Tarihte Bugün

[metin]

2. Cihan Harbi sýrasýnda kýtlýkla karþý karþýya kalan Yunan halkýna Türkiye’den yardým malzemesi taþýyan Kurtuluþ Vapuru

[metin]

2nci Dünya Savaþý döneminde askere alýnmýþ iki kafadar...
Ülke fakir, koþullar sert, savaþ yüzünden askerlik uzamýþ.. Ama dostluklar baki

[metin]

Nahýl, bizzat Saray tarafýndan hazýrlanýp bayramlarda þenliklerde, yeni yýl kutlamalarýnda þehirde gezdirilen seyirlik ve eðlencelik bir aðaçtýr.

Üzerinde çocuklara yönelik þekerleme ve hediyeler olur. Özellikle þehzade sünnetlerinde sýkça gezdirilirdi.

Hatta tarihte, bir sokakta, nahýl aðacýnýn geçiþine mani olacak iki-üç evin padiþah tarafýndan, sahiplerine bedeli verilerek yýktýrýldýðý, ama ev sahiplerinin ýsrarlarý üzerine yine ayný yerde ayný evlerin yaptýrýldýðý da olmuþtur.

Ýlaveten Akça çam süslemek, çocuklara hediye vermek, Ayaz Ata eski Türk geleneðidir.
Eski Türk inanýþý olan pagan geleneklerden gelmiþtir. Her daim yeþil olan çam aðacýndan gelen bereket dilekleri ve kýþýn karanlýðýný kýrmaya yönelik hayatýn canlýlýðýný temsil ederdi.

O gün bugündür, radikal dinci Türkler, tarihine bakmadan, onca bilgi, belgeye raðmen, yapýlan her türlü etkinliði noel kutlamasý olarak görmüþ "Müslüman noel kutlamaz" tartýþmasýný bitirememiþtir...

[metin]

Kanuni de okullardan fen derslerini kaldýrarak koca bir imparatorluðun batýþýný hýzlandýrmýþtý..

Düþünen, eleþtiren, sorgulayan vatandaþ istenmiyor.. !
Tarih tekekrürden ibarettir..

[metin]

2. meþrutiyetin ilanýndan sonra daðdan inen Bulgar çeteciler Kumanovo'da Türk bayraklarýyla karþýlanýyor. 29 Temmuz 1908

[metin]

Osmanlýda padiþah mülkiyet sistemi
Osmanlý hukuk sistemi padiþahýn sýnýrsýz yetkileri nedeniyle, kiþisel mülk edinmesine olanak vermemektedir. Osmanlý’da padiþahýn özel mülkü olamaz, sadece saltanat kurumunun hazinesi olur. Osmanlý hukukuna göre özel mülk sahibi olmasýna izin verilmeyen Sultan, Hazine-i Hassa’nýn (Saray iç hazinesi) mülk ve varlýklarýný hükümranlýðý süresince kullanmaya yetkilidir. Yani Hazine-i Hassa varlýklarýný ve bunlarýn tapularýný veya iþletme haklarýný üzerine alamaz. Sultanýn saltanatý herhangi bir sebepten dolayý bittiðinde kullandýðý mülkler, varlýklar ve iþletmeler hazineye devredilir.

Osmanlý Ýmparatorluðunun kuruluþundan itibaren sadece II.Abdülhamid, saraya ait Hazine-i Hassa varlýklarýný ve bunlarýn iþletme haklarýný üzerine almýþ, hazineden aldýðý altýnlarla özel mülkler satýn alýp tapularýný kendi üzerine yapmýþtýr.

II.Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle birlikte üzerine hazinenin parasýyla üzerine tapu ettiði mal varlýklarý ile, iþletme haklarýný üzerine geçirdiði mal varlýklarý, kendisinden sonra gelen padiþah Mehmed Reþad tarafýndan Osmanlý hukuk sistemi gereði 1908’de saray resmi hazinesi olan Hazine-i Hassa’ya (Saray iç hazinesi) iade edilmiþtir.

