'de kald.
Resmen bir "hayr" kampanyas yaplmamasna ramen sandktan yzde 38.3 krmz "hayr" oyu kt.
zmir, Aydn, Bursa, Bolu, Manisa gibi pek ok ehirde hayr oylarnn says, evet oylarnn saysndan ok daha fazla oldu. Cuntann ar basksna ramen dk bir oy oranyla kabul edilen anayasa, Milli Gvenlik Kurulu gibi bir kavram yaratarak Trkiye'nin dnyann en antidemokratik lkeler arasnda yer almasna neden oldu.
Sadk ye
Rusya, Alaska y 7.2 milyon dolara ABD ye satt. 1824
Kilometrekaresi 4.74 dolara gelen alveri ABD'de "kazklanma" olarak yorumland.
Alaska'nn 7,2 milyon dolara alndn gsteren ek
Sadk ye
Adolf Hitler e Alman parlamentosuna danmadan yasa karma ve uygulama yetkisi verildi. 1933
nl yazar Aldous Huxley, Tarihten alnabilecek en byk ders insanln tarihten ders almamasdr. demitir. 2. Dnya Sava, ncesi ve sonras ile insanlk tarihinin en trajik vakalarndan biridir ve bu vakann merkezinde Adolf Hitler vardr. Peki tarihin en kanl canilerinden biri olan Adolf Hitler, lkenin tm idari yetkilerini nasl tek bana kendisinde toplamtr?
DKTATATRLK DEMOKRATK YOLLARLA GELD
Hitler demokratik yollarla baa gelmi ama bunu yeterli bulmam daha ok g iin yetkilerini artrm ve bu yetkilerle demokrasiyi ortadan kaldrp tarihin en vahi diktatrlerinden biri olmutur.
DKTATRLE GDEN YOLUN BALANGICI: EKONOMK KRZ
Adolf Hitlerin siyasi parti hayat Alman i Partisine katlm ile balar. Hitler 1920 ylnda partinin propagandasn ele aldktan sonra partinin ad Nasyonal Sosyalist Alman i Partisi(NSDAP) olarak deitirildi. Komnistler ve sosyal demokratlar bu partinin destekilerine onlar kmseme maksadyla ksaca Nazi diyorlard. Partide hzla ykselen Hitler 1921de parti lideri oldu. Hitlerin partisi 1929 ylna kadar baarsz olsa da dnyada yaanan ekonomik kriz sonras oylarn artrd ve 1930 ylnda yaplan seimlerde meclisin ikinci byk partisi oldu.
LK YENLG: CUMHURBAKANLII SEMLER
Almanyada 1932 ylnda yaplan Cumhurbakanl seimlerine NSDAPn aday olan Hitler en gl rakibi Hindenburg ile ikinci tura kald. kinci turda Hitler yenildi ve Cumhurbakan Hindenburg oldu.
KOALSYON KURULAMAYINCA YENDEN GENEL SEM
Cumhurbakanl seileri sonras yaplan genel seimde ise Hitlerin partisi mecliste en ok sandalye saysna sahip parti oldu ama yine de hkmet iin koalisyon gerekiyordu.
Cumhurbakan Hindenburg, koalisyon yapp hkmet kurmas iin Hitleri anslye (Babakanla tekabl ediyor.) atad. Ancak koalisyon kurulmaynca Hitler, Alman Ulusal Partisinin destei ile lkeyi yeniden genel seim srecine soktu.
ZEL KARARNAME LE VATANDALIK HAKLARIN KISITLANMASI VE PARTLERN YASAKLANMASI
Almanyada o tarihlerde parlamentonun topland Reichstagta kan yangn Hitlerin diktatrle giden yolda nemli dnemelerden biri oldu. Yangnn Hitlerin partisi tarafndan kartld iddia edilse de soruturma Nazi Partisinin (NSDAP) o dnemki en gl siyasi rakiplerine odaklanmt. Bu olayn yaratt atmosferde Hitler, Cumhurbakan Hindenburga imzalatt bir kararname ile vatandalarn eitli kiisel ve siyasi haklarn kstlad. Bunu takiben Hitlerin partisi NSDAP ve Alman Ulusal Parti dnda tm partilerin yaynlar ve seim almalar durduruldu.
