Tarihte Bugün

[metin]

Mohaç, Macarlar için tam bir felaketti. Koca imparatorluklarýný birkaç saat içinde kaybetmiþ, tekrar baðýmsýzlýklarýný kazanmalarý ise birkaç yüzyýl almýþtý. Buna raðmen Mohaç Savaþý'nýn yaþandýðý alana Macar Kralý II.Lajos ile birlikte Sultan Süleyman'ýn da heykelini diktiler.


Macaristan'daki müzelerde hem Avusturyalýlarýn ve Macarlarýn hem de Türklerin kazandýðý zaferleri gösteren tablolar birlikte sergileniyor.
Tablolar sýrayla; Mohaç Savaþý, Belgrad'ýn fethi, Zigetvar Savaþý Prens Eugen'in Buda Kalesini alýþý. (Macaristan Ulusal Müzesi'nden)

[metin]

Avusturya'da görmenin pek mümkün olmadýðý Osmanlý mezar taþlarý Macaristan'da korunuyor ve bir çok açýk alanda sergileniyor.


Bazýlarý ise Budapeþte Labirenti denilen bugün korku/gerilim temasýyla turistik amaçla kullanýlan tünellere yerleþtirilmiþ. Tünelin sonunda Dracula var



Buda Kalesi'nin dibindeki parkta bulunan bir yürüyüþ yoluna Atatürk Yolu adý verilmiþ, yolun kenarýnda ise Osmanlý mezar taþlarý sergilenmekte.



Ben gittiðimde yoktu ama daha sonradan þehirde Atatürk isminde bir çocuk parký ve Atatürk büstü de açýlmýþ.

[metin]

Viyana Sanat Müzesi ve Arsenal Askeri Müzesi’nde bir çok heykel ve sembol var.
Osmanlýdan ele geçen silahlar ve araç gereçler bu müzede sergileniyor.


Bu müzelerde yer alan bazý heykellerde de ayný þekilde Osmanlý askerini yeren motifler görülmekte

[metin]

Merzifonlu’nun otaðýný kurduðu Kahlenberg tepesinde bulunan tarihi yapýnýn duvarlarýna Viyana Kuþatmasý’nýn 300 yýlý anýsýna 12 Eylül 1983 tarihinde “Türklerin Son Jübilesi” plaketini iliþtirmiþledir.


Kahlenberg Tepesinde Ukraynalý Kazaklar Anýsýna Dikilen Anýt.
Bu anýtýn Osmanlý ordusunun arkadan kuþatýlmamasý için taþ köprüye gönderilen fakat düþmanýn geçmesini engellemeyerek, büyük bozgunda payý olan kazak askerlerine teþekkür niyetine yapýldýðý söyleniyor.


Viyana'da Kara Mustafa Paþa'nýn Heykeli.. Heykelin altýndaki kitabede "Kara Mustafa Paþa çadýrýný bu noktaya kurmuþtu" yazýyor.


Daha ayrýntýlý bilgi için;

[metin]

Rahmetlinin adý geçmiþken, adýna Amasya-Merzifon'da yapýlmýþ heykelini paylaþayým.
Osmanlýya nice vezirler yetiþtiren Köprülülerden Merzifonlu Kara Mustafa Paþa'nýn heykeli.


Ýkinci Viyana Kuþatmasý’yla özdeþleþmiþ olan Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paþa, Sultan 4. Mehmet’in saltanatý sýrasýnda 1676- 1683 tarihleri arasýnda 7 yýl sadrazamlýk yapmýþ büyük bir Osmanlý devlet adamýydý. Lehistan ve Rus savaþlarýnda kazandýðý baþarýlara raðmen, Viyana Kuþatmasý’nýn hüsranla sonuçlanmasý üzerine idam edildi.

Hakkýnda olumlu- olumsuz en fazla görüþ ve eleþtiri bulunan Osmanlý sadrazamlarýndan olan Kara Mustafa Paþa, kuþatmada kusuru olmakla birlikte dirayet sahibi bir devlet adamýydý. Tarihçiler onu korkusuz, atak, kararlý, kendini beðenmiþ, saplantýlý, saltanat ve gösteriþe düþkünü bir devlet adamý olarak tanýtýrlar. Sertliði ve kendini beðenmiþliði, hiç kuþkusuz kiþiliðinden ve makamýnýn getirdiði özelliklerdendir.