Þimdi saray hazinesin teknik detaylarýna bakalým;

Osmanlý Devleti maliyesinde iki büyük hazine vardý.
a- Bütün gelirlerini toplayýp, gerekli devlet ödemelerini yapan Divan-ý Hümayun hazinesi, yani “Maliye hazinesi” yani dýþ hazine.
b- Sarayýn ve sarayýn tüm kurumlarýnýn bütün giderlerini karþýlamakla yükümlü olan, ihtiyaç halinde ise devlet ana hazinesine yardým eden, kýymetli mücevher ve hediyelerin saklandýðý Hazine-i Hassa, yani Saray özel hazinesi, yani Ýç Hazine.

Her iki hazine de padiþaha baðlýydý. Dýþ hazinede darlýk olunca, iç hazineden (Hazine-i Hassa) ödünç para verilir, gelirler toplanýnca da bu para iade olunurdu. Yani iç hazine, dýþ hazinenin finansman ve kredi kaynaðý durumundaydý. Ödünç verme iþlemi öncelikli olarak veziriazamýn, o yoksa vekili ve baþ defterdar kefaleti ile olurdu.

Özellikle sefer yýllarýnda, iç hazineden dýþ hazineye verilen borç meblaðýnda yükselmeler görülürdü. Giderler dýþ hazinenin takatini aþýnca, padiþahýn hazinesinden askerin maaþý ödenir; Bununla askeri harcamalar karþýlanýrdý.

Fakat II.Abdülhamid döneminde ise bu durum tam tersine döndü. Þatafat, debdebe, israf, istibdat ve hafiyelik harcamalarýný karþýlamakta sýkýntý yaþayan sarayýn giderleri, mevcut kaynaklardan karþýlanamadýðý için iç hazine (Hazine-i Hassa), Dýþ Hazineden borç almaya baþladý.

II.Abdülhamid saray giderlerini karþýlayabilmek için özel kararname ile maliyeden devralýnan emlak dýþýnda, verimli tarým arazilerini, imara müsait arazileri, mülkleri, iþletmeleri düþük fiyat biçerek satýn alýp önce Hazine-i Hassa’ya devretti. Sonrasýnda ise tümünü tapularýný, önemli yatýrýmlarý ve bunlarýn iþletme iþlerini de Hazine-i Hassa üzerinden kendi adýna kaydettirdi.