YASAKLI DNEMDE SEMLE KTDAR OLDU
Hitlerin partisi bu olaanst artlarda yaplan seimde Nasyonal Sosyalist Alman i Partisi (NSDAP) %44 oy ile tek bana iktidar oldu ama salt ounluu elde edemedi. Daha ok yetki isteyen Hitler, diktatrle giden yolda byk bir adm att.
HTLERN, MUHALFLERN SOKULMADAN MECLSTEN KANUN YAPMA YETKS STEMES
Hitler, 1933te Meclisten geici olarak geni yetkiler istedi. Hitlere ve hkmetine meclisin salt ounluunun onayna ihtiya duymadan kanun yapma yetkisi veren bu yetkilerin yasalamas iin meclisin te birinin oyu gerekiyordu. Oylamann yaplaca gn parlamento, hkmetin polisi (SA) tarafndan kuatld ve baz sosyal demokrat parlamenterler Meclise sokulmad. Ayrca 81 komnist parlamenter de seimlerden nce gzaltna alnmt.
MECLS ETKSZLETREN VE ANAYASAYA AYKIRI YASA YAPMA YETKSN ELDE ETT
Hitlerin yasa tasars olduka ksayd ama ona byk yetkiler veriyordu. Hitler sadece 5 madde ile meclisin geri kalann etkisizletirdi ve tm gc stnde toplayarak anayasaya aykr kanunlar karma yetkisini elde etti. 5 maddeden oluan tasarnn 3 maddesi ok kritikti:
Hkmet, Anayasada belirtilen kanun kartma srecinden ayr olarak da kanun kartabilir. Hkmetin kartt kanunlar, meclis kurumlarn etkilemedii srece anayasadan sapabilir. Devlet bakannn yetkileri bundan etkilenmez.
Devletin yabanc milletlerle yapaca anlamalar ve bu anlamalarn gerektirecei kanunlar iin meclis onay gerekmez. Hkmet bu anlamalar iin gerekli grd kanunlar kartr.
Bu maddeler hkmetin meclise danmadan, kanun kartmasna, bte onaylamasna ve uluslararas anlamalar yapmalarna olanak veriyordu.
REJM DET, DEMOKRATK YOLLAR KAPANDI
23 Mart 1933te yaplan parlamento oturumunda halkta ve mparatorlukta Skntnn Kaldrlmasna Dair Yasa kabul edildi.
Yetki yasasnn geii ile her ne kadar ortada bir meclis olsa da pratikte rejim deiti ve meclisin lke ynetimine bir etkisi kalmad ve demokratik sreler ortadan kalkm oldu. Hitler nc Reich ilan edildi. Hitlerin yetki kanunu ile yasama ve yrtme yetkilerini aline almas sonucu Cumhurbakan Hindenburgun da pratikte bir etkisi kalmad.
OK PARTL MECLSTEN TEK PARTL MECLSE GE
Hitler yetkilerini ok partili sistemden tek partili sisteme gei iin kulland ve 1933 ylnda kartt yasalarla Nazi partisi dnda btn partileri yasad ilan etmi oldu. ok tartlan hitabet yetenei ve elindeki propaganda aralarnn etkisiyle Alman toplumunu Nazi partisinde birletirdi.
TEK HALK, TEK MPARATORLUK, TEK LDER PROPAGANDASI
Hitlerin Ein Volk, Ein Reich, Ein Fuhrer yani Tek halk, Tek mparatorluk ve Tek Lider anlamna gelen slogan, Nazi dneminin Alman toplumunda nemli bir iz brakmtr. Posterlerde ve parti yaynlarnda yer alan slogan, radyo yaynlarnda ve mitinglerde de srekli tekrarlanyordu. Nazi partisinin (NSDAP) akllara kazmak iin her yolu kulland bu slogan Nazi partisinin Alman toplumu ve kltr zerindeki mutlak kontroln ifade ediyordu.
