Tarihte Bugün

[metin]

ABD Tahudi dergisinde askere alma çaðrý ilaný. "Siyon'un kýzlarý sizin eski yeni ülkeniz sizin olmalý Yahudi Alayýna Katýlýn" 1914

1948’de, Filistin topraklarýnda kurulan Yahudi Devleti’nde önce, dünyada bir Yahudi devleti mevcut deðildi. Dolayýsýyla da Yahudilere ait bir ordu yoktu.

I. Dünya Savaþý’ndaki “Yahudi Lejyonu”, Ýspanyol Ýç Savaþý’ndaki “Botwin Bölüðü” ve II. Dünya Savaþý’ndaki “Yahudi Alayý”ndan önce üyeleri tamamen Yahudilerden oluþan, modern anlamda kurulan ilk askeri birlik ‘‘Siyon Katýr Birliði’’dir.
Bu birlik, 2000 yýldan bu yana, Yahudi tarihinin “bir savaþa katýlan ilk askeri birliði” olma unvanýný elde edecekti.

Ýlk defa Gelibolu cephesinde Osmanlýya karþý müttefik ordularý hizmetinde, lojistik destek birliði olarak yer aldýlar

[metin]

Hamdi Bey, Akbaþ baskýný ile ele geçirilen silah ve cephaneyi emniyete aldýktan sonra,bu bölgede Sarýçalý (Sarýcaali), Yeniþehir ve Üveycik (Üvecik)’te Osmanlý Devleti’ne ait cephaneliklerdeki silah ve cephaneyi de oradaki subaylarýmýzýn yardýmýyla Yeniceköy’e naklettirmiþtir. Büyük fedakârlýklar ve zorluklarla yapýlan bu nakil sonrasý Hamdi Bey Çan’a geçmiþ 10 veya 11 Þubat 1920 günü Biga’ya dönmüþtür.

Hamdi Bey Biga’ya geldikten sonra tekrar kuzeybatý cephelerine asker toplama çalýþmalarýna baþladý. Akbaþ’tan ele geçirilen silah ve cephane ile ve toplanacak bu kuvvetlerle Soma-Akhisar arasýnda büyük bir saldýrýyla Yunanlýlarýn Ýzmir’den çýkarýlmalarý planlanmýþtý; ancak, Ankara’dan Yunanlýlarýn þubat ayý ortalarýnda genel bir saldýrýya geçecekleri haberi alýndý.

Bu haberde alýnmasý gerekli önlemler soruluyordu.Hamdi Bey, toplanmasý düþünülen 5 bin kiþilik kuvvetin çeþitli ihtiyaçlarý için halktan yardým adý altýnda para toplanmasýna karar verildi.

16 Þubat 1920 günü Anzavur Ahmet ve Ýmam Fevzi (Gâvur Ýmam) kuvvetleri iki koldan Biga’yý basmýþlardýr. Kýsa süren çatýþmalarýn ardýndan durumun kötüye gittiðini anlayan Hamdi Bey silah ve cephanenin bulunduðu Yeniceköy’e gitmeye karar verdi. Biga’dan ayrýlmadan Balýkesir’de Kazým Bey’e makine baþýnda durum anlatýlýr ve Yeniceköy’e yardým gönderilmesini ister.

Daha önce 40 adamýyla Yeniceköy’e yardýma gitmiþ olan Dramalý Rýza Bey silahlarý korumaya hazýrlanýr. Biga’dan hareket eden Hamdi Bey ise yolda dinlenmek üzere girdiði Ýnova Köyü’nde tedbirsizliðinden dolayý Gâvur Ýmam’ýn bir grup adamýna yakalanýr. Eþkýyalar onu Biga’ya götürürlerken yolda iþkence ile delik deþik ederek þehit etmiþlerdir (17 Þubat 1920).

Feci bir þekilde öldürülen ve cesedi günlerce ortada kalan Köprülülü Hamdi Bey Bandýrma’dan gelen 14. Kolordu Komutaný Yusuf Ýzzettin Paþa Biga’da Hamdi Bey ile diðer þehitleri hükümet yanýndaki cami avlusuna gömdürmüþtür.

Uluð Ýðdemir anýlarýnda bu konudan þu þekilde bahseder:
” …Ne baþýný býrakmýþlar ne vücudunu; paramparça etmiþler zavallýyý. Tüylerim ürperdi rengim uçtu. Hamdi Bey’in naþý mübarekini canavarlar kirli ayaklarýyla çiðnemiþler, vücudunu parça parça etmiþler alçaklar!”.

Türkiye Cumhuriyeti’ne giden yolun en önemli aþamasý olan Kurtuluþ Savaþý’ný gerçekleþtiren Kuva-yý Milliye gücünün fedakâr kahramanlarýndan biri bu þekilde can vermiþtir. Halka moral, Ýtilaf Devletlerine ise korku veren bu olayýn kahramaný olarak Köprülülü Hamdi Bey ve arkadaþlarýnýn bölgedeki iþgal güçlerine karþý verdikleri mücadele oldukça önemli ve anlamlýdýr.

Bu tür olaylar baðýmsýzlýk mücadelesinde mücadele eden kuvvetlere ve halka itici güç ve moral kaynaðý olmuþ, mücadelenin baþarýya ulaþmasýnda çok büyük rol oynamýþtýr. Köprülülü Hamdi Bey’in öldürülmesinden sonra Yeniceköy’de bulunan Dramalý Rýza Bey ve adamlarý Anzavur ile Gavur Ýmam kuvvetlerince sarýldý.

O sýrada Hamdi Bey’in Balýkesir’den istediði yardým yola çýkmýþtý; fakat, Rýza Bey’in bu yardým kuvvetinden haberi yoktu. Oysa Balýkesir’den Binbaþý Muhtar Bey ve Mustafa Necati Bey bir Kuva-yý Milliye Birliði ile Yenice köy’e hareket etmiþlerdir. Dramalý Rýza Bey ve arkadaþlarý,silah ve cephanenin Anzavur’un eline geçmemesi için onlarý ateþe verdi ve infilak ettirdi. (21 Þubat 1920).

Hamdi Bey’in þehit edilmesinin ardýndan 12 Mart günü de Balýkesir Paþa Camisi’nde mevlid okutulmuþtur.

Akbaþ baskýnýnda çok büyük emeði geçmiþ olan kahramanlardan biri de Dramalý Rýza Bey’dir. Silah ve cephanelerin Anzavur’un eline geçmemesi için onlarý kendi elleriyle yakan ve bunu bir türlü içine sindiremeyen Dramalý Rýza Bey kendini affettirmek için çareler arar. En sonunda Damat Ferit Paþa’yý öldürmeyi planlar ve bu amaçla Ýstanbul’a gider; fakat, bir ihbar sonucu yakalanarak Divan-ý Harp’te alýnan bir kararla idam edilir

[D R A G O N]

Metin Bey,

Arþivinizde, 1.Dünya savaþý ve sonrasýnda Nargin Adasýnda yaþananlar hakkýnda bilgi varsa paylaþabilir misiniz?

[metin]

Bulgaristan Pehlivanlar diyarý Deliorman Razgrad Güz Panayýrý ve Yaðlý Güreþler ...Yýl 1920'ler


Deliorman tarihinin ünlü Pehlivanlarý: Koca Yusuf, Filiz Nurullah, Hergeleci Ýbrahim, Kurtdereli Mehmet Pehlivan, Katrancý Mehmet ve Kel Aliço gibi efsane güreþçiler yetiþtirdi.

[metin]

1890'da Osmanlýnýn Deliormanlý 3 Cihan Pehlivaný ; Kara Osman Koca Yusuf ve Filiz Nurullah

[metin]

I. Dünya Savaþý esnasýnda, adada tutulan esirlerin bulunduðu þartlardan dolayý, Azerbaycanlý Türkler tarafýndan “Arsa-i Kerbela”, “Makber” gibi çeþitli isimlerle anýlan ve yýlanlarýyla ünlü olduðu için de ”Yýlan Adasý” da denilen Nargin, Hazar Denizi’nde, Bakû’ye deniz yoluyla 45 dakikalýk mesafede bulunan 3 bin 100 metre uzunluðunda ve 900 metre eninde, 3,5 kilometre kare büyüklüðe sahip olan bir adadýr.




Ruslar, Sarýkamýþ harekâtýndan sonra bu adayý savaþ esirlerinin tutulduðu bir kamp haline getirmiþlerdi.
Aslýnda Kafkas Cephesi savaþlarýnýn baþlamasýndan hemen sonra Ruslara esir düþen Türklerin Tiflis ve Bakû gibi þehirlere getirilmesi, Çarlýk yönetimi açýsýndan ciddi bir rahatsýzlýk yaratmýþtý. Bunun sebebi de Kafkas halkýnýn önemli bir kýsmýnýn dini ve etnik açýdan esir düþen Türklerle ayný kökten olmasý idi.