Bunlarý listelemek gerekirse:
•Ýstanbul Sultanhamamý’ndaki Ýzmirli Haný.
•Ýstanbul Direklerarasý’nda Letafet Apartmaný.
•Ýstanbul Gedikpaþa’daki tiyatro arsasý.
•Eyüp Kopçageçidindeki 21 dönüm tarla.
•Eyüp’te 18 dönümlük Bahariye Kýþlasý.
•Kaðýthane’de 20 dönüm arazi.
•Kaðýthane’de Silahtaraða çiftliði.
•Bakýrköy’de 70 dönüm arazi.
•Bakýrköy Veliefendi çayýrý.
•Dolmabahçe’de 30 dönüm bostan.
•Küçükçekmece’de Burunsuz Mandýra Çiftliði, mera ve çayýrlarý.
•Niþantaþý’nda A Celalettin Paþa Konaðý, Kamil Paþa Konaðý.
•Teþvikiye’de bir dönüm arsa.
•Beþiktaþ Serencebey’de 2 dönüm bað, Ihlamur’da 3 dönüm arsa.
•Ýstanbul Horhor’da konak ve 5 dönüm arsasý.
•Arnavutköy Akýntý Burnu’nda gazino ve müþtemilatý.
•Ortaköy’de Dalyan Mahallesi ve Ali Saip Paþa Yalýsý ile müþtemilatý.
•Kuruçeþme önündeki (Galatasaray) ada.
•Kartal Soðanlýk Köyü’nde köþk ve 3 dönüm arazisi.
•Kartal’da Alemdaðý Çiftliði, Çakmak Çiftliði ve 21 parça tarla.
•Paþabahçe Ýrcirli Köyü’nde 40 dönüm arazi ve þiþe fabrikasý.
•Beykoz’da 40 dönüm bostan, üç bahçe, 6 tarla, 2 çayýr, 3 arsa, 1 bað, 1 dükkan ve – yalýsýyla Tokatköy Çiftliði, Yalnýz Servi Çiftliði.
•Beykoz’da Abraham Paþa’dan alýnan 38 dönüm arazi ve üzerindeki müþtemilat ve teferruatýyla çiftlikler.
•Fenerbahçe’de tarla, çayýr, kahvehane.
•Ýzmit’te 3 dönüm bahçe, Ýzmit Çiftliði
•Geyve’de 26 dönüm Balabal Çiftliði.
•Þiþli’de Ýzzet Paþa Çiftliði.
•Çatalca ve Çekmece’de; Filifos Çiftliði, Kaparya Çiftliði, Safra Çiftliði, Kýlýçali Sagýr Çiftliði, Silivri Çiftliði, Bosna Çiftliði, Sazlý Bosna Çiftliði, Haraççý Çiftliði, Papas Bergos Çiftliði, Ýzzettin Çiftliði, Tozalak Çiftliði ve Yahya Bey Kýþlasý.
•Yalova 11 odalý han, hamam, 17 odalý otel, 7 odalý misatirhane, dükkan, fýrýn, 2500 dönüm orman.
•Mihalýç’ta; Çeribaþý Çiftliði, Melda Çiftliði, Cambaz Çiftliði, Ekmekçibaþý Çiftliði, Kayseri Çiftliði, Orta Çiftliði, Keçifdere Çiftliði, Ýskele Çiftliði, Kýzýllar Köyü’nde 24 parça gayrimenkul, Akköprü Köyü’nde 280 dönümlük Paris Bey arazisi, yine ayný köyde 308 dönümlük Hýzýr Bey arazisi.
•Burdur Aðlasun’da Çeltikçi Çiftliði.
•Ýzmir’de Hayrettin Çiftliði.
•Dicle ve Fýrat nehirlerinde gemi isletilmesi.
•Selanik ve Dedeaðaç liman iþletmeleri,
•Þehir merkezlerindeki petrol istasyonlarý,
•Selanik, Ýzmir, Baðdat ve Basra’da maðazalarýn inþaatý ve iþletmesi,
•Zengin maden yataklarýnýn iþletme hakký,
•Musul civarýnda petrol yataklarý,
•Baðdat petrolleri,
•Taþoz adasýndaki madenlerin iþletilmesi,

Okurken sizde yoruldunuz deðil mi?

[metin]

Ama bütün bu gelirler de II.Abdülhamid’in þatafat, debdebe ve israf içinde yaþayan sarayýnýn artan giderlerini karþýlayamýyordu. Saray hazinesi Hazine-i Hassa’nýn, maaþ ve diðer harcamalardan dolayý maliye hazinesine 1.150.000 altýn lira borcu birikti. Osmanlý Ýmparatorluðunda 600 yýl sürekli olarak Dýþ Hazineye borç veren saraya ilk defa II.Abdülhamid döneminde borçlarýn kapatýlmasý için 1908’de maliye hazinesinden 1.000.000 altýn lira borç verilmesi kararlaþtýrýldý.

Ýç Hazineye (saraya) verilen bu borca karþýlýk, Hazine-i Hassa’ya ait ve yýllýk geliri 400.000 altýn lira olan emlak Dýþ Hazine’ye (maliyeye) devredildi. Saraya, sadece yýlda 200.000 altýn lira gelir getiren emlaklar býrakýldý.

II.Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonra padiþah Mehmet Reþad döneminde Osmanlý Meclisi 27 Nisan 1909’da 1876’dan beri II.Abdülhamid adýna kaydedilmiþ bütün taþýnmazlarý “haksýz olarak mal edinildikleri gerekçesiyle” devlet hazinesine devretti. Böylelikle de sarayýn bütün mal varlýklarýný devralan maliye Hazine-i Hassa’nýn, yani sarayýn bütün borçlarýný da üstlenmiþ oluyordu.