TEK PART PROPAGANDASI VE KARIT GRLERE SANSR LE KTDARINI PEKTRD
Hitler, gc elinde topladktan sonra Nazi partisinin propaganda bakan Goebbels gazeteler, dergiler, kitaplar, mitingler; sanat, mzik, film ve radyonun kontroln eline alp Nazi kart tm grleri sansrleyip yasaklad. 1933 ylnda Nazi renci organizasyonlar Almanlarn okumamas gereken kitaplarn listeledi ve 10 Mays 1933 akam Naziler ktphanelere girip bu kitaplar toplayp yakt. Nazi fikirlerinin yaylmasnda okullar da nemli bir role sahipti. Baz kitaplar okullardan yasaklanrken ders kitaplar yeniden yazld.
KUVVETLER AYRILIININ TAMAMEN BT VE TEK ADAM REJM
Byk oranda pek bir etkisi kalmam olsa da Hitlerin getirdii yetki kanuna gre Cumhurbakan Hindenburgun yetkilerine dokunulmamt. Hitler Cumhurbakannn yetkilerini inese de bu ihlallerin hibiri mahkemeye tanmad. Yani Hitlerin zaten tek adam olduu bir fiili durum vard. Hindenburgun 2 Austos 1934te lmesi zerine de Hitler, Cumhurbakanl ve bakanl birletirip yasal olarak da tek adam olmak iin harekete geti.
1934 REFERANDUMU LE CUMHURBAKANLII VE BABAKANLIK BRLET
Cumhurbakan Hindenburgun lmnden sadece 7 gn sonra Cumhurbakanl ile Babakanln birletirilmesi iin bir referandum yapld. Referandumda Alman halkna u soru soruldu:
Cumhurbakanl makam, Babakanlk makam ile birletirilmitir. Cumhurbakannn tm yetkileri ile Babakanln yetkileri Fhrer ve anslye Adolf Hitlerde toplanmtr. Vekilini kendisi atayacaktr. Alman erkei ve Alman kadn, bu yasa ile ngrlen bu dzenlemeyi onaylyor mu?
AIK OY VERMEYEN HANDR
Referandum iin youn bir propaganda yapan Nazi partisi oylamaya anti demokratik eylemlerde de bulundu. Bunlarn arasnda STK lar, kulpleri Nazi askerleri eliinde oy kullanma merkezlerine gtrmek ve ak oy vermeye zorlamak da vard. Baz yerlerde oy verme kabinleri kaldrlarak baz yerlerde de kabinlere Buraya giren vatan hainidir. yazan afiler konularak halk ak oy vermeye zorland. Buna ek olarak, birok oy pusulas evet oyuyla nceden iaretlenmi, geersiz oy pusulalar sklkla evet oyu olarak saylm ve pek ok hayr oyu referandum sorusunun lehine kaydedilmitir.
Referandum sonucunda %88 EVET oyu ile Hitler Fhrer oldu ve istedii mutlak tek adam rejimini elde etti.
Son dzenleme : metin; 06-04-2017 saat: 20:24.
Sadk ye
Pargal brahim Paa nn "makbul" lakab "maktl" olarak deiti. 15 Mart 1536
Kanuni, sadrazamn saraydaki iftardan sonra bodurttu.
Sadk ye
OSMANLIDA RVET 16. YZYIL
[
Bir zamanlar dnyann sper gc olan Osmanl, gcnn zirvesinde olduu 16. yzyldan itibaren rvet ve yolsuzluk yznden giderek zayflam, sonunda ok hazin bir ekilde yklmtr.
Rstem Paa zamannda normalletirilen ve tarifeye balanan rvete zaman zaman idama kadar varan cezalar verilse de kararl bir ekilde mcadele edilmedii iin engellenememitir
19. yzylda alnan tedbirler bo bir abadan baka bir ey deildir ve koskoca bir imparatorluk, paalarn, vezirlerin, sadrazamlarn, padiahlarn, ahsi hrslar yznden 200-250 yl gibi ksa bir srede cihan imparatorluundan, Avrupann hasta adam durumuna dmtr
Tarih, gemiten ders karmayan milletler iin tekerrr eder. Rvet ve yolsuzluk hastal bir devlete bularsa ve tedavi edilmezse yklmaya mahkumdur. smi Osmanl mparatorluu olsa bile..
