Þehzâdebaþý Baskýný 16 mart 1920 Ýstanbul
16 Mart 1920 günü sabahý saat 5:45’te bir Ýngiliz müfrezesi, iki yük otomobili ile Þehzâdebaþý’ndaki 10. Kafkas Fýrkasý Karargâhý’na gider. Otomobillerden birisi Saraçhânebaþý’na kadar giderek gözetleme yapmak üzere yerini alýr, diðeri ise karargâh civârýna yanaþýr. Yaklaþýk 60 silâhlý Ýngiliz askerinden oluþan bir müfreze, baþlarýnda bir Ýngiliz subayý olduðu hâlde karargâha girmek üzere davranýr.
Kapýda nöbet tutan Reþadiyeli Veli oðlu Mehmed, bir yandan Ýngiliz askerlerine karþý koymaya çalýþýrken diðer yandan nöbetçi onbaþýsýndan yardým ister. Müfrezenin baþýndaki Ýngiliz subayý, yardýma koþan nöbetçi onbaþýyý silâhýný çekerek yaralar. 10. Kafkas Tümen Yâveri Üsteðmen Cemil Efendi de açýlan ateþ sonucunda yaralanýr. Reþadiyeli Veli oðlu Mehmed ise þehid olur
Balýkesirli Ahmed oðlu Nasuh
Koðuþa giren Ýngiliz askerleri, Türk askerlerine saldýrarak henüz uykuda bulunan ve o sýrada yataklarýndan kalkmak isteyenlerin üzerine ateþ etmeye baþlar. Karargâhýn üst kat koðuþlarýnda kalan ‘Karargâh Mýzýka Askeri’ de 15 kadar silâhlý Ýngiliz askerinin saldýrýsýna uðrar. Ýngilizler, mýzýka askerlerini önce koridorlara çýkartýp iki sýra hâlinde dizer. Mýzýka çavuþunun kendilerinin mýzýkacý olduklarýný söylemesi, mýzýka âlet ve edevatýný göstermesine raðmen Ýngiliz subay, silâhsýz bu askerleri vurmak üzere ateþ emri verir.
Reþadiyeli Veli oðlu Mehmed
Bununla da yetinilmez… Karargâh Komutaný Nâil, Hesap Memuru Arslan ile Alay Kâtibi Bekir Zeki Efendi tutuklanýrlar.
Ýngilizler Þehzâdebaþý Karakolu’nu terk ettikten sonra yaralýlardan ikisi Gümüþsuyu Hastahânesi’ne kaldýrýlýr, diðer yaralýlarla þehidler ise henüz karargâhtadýr ve onlarý kaldýrmak için araç beklenmektedir. Olayý haber alan Tevhid-i Efkâr Gazetesi’nin muhabiri, Þehzâdebaþý Karakolu’na gider ve þehidlerin fotoðraflarýný çeker.
Zileli Çavuþ Ýbiþ oðlu Abdullah
Tevhid-i Efkâr Gazetesi’nin muhabiri tarafýndan çekilen fotoðraflar, Ýngilizlerin þiddetli baskýsý nedeniyle yayýmlanamaz. Gazetenin sahibi Velid Ebuzziya olayýn ertesi günü Ýngilizler tarafýndan tutuklanýr, bir sonraki hafta da Malta’ya sürgün edilir. Velid Ebuzziya’nýn gazetesi ve matbaasý didik didik aranýr; fotoðraflarýn asýllarý da bu süreçte kaybolur.
Ýstanbul’daki yoðun baskýya raðmen bir kopyasý alýnabilen fotoðraflar, o sýralarda Ýstanbul’da bulunan Ýtalyân Gazeteci G. Filipucci Guistiniani’ye ulaþtýrýlýr. Roma’ya dönen Guistiniani, fotoðraflarý Osmanlý Devleti’nin Ýtalya’daki gayr-i resmî temsilcisi Galip Kemalî Bey’e verir; o da, Sevr Andlaþmasý’nýn imzalanmasýnýn ardýndan Fransýzca olarak “L’assassinat d’un peuple” baþlýðýyla yayýmladýðý kitabýnda bu fotoðraflarý kullanýr.
Yer Ýmleri