Nitekim böyle özelliklere ve büyük bir güce sahip olan paþa, hiçbir zaman devlet çýkarlarýný kendi kiþisel çýkarlarýnýn altýna düþürmemiþ. “Kara” sýfatýný da bu dürüstlüðü ve cesareti yüzünden almýþtýr.

Köprülülerden Fazýl ahmet Paþa’yla birlikte eðitim gören Kara Mustafa Paþa’nýn; estetik, sanat ve dinler tarihine karþý büyük bir ilgisi varmýþ. Ülkenin dört bir yanýnda inþa ettirdiði cami, kervansaray, sebil ve kütüphaneler bunun göstergesi.

Uðradýðý tek ve son baþarýsýzlýk Viyana Kuþatmasý'nda aldýðý yenilgidir. Sertliði, maðrurluðu ve tahammülsüzlüðü sebebiyle kendisini sevmeyen kimselerin de ihaneti sonucu yenilgiye uðrayarak Belgrad’a çekilmek mecburiyetinde kaldý. Bu baþarýsýzlýðýn ardýndan siyasi rakiplerinin de aleyhinde propagandalarý sonucunda idam edildi.

[metin]

Bu büyük devlet adamýnýn idam fermanýný öðrenmesinin ardýndan yaþananlar

Azle ve katle dair ferman Kapýcýlar Kethüdasý Gazaz Ahmed Aða ile Çavuþbaþý Mehmed Aða aracýlýðý ile Belgrad’a gönderilmiþtir. Memurlar, Yeniçeri Aðasý Bekri Mustafa Paþa ile Merzifonlu Kara Mustafa Paþa’nýn konaðýna gelerek selam verip durmuþlar,
Sadrazam “ne haber” diye sorunca,
Gazaz Ahmed Aða “mühr-i hümayunla sancað-ý þerif ve emanetlerin istendiðini” söylemiþtir.
Bunun üzerine istenilenleri teslim eden Merzifonlu “Bize ölüm var mý?” diye sorunca da
Aða, “Olmak gerek, Allah imandan ayýrmasýn” demiþtir.
Ýdam edileceðini öðrenen Sadrazamýn halini ve geliþen olaylarý Silahtar Mehmed Aða, tarihinde “Rýza Allah’ýn diyerek seccadesini serdirip öðle namazýný kýldý; kendine asla infial gelmedi ve dua edip el yüze çaldýktan sonra iç oðlanlarýna “artýk siz varýn gidin beni duadan unutman dedi ve kendi eliyle kürkünü, sarýðýný çýkarýp
” gelsinler þu halýyý kaldýrýn, cesedim topraða alude olsun dedi, kaldýrdýlar ve cellâtlar dahi gelip iplerini hazýrladýkta kendi elleriyle sakalýný kaldýrýp bir hoþ usulüyle takýn deyip kazaya rýza verdi, onlar da takýp iki defa çekince teslim-i ruh eyledi.”
Þeklinde aktarmaktadýr.
Ýnfazýn ardýndan baþý kesilerek vücudu Belgrad’a gömülmüþ baþ ise padiþaha gösterilmiþ.
Ardýndan da Saruca Paþa Camii haziresine defnedilmiþ.

Böylece 1676 ‘dan 1683 yýlýna kadar Sadaret makamýnda 7 sene, 1 ay, on gün müddetle bulunan Merzifonlu Kara Mustafa Paþa azlinden 10 gün sonra 25 Aralýk 1683’de 49 yaþýnda terk-i hayat etmiþtir.

Hakkýnda olumlu-olumsuz birçok görüþ ve eleþtiri bulunan bu devlet adamý için Osmanlý kroniklerinin çoðunda bulunan deðerlendirmeler, kusuru olmakla birlikte dirayet sahibi ve hatalarýný telafi edecek güçte olduðu yönündedir.
Hatta onun idamýnýn Macaristan’ýn kaybýna sebebiyet verdiði yorumlarý dahi yapýlmýþtýr.

Nitekim Viyana bozgunun ardýndan Raab/Yanýkkale konaðýnda toplanan orduda Merzifonlu Kara Mustafa Paþa tarafýndan yenilgiden mesul görülenlerden Uzun yahut Arnavut lakaplý Ýbrahim Paþa’nýn idam olunacaðý sýrada bu duruma iþaret ederek:
“Padiþahýmýza söylesinler zayiatý telafi edecek yine odur. Azledip idam etmesin” dediði nakledilmiþtir.
Merzifonludan sonra 1699’a kadar olan dönemde yaþananlar da bu sözün doðruluðunu teyid etmiþtir.

[metin]

Viyana'da 16 ve 17. yüzyýla ait Osmanlýlarýn kahramanlýklarýna dair tek eser Çerkez Dayý heykelidir.
Heidenschuss 3 numaralý evin köþesinde, elinde kýlýcý ile þaha kalkmýþ atýnýn üstünde duran küçük bir Türk askeri heykeli bulunur.

Türkler tarafýndan "Çerkez Dayý" olarak bilinen ve hikâyesi dilden dile dolaþan kahraman, Avusturyalýlar tarafýndan da "Gâvur Ateþi" olarak tanýnmakta ve halk kültüründe hatýrý sayýlýr bir yere sahiptir.

Hikâyenin Türkler arasýnda yaygýnlýk kazanmýþ hali Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sine dayanýr.
Ünlü gezgin Evliya Çelebi þöyle anlatýr Çerkez Dayý'nýn hikâyesini:

"Kanuni Sultan Süleyman'ýn I. Viyana Kuþatmasý'nda surlarda bir gedik açýlýr. Ardýna bakmadan delikten þehre dalan Çerkez Dayý neden sonra içeride tek baþýna olduðunu fark eder.
Viyanalýlara karþý ölünceye kadar canla baþla savaþýr ve orada þehit düþer. Kral Ferdinand bu büyük kahramaný atýyla birlikte mumyalatýr ve bir evin kemerinin altýna koydurur. Çerkez Dayý'nýn þehit olduðu yer bundan sonra Çerkez Meydaný olarak ünlenir."


Kara Mustafa Paþa'nýn ikinci kez Viyana önlerine geldiðinde kullandýðý þehir planýnda Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'ndeki bu bilgiye dayanýlarak bugünkü yerini "Heidenschuss", "Çerkez Meydaný" olarak belirtilmiþtir

[metin]

Kanuni, vasiyetinde öldüðü zaman hususi çekmecesi ile gömülmek istemiþtir.

Efsaneleþen bir fýkra vardýr.
Kanuni, vasiyetinde öldüðü zaman hususi çekmecesi ile gömülmek istemiþtir. Cenaze namazý kýlýndýktan sonra dualar ile birlikte, Kanuni, türbesine defnedilecektir.
Sýra vasiyetindeki çekmeceye gelir.
Ancak mezar baþýndaki ulema " birlikte gömülmek caiz deðildir" diye ikiye ayrýlýrlar ve tereddüt ederler.
Ancak vasiyetin sahibi padiþah olunca çekmece ile gömülmeme konusunda da ýsrar edemezler.
Bu yüzden "çekmece ile de gömülmesi caizdir" diye hemen pratik bir fetva çýkartýrlar.
Ancak Ulemayý asýl meraklandýran þey bu çekmecenin içinde ne olduðu idi.

Bu merak içerisinde herkes birbirine sorgu sual ederken; nasýl olmuþsa olmuþ çekmeceyi kafasýnýn üzerinde taþýyan çavuþun gözü kararmýþ ve çekmece baþýndan aþaðý yuvarlanmýþ.
Bu esnada da çekmece içinde bulunan bir çok ufak kaðýtlar etrafa daðýlmýþ.

Defin merasimi esnasýnda hazýr bulunanlardan Ebussuud Efendi, bunlardan birkaçýný yerden alarak bakmýþ ve hemen hepsi Kanuni'nin emriyle kendisinin verdiði fetvalar olduðunu görmüþ.

Bunun üzerine Ebussuud Efendi; " Ey Süleyman, Rûzi cezada sen bu iþi neye böyle yaptýn?
Ebussuud fetvasýný verdi. Buna neden lüzum gördün.?
Ebussuud reyiyle hareket ettim. Ýþte fetvasý diye kendini bütün sorgulardan kurtaracaksýn.
Ya ben de oraya varýnda halim nice olacak" diye aðlamýþ.

Ebussuud Efendinin en önemli deðiþmez kuralý "na-meþru nesneye emr-i sultani olmaz" idi.
("Meþru olmayan bir þeyde sultanýn hükmü geçersizdir")