Dolayýsýyla bu bölgelerden geçirilen Türk esirlerin durumu yerli halk arasýnda büyük bir rahatsýzlýk doðuruyordu. Diðer taraftan kiliselerde Çarlýðýn baþarýsý için dualar edilmesi, onlarýn milli ve dini hislerini daha da olumsuz etkiliyordu. Türk-Müslüman ahali, Rusya vatandaþlarý olmalarýna raðmen Osmanlý Devleti’nin bu savaþta maðlup olmasýný istemiyorlardý.

Netice itibarý ile Rusya’nýn Türk ve Müslüman Osmanlý Devleti ile savaþmasý, Rusya’da milli ve dini çatýþmalarý daha da derinleþtirmiþti. Ýþte bu ortamda Çarlýk yönetimi, kötü durumdaki Türk esirlerin halkýn üzerinde býrakacaðý tesiri de göz önünde tutarak, esir kamplarýný özellikle halkýn dikkatlerinden uzak, herhangi bir irtibat riski olmayan yerlerde kurmayý planlamýþtý.
Daha önceleri aðýr suçlularýn tutulduðu bir hapishane olarak kullanýlan Nargin Adasý da bu amaca uygun olarak düþünüldü..

Adaya Rus istihkam birliklerince ahþaptan büyük barakalar inþaa edilerek esir kampýna uygun hale getirildi.


Adada zaten eski cezaevi olarak kullanýlýrken yapýlmýþ taþ binalar ve liman mevcuttu.

[metin]

Savaþ meydanlarýnda esir düþen Türk askerlerinin yaþadýklarý zorluklar ve sýkýntý, daha Rusya’ya nakledilmeleri sýrasýnda baþlýyordu.
Yaralý askerler ile saðlamlar bir arada tutuluyor, sonra genelde Kafkas Ermenilerinin idare ve kontrolü altýnda bulunan esirler, cepheden elliþer elliþer vagonlara bindiriliyorlar ve yine çoðu Ermeni olan askerlerin kontrolünde aç-susuz bir halde gönderiliyorlardý.
Vardýklarý yerlerde vagonlar açýldýðý zaman, her vagondan 10-15 Türk askeri ölmüþ oluyordu.

I. Dünya Savaþý’nda Ruslara esir düþen Hüsamettin Tugaç hatýralarýnda, Rusya’ya naklediliþleri esnasýnda yaþadýklarý ile ilgili olarak þunlarý anlatmaktadýr:

“1915 yýlýnýn ilk ayýnýn ikinci haftasýnda idik. Þimdi Kubiþef adýný taþýyan Samara Ýstasyonu’na gelmiþtik. Bir Rus doktoru yanýmýza geldi. Hasta olup olmadýðýmýzý sordu... Þehirde tifüs hastalýðý salgýn halinde imiþ. Esir trenlerini karantina altýna almýþlardý. Sonradan Rus gazetelerinden öðrendik ki, o sýralarda bu istasyonda müthiþ bir dram oynanmýþ.

Trenler dolusu Türk esiri karantina var diye bulunduklarý hayvan vagonlarýnda kilitli kapýlar ardýnda haftalarca aç ve susuz býrakýlmýþ, hepsi açlýktan, susuzluktan ve hastalýktan ölmüþ gitmiþlerdi...

[metin]

” Faik Tonguç ise naklediliþleri hakkýnda þunlarý yazmaktadýr :

“150 kiþiyi aþan subay kafilesi bir Ermeni teðmenin kumandasý ve 100 kadar askerin muhafazasý altýnda Hamamlý köyünden ayrýlarak Sarýkamýþ Ýstasyonu’nda bizim “kýrk kiþilik”lere benzeyen vagonlara yerleþtik.

Kor Nehri Vadisi’ni izleyerek akþam vakti Tiflis Ýstasyonu’na vardýk. Cehennem sýcaðýnda vagon içinde, pencereler kapalý olarak üç gün acý ve derin bir üzüntü içinde bekledik.

Su bile dirhemle verildiðinden bayýlanlar, hastalananlar çoðalýyordu.
Yemek içmek gibi zorluklardan baþka pencereden bakmak bile yasaktý.
Bu durumdan kimsenin þikâyete hakký yoktu. Çünkü esirdik, hem de memleketimizdeki deyiþle “Moskof elinde esir”dik. “Birçok rica ve þikâyetlerden sonra bir vagonda bir pencere açýlmasýna izin verildi. Bu demir hapishanelerde, aç susuz kavrulmanýn sonucunda bulaþýcý hastalýk baþ gösterdi. Hastaneye kaldýrýlanlar sýklaþtý.”