Libya 1912 Þeyh Ahmet Sunusi ve Osmanlý idareciler bir arada
Türk-Libya iliþkilerinin söz konusu olduðu yerde Þeyh Ahmet Sunusi nin akla gelmemesi mümkün deðildir. Türkiye-Sunusi iliþkileri, ezilen uluslarýn silah arkadaþlýðý konusunda parlak bir örnektir.
Sunusiler Libya ve Kuzey Afrikada yaygýn bir kabiledir, Sunusilik ayný zamanda bir mezhep-tarikattýr. Geçen yüzyýlýn baþýnda Sunusiler bütün Kuzey Afrikada geniþ bir bölgede hâkim idiler.
Bu kabileden Þeyh Ahmet Sunusi ile Türkiye nin derin iliþkileri oldu. Þeyh Ahmet Sunusi, 1902 de Muhammed Mehdi nin ölümü üzerine onun yerine Sunusilerin baþýna geçti. Sunusiler o tarihe kadar din iþleriyle meþgul olmuþlar, askeri bir faaliyet göstermemiþlerdi. Ýtalyanlarýn Trablusgarp ý iþgali sýrasýnda vatanlarýný silahla savunmak zorunda kaldýlar. Osmanlýlar Libya dan çekilmek zorunda kaldýklarý halde Sunusi hareketiyle baðlarýný kesmemiþler ve ona yardýmda bulunmuþlardýr. Bu yardýmlaþma Birinci Dünya Savaþý yýllarýnda da sürdü. Sunusiler önce Orta Afrika yý iþgal etmeye çalýþan Fransýzlara karþý çarpýþarak büyük kahramanlýk gösterdiler. Sonra 1911 de Libya yý iþgal etmeye çalýþan Ýtalyanlara karþý Türlerle birlikte çarpýþtýlar. Türk kuvvetleri bu bölgeyi terk etmek zorunda kaldý ama Sunusiler mücadelelerine devam ettiler. Ahmet Sunusi Osmanlý devleti tarafýndan 1915 te Trablusgarp Valisi ilan edildi.
Savaþýn son yýlý olan 1918 baþýnda Sultan Reþat tarafýndan Ýstanbul a davet edilen Þeyh Ahmet Sunusi den Ýslam ülkelerini dolaþýp Ýslam halklarýnýn baðlýlýðýný saðlamasý istendi ama o bu seyahate çýkacaðý zaman Sultan Reþat öldü. Sunusi, Vahdettin in tahta çýkarýlmasýnda hazýr bulundu, ona kýlýç kuþandýrdý. Çok geçmeden de mütareke imzalandý.
Þeyh Ahmet Sunusi, 20 Ekim 1919 da Ýstanbul dan Bursa ya gitti. Yunanlýlar ileri harekâta geçip Ýstanbul hükümeti Kuvayý Milliyeciler hakkýnda ölüm fermanlarý çýkardýðý bir dönemde 21 Nisan 1920 de Ali Fuat Paþa ve Bekir Sami Bey, Bursa da 70-80 kadar din adamýný toplayarak onlardan esaret altýnda imzalanmýþ Ýstanbul fetvasýna uymayacaklarý sözünü ve imzasýný aldýlar. Þeyh Sunusi de Bekir Sami Beye Kuvayý Milliye ye yardým etmeye söz verdi.
1912 Libya - Ýtalyan kuvvetlerine karþý pusu kurmakla suçlanýp idama mahkum edilen 12 direniþçi sokak ortasýnda infaz ediliyor.
Ýngiltere'de 1910-1970 yýllarý arasýnda habercilik alanýnda faaliyet gösteren "Pathe News"in arþivinden bazý infaz görüntüleri ilk defa yayýnlandý.
Ýngiliz Daily Mail gazetesindeki infaz fotoðraflarýnda, 1911-12 yýllarýnda Osmanlý Ýmparatorluðu ile Ýtalya arasýnda meydana gelen Trablusgarp Savaþý'ndaki bir görüntüye de yer verildi.
Fotoðraf, Libya'da iþgalci Ýtalyan askerlerinin sokak ortasýnda, tek suçlarý vatanlarýný savunmak olan 12 kiþiyi asarak idam etmesinin hemen ardýndan çekilmiþ.
Silah ve teçhizat olarak kendilerinden kat kat üstün olan Ýtalyan askerlerine karþý kahramanca direnen Libyalý milisler halkýn gözü önünde asýlarak günlerce daraðacýnda sergilenmiþ.
1911'de Ýtalyan iþgali sonrasý Libya halký etrafý dikenli tellerle çevrili toplama kamplarýna götürüldü.
Libyalý çiftçilerin elindeki topraklara zorla el konarak buralara Ýtalya'dan getirilen binlerce çiftçi yerleþtirildi.?
Halký toplu infazlar ve iþkencelerle sindiren Ýtalyan güçleri Birinci Dünya Savaþý'ndaki müttefikleri Ýngiltere ve Fransa'nýn da desteðiyle Libyalýlarý kendi ülkelerinde köle haline getirdi.
Bu dönemde Ýtalyan sömürgeciliðine karþý Ömer Muhtar tarafýndan baþlatýlan direniþ hareketi ise Muhtar'ýn yakalanarak idam edilmesi neticesinde sekteye uðradý.
Ýkinci Dünya Savaþý'ndan sonra bölge Fransa ve Ýngiltere'ye býrakýldý. Birleþmiþ Milletler 1949'da Libya'nýn baðýmsýz bir ülke olmasý gerektiði kararýný aldý. 1951'de Libya?Birleþmiþ Milletler aracýlýðýyla baðýmsýzlýða kavuþan ilk ülke oldu.
Amerika yerlileri ya da kýsaca Yerliler: Amerika Birleþik Devletleri'nde Native Americans (Yerli Amerikalýlar), American Indians (Amerikalý Hintler) ya da yaygýn biçimde kýsaca Indians (Hintler) olarak adlandýrýlýr
Indian (Hint) sözcüðünün kullanýlmasý, kâþif Kristof Kolomb'un Amerika'nýn doðu sahiline ulaþtýðýnda burayý Hindistan sanmasýndan kaynaklanýr
![]()
Yer Ýmleri