Böylece sarayýn vakýflara, galata bankerlerine, tüccar ve esnafa 49 milyon 371 bin altýn lira borcu ile saray personelinin 62 milyon 841 bin altýn lira olan birikmiþ ücret alacaklarý ve II.Abdülhamid’in Hicaz demiryoluna taahhüt edip de ödeyemediði borçlar maliye tarafýndan kapatýldý.

Hanedan çökerken Abdülhamit’in mirasçýlarý enkazdan mal kurtarma telaþýna düþtüler. Ýddialarý ise “II.Abdülhamid’in þahsi malvarlýðýnýn, 1909’da Meclis tarafýndan hukuksal bir geçerliliði olmayan bir þekilde devlet hazinesine devredildiði” idi.

Mirasçýlar, 1920 yýlýnda bu yasaya karþý Osmanlý mahkemelerinde dava açtýlar. Davaya Örfi Mahkeme bakmasý gerekirken, baþvurduklarý Þer’i Mahkeme onlarý haklý buldu ve devir iþlemlerini iptal edip “varlýklarýn Hazine-i Hassa’ya geri verilmesine” karar verdi.

Yeni ve son padiþah Sultan Vahdettin ise 8 Ocak 1920 tarihinde 1908 ve 1909’da Dýþ Hazineye devredilmiþ olan II.Abdülhamid adýna kayýtlý varlýklarý, Þer-i Mahkeme kararý doðrultusunda bir kararnameyle yeniden Hazine-i Hassa’ya aktardý. Ancak bu iade, II.Abdülhamid’in o sýrada hayatta olmamasý sebebi ile malvarlýðýnýn varislerine intikali demek deðildi. Hazine-i Hassa II.Abdülhamid öncesinde olduðu gibi “Sarayýn Hazinesi” þekline dönüyor, varlýklar ise hanedanýn ortak malý oluyordu. Fakat iade kararý, Meclis’in o günlerde kapalý olmasý sebebi ile onaylanamadý ve hukuken de kesinlik kazanmadýðý için yürürlüðe girmedi.

[metin]

Ýade kararý ile birlikte hanedan varisleri “Abdülhamid’in efsanevî mirasý” söylentisi ile mirastan hisse alma çabalarýna baþladý. Açgözlü hanedan mensuplarý miras peþinde koþarken, II.Abdülhamid’in batýrýp son darbeyi vurarak çöküþünü hýzlandýrdýðý Osmanlý Ýmparatorluðu ve varlýklarý Sevr Anlaþmasý ile Ýtilaf Devletleri arasýnda paylaþýlýyordu.

Ýngilizler boþ durmadýlar ve miras hukuki olarak varislere kalýrsa, özellikle Baðdat ve Musul’daki petrol varlýðýný düþük bir bedel karþýlýðý varislerden devralarak ucuza kapatmak istiyorlardý. Bu amaçla tapuda yaptýklarý araþtýrmada II.Abdülhamid adýna kayýtlý hiç bir varlýk bulunamadý. Ýngilizler, varislerin hak iddia ettði Ýç Hazine’deki (Hazine-i Hassa) tüm varlýklarýn devlet adýna kaydedilmiþ olduðunu bunlarýn da, 1910, 1911 ve 1912 yýllarýnda Osmanlý Maliyesine devredilmiþ olduklarýný tespit ettiler.

Bunun üzerine iþgal altýndaki Ýstanbul’daki Ýtilaf Devletleri Yüksek Komiserleri, “varislerin peþinde olduðu varlýklarýn artýk Osmanlý Devleti veya varislerin deðil, Ýtilaf Devletleri hükümetlerinin tasarrufunda olduðu” gerekçesiyle Osmanlý hükümetine protesto notasý verdiler.