O DNEME AT BR HKAYE (Ate olmayan yerden duman kmaz derler... Dorudur sanrm)
1639 ylnda bir gn, Gelibolu'ya yeni bir naip kageldi. Yusyuvarlak kara sakal, ak karasndan ok devrik gzleri, ikier parmak kalnlnda, kabark kalar ile Ramazan Efendi...
Halk endie iinde Efendi'yi karladklar zaman, naip:
- Baka aalar, bu arpalk Ebu Said Efendi'nindir, zinhar ki evamirime kar koyasz, yoise gayri olur dedi.
Ramazan Efendi, geldiinin ertesi gnnden itibaren saa sola adamlar sald, avarz (olaanst alnan vergi) toplamaya balad. Gelibolu'nun avarz akas 400 kurutu. Ramazan Efendi ise bunu 1000 kuru yapmaya ahdetti, stanbul'da bu naiplik iin hayli para yedirmiti. Onun be, on mislini karmak lazmd.
Fakat halk daha ilk gnlerde basky hisseder etmez derhal Erefli kynn imam Yusuf Efendi'ye kotular. Yusuf Efendi vekil-i kainat, fazl ve mert bir adamd. Hemen yola dzld, stanbul'a kotu, dert yand. Avarz akas ziyade alnmaya! diye bir emir ald, Gelibolu'ya geldi.
Naibin karsna kt zaman Ramazan Efendi kalarn att, bouk bir sesle bard:
- Bre koca, senin Astane'ye (stanbul'un bir dier ad) varp ikayet emri ahzine kotuun sylerler, doru mudur?
- Beli, dorudur, ol ikayet emri de nezdimizdedir, buyurun
Ramazan Efendi emri kapt, gzlerini devire devire okudu, sonra birdenbire emri koynuna soktu:
- Ya u sakalndan utanmaz msn? Naibi, ikayet sana m dt?
- Cumhurun derdidir, biz gibi fakirlerden imdat ederler, elbette ki can ve ba ile sayeyleriz.
- Ya koca matuh (bunak), ol mertebe i sana m vazife?
Naip bu szleri syleyince yerinden frlad ve hiddetle: Bre bevvab! diye bard. Katipler, hademeler koutular, Ramazan Efendi:
- Bre ol arlanmaza haddini bildirmek gerektir dedi. Fakat katiplerin de, hademelerin de tereddt ettiini grnce, kudurmu gibi Yusuf Efendi'nin zerine saldrd, birbiri ardna inen tokatlarla Erefli imamn dvmeye balad. Kapnn n, Yusuf Efendi'nin ardndan gelen halkla doluydu. Koskoca sal sakall, arbal ve eli plecek adamn, Ramazan Efendi'nin silleleri altnda rpndn grnce dayanamadlar:
- Bre medet, efendiyi ldrr, Mslman olan kosun diye bardlar. Kalabalk, koca bir sel gibi naibin zerine saldrd:
- Bre ur, bre koman, el demeyenin avrad bo diye hayknyorlard.
Ramazan Efendi, yldrm arpm koca bir aa gibi sillelerin, tokatlarn, tekmelerin arasnda sallanyor, avaz kt kadar haykryordu. teden katipler, hizmetkarlar efendiye acdlar, naibi kurtarmaya kalktlar. Fakat halk bir kere kzmt:
- Bre bunlara da gerek diye katipleri de, hizmetkarlar da araya aldlar, vur vurann, kr krann arasnda, cumhur skunet bulduu zaman Ramazan Efendi ile hizmetkarlar ve katipler, karaya vurmu balklar gibi yerlere serilmi, yara, bere iinde yatyorlard.
Sadk ye
Sarkamta tek kurun atmadan ahit olan yiitlerimiz. 1915
Sadk ye
Fransz htilli (1789-1799),
Fransa'daki mutlak monarinin devrilip, yerine cumhuriyetin kurulmas ve Roma Katolik Kilisesi'nin ciddi reformlara gitmeye zorlanmasdr.
Avrupa ve Bat dnyas tarihinde bir dnm noktasdr.
Sosyal bir akm balatan en byk etkendir.
Gnderi Kurallar
Alnt yaparak yantla
Yer mleri