Tarihte Bugün

[metin]

Cemal Paþa ile birlikte yaverleri Nusret ve Süreyya Beyler Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin Tiflis temsilcisi Ahmet Muhtar Bey’in verdiði yemekten çýktýktan sonra sokak köþesini dönerlerken pusu kurmuþ meçhul kimselerin yaylým ateþi sonucu öldürülmüþlerdir.

Cinayet 21 Temmuz 1922 gecesi saat 22:00 ’ye doðru kalaba lýk bir cadde olan Büyük Petro Caddesi’nde iþlenmiþti. Almanya’nýn o tarihlerdeki Gürcistan temsilcisi Hesse, bir Gürcü gazetesi olan “Prawda Grusii”ye dayanarak cinayet anýný þöyle anlatmaktadýr:

“Cemal Paþa, Nusret Bey ile kol kola girmiþ, Süreyya Bey’in arkasýndan yürüyordu. Þukovski (Shukowsky) Caddesi’nin köþesinde birden iki veya daha fazla adam ortaya çýkarak hiçbir þeyden haberleri olmayan Cemal Paþa ve Nusret Bey’i yaylým ateþine tuttular. Katiller o kadar hýzlý davranmýþlardý ki, Cemal Paþa ve Nusret Bey’in kendilerini savunmalarýna hiç zamanlarý kalmamýþtý. Hatta ikisi de yere yýðýldýðýnda kollarýný bile birbirlerinden çözememiþlerdi. Ýkisi de kaldýrým üzerinde ayaða aldýrýlmaya çalýþýlýrken can vermiþlerdi.

Ýlk kurþunlar sýkýlmaya baþlandýðýnda Süreyya Bey, yardým isteyen çýðlýklarla, Sololaki (Ssololaki) Caddesi yönünde yaklaþýk 50 adým koþmuþ; ancak o da sýrtýndan aðýr yara aldýðýndan yere yýðýlýp ölmüþtü.

Katillerin ateþ etmesiyle birçok insan yaralandý; yaralananlar arasýnda, kaçan katilleri yakalamaya çalýþan yakýnlardaki bir itfaiye nöbetçisi ile yolda yürüyen bir bayan vatandaþ da bulunuyordu.

Ýtfaiye nöbetçisi aðýr yaralandýðýndan birkaç saat sonra öldü. Ölenlerin cesetleri önce belediyeye ait Michael hastanesine kaldýrýldý, sonra da Cemal Paþa ve yaverlerinin cesetleri Azerilerin yoðunlukta olduðu bir semtte bulunan Þah Abbas camiine götürüldü. 24 Temmuz’da yapýlan cenaze törenine Alman, Ýtalyan, Ýran ve diðer bazý ülkelerin Tiflis temsilcilerinin yaný sýra yabancý tüccarlar da katýlmýþlardý. Sýký bir soruþturma baþlatýldý ve yaklaþýk 30’a yakýn kiþi tutuklandý.”

Her ne kadar Gürcü gazetesi “ sýký bir soruþturmadan” ve 30 tutukludan bahsetse de cinayetin kalabalýk bir caddede iþlenmesine raðmen Cemal Paþa’nýn katilleri, yakalanamamýþtý

Þah Abbas camiindeki cenaze töreninde de Kafkas ordusundan Sovyet ve Gürcü bölükleri bando ve mýzýka takýmý hazýr bulunmuþ ve Ermenistan temsilcisi ile çok sayýda Komünist Parti yetkililerinin olmasý dikkatleri çekmiþti.

Ayrýca cinayetten bir gün sonra baþta Azerbaycan, Ýran ve Sovyetler olmak üzere bütün elçilikler Tiflis’teki Büyük Millet Meclisi temsilcisi Ahmet Muhtar Bey’e taziyelerini iletmiþlerdi
Almanya’nýn Moskova temsilcisi Radowitz’in, Tiflis temsilcisi Hesse’ye dayanarak 8 Aðustos 1922’de bildirdiðinegöre, cenazeler hemen gömülmemiþ, Ankara’dan gelecek olan direktifler beklenmiþti

Nitekim Büyük Millet Meclisi Hükümeti Baþvekili Rauf Orbay, Cemal Paþa ve þehit olan iki yaverinin naaþlarýnýn Erzurum’a naklini kararlaþtýrmýþ ve bu hususta ilgililere gereken emri vermiþti.