1920’de, Sevr anlaþmasý ile Osmanlý’nýn tüm malvarlýðý paylaþýlmaya baþlandýðý zaman varisler, mirasý alabilmek için önce Ýngilizlere yanaþtýlar. Ýngilizler, varislere Hazine-i Hassadaki varlýklarýn Sevr ile devredilen ülkelerden satýn alýnabileceðini önerdiler. Fakat tapu kayýt deðerlerinin çok düþük tutulmasý nedeniyle varislere küçük bir ödeme yapýlabileceðinden, bu öneri varislerin iþine gelmedi.

Ýngilizlerden destek bulamayan varisler ABD’li çýkar gruplarýnýn avukatlýk þirketiyle anlaþtýlar. Bu çýkar gruplarýnýn da amacý týpký Ýngilizler gibi petrol sahalarýna sessizce el koyup çökmekti. Ancak ABD’liler Ýngilizler ile uzlaþýnca bu yol da kapandý.

ABD’den de eli boþ dönünce çalacak hiçbir kapýlarý kalmadýðýný anlayan açgözlü varisler Lozan görüþmelerini fýrsat bilerek Kurtuluþ Savaþýný kazanmýþ Türk heyetine yanaþmaya çalýþtýlar. Konferans sürerken, 29 Aralýk 1922’de Ýnönü ile görüþerek “varislerin haklarýný savunmanýn hem ülkeye gelir saðlamak hem de Musul sorununda ABD’nin desteðini elde etmek açýsýndan Türkiye’nin yararýna olduðu” konusunda ikna etmeye çalýþtýlar.

Ýsmet Paþa’yý bir þekilde ikna etmiþ olacaklar ki; Lozan’da hanedanýn özel mülkiyeti olan varlýklarýn Hazine-i Hassa varlýklarýndan ayrý olarak ele alýnýp kapsam dýþý býrakýlmasýna çalýþtý. Ýtilaf Devletleri de Hazine-i Hassa dýþýnda hanedana ait özel mallarý gösteren resmi belge istedi. Dolayýsýyla Ýtilaf Devletlerinin istediði resmi belgeler gösterilemedi.

Sonuçta Lozan Antlaþmasýnda, Hazine-i Hassa varlýklarý konusu Ýtilaf Devletleri’nin isteði doðrultusunda son biçimini aldý. 60. md. ile 1908 ve 1909’da Osmanlý maliyesine aktarýlan Hazine-i Hassa mallarýnýn bedelsiz olarak Ýtilaf devletlerine geçtiði hükme baðlandý. Son biçimiyle Lozan Antlaþmasý’nýn 60. maddesi Ýtilaf Devletleri açýsýndan Sevr Antlaþmasý’nýn 240. maddesinden daha saðlam güvenceler içeriyordu. Hanedan mensuplarý Lozan Anlaþmasýna bu nedenle çok kýzgýnlar.

Böylece II.Abdülhamid varislerinin mirasý almak için Ýngiltere ve Fransa mandasý altýndaki Irak, Suriye gibi ülkelerin mahkemelerine yapacaðý baþvurularýn kabulü de imkansýz hale geldi. Bütün ülkelerin kapýlarý yüzlerine kapandý.

Þanslarýnýn kalmadýðýný gören varisler son bir gayretle Ýngiltere’ye “tüm haklarýný bir Ýngiliz petrol þirketine devretmelerinde yasal bir engel olup olmadýðýný” sordular. Ancak Ýngilizler ortada “II.Abdülhamid varislerinin haklarý” diye resmi bir belge, delil, kayýt bulanmadýðý için varislerin kendilerine devredileceði bir hak veya varlýk da olmadýðýný bildirdi.

Ve sonuçta Lozan Anlaþmasýný da imzalayan Türkiye Cumhuriyeti 3 Mart 1924 tarihinde sýrtýndaki Osmanlý Hilafet yükünü ve mirasyedi hanedan soyunu kaldýrýp attý.