Þark Cephesi Kumandaný Kazým Karabekir Paþa da, 8 Aðustos 1922 günü Erkan-ý Harbiye Riyasetine baþvurarak cenazelerin Erzurum’a getirilmelerini talep etmiþ, bu talebi 12 Aðustos’ta kabul edilmiþti

Neticede Cemal Paþa’nýn kardeþi Kemal (Doðuluoðlu) Tiflis’e gitmiþ ve cenazelerle birlikte Erzurum’a dönmüþ, 28 Eylül 1922’de Cemal Paþa ve yaverleri Erzurum Þehitliði’nde defnedilmiþlerdir

[metin]

“Topun aðzýnda olmak” deyiminin kaynaðýnýn Ýngilizlerin Hindistan’da bu yöntemle gerçekleþtirdiði idamlar olduðuna dair çeþitli paylaþýmlar olsa da bu deyimin doðrudan buna dayandýðýnýn tespiti güç.

Fakat ayný idam yönteminin Ýngiliz Hindistaný öncesinde de, biri Osmanlý Ýmparatorluðu olmak üzere, çeþitli ülkelerde yüzyýllardýr uygulandýðý görülebiliyor.

Örneðin, yine Hint yarýmadasý ve etrafýnda, Babür Ýmparatorluðu’nda, bu metodun Ýngilizler öncesinde de uygulandýðýný belirten kaynaklara rastlamak mümkün.
Yine Portekizliler de Brezilya’da ayný yönteme baþvurmuþlar.

Osmanlý Ýmparatorluðu’nda da topun aðzýna baðlanmak Ýngilizlerden çok önce bir idam yöntemi olarak kullanýlmýþ. Örneðin 1596 yýlýnda bir imamýn oðlunu kaçýran bir yeniçerinin, Tophane’de aðzýna baðlandýðý bir topun ateþlenmesi suretiyle idam edildiði biliniyor.

Yine 1683 yýlýnda Fransýzlarýn, Osmanlý’ya baðlý olan Cezayir (Algiers) þehrini bombalamasý üzerine Osmanlý kaptaný Mezzomorto Hüseyin Paþa’nýn, 26 Temmuz 1683 tarihinde, Fransýz esirleri topun aðzýndan ateþleyerek karþýlýk verdiði bilinmekte.

Ýdam edilenlerden bir tanesi de Cezayir’deki Fransýz konsülü Jean Le Vacher. Jean Le Vacher’in idamý Hollandalý ressam Jan Luyken tarafýndan 1698 yýlýnda yukarýdaki gibi resmedilmiþ.

[metin]

Yunan Ordusu Ýznik Gölünden-Uþak güneyine kadar çok güçlü savunma mevziileri yaptýlar, savunma hattýnda sadece Ahýr daðlarý kesimi çok sarp, yolsuz ve geçilmesi imkansýz diye boþ býrakýldý.
Ýþte bu geçitten Koca bir süvari kolordusu bir gecede Afyon ovasýna düþmanýn arkasýna geçti


Süvari Kolordusu’nun sol tarafýnda mevzilenmiþ olan 6.Tümen’in akýncýlarý yöreyi çok iyi biliyorlardý. Fahrettin Paþa bu tümenin komutaný ile iliþki kurdu. Yapýlan keþif ve inceleme sonunda, Ballýkaya denilen yerden, Sincanlý Ovasý’na inilen dar, uçurumlu, gerçekten geçilmez gibi görülen bir keçi yolu olduðu öðrenildi.

25 Aðustos 1922 gecesi, henüz daha ordu taarruza baþlamadan Süvari Kolordusu’nun 1.Süvari Tümeni tek sýra olup yöre köylülerinden birer kýlavuz eþliðinde Ballýkaya’dan yola çýktý. Bu tümeni Kolordu Komutaný Fahrettin Paþa ve karargâhý izledi. Ardýndan diðer iki tümen, toplar, telsiz arabasý ve diðer savaþ malzemeleri takip etti

Ahýr Daðý’nýn kuzey eteðine yakýn Yörükmezarý adlý köyde bir kadýn küçük bahçesine yayýlmýþ tavuklara yem veriyordu. Dað yolundan gelen bir uðultu duydu. Uðultu büyüyerek yaklaþýyor, yer titriyordu. Köpekler havlamaktan vazgeçip sindiler. Tavuklar ürküp kümeslerine kaçtýlar. Neydi ki bu? Birden daðýn içinden kalpaklý süvariler çýkýverdiler. Kadýn çýðlýðý bastý.
“Bizimkiler! Kemal’in askerleri!”
Baþtaki subay seslendi. “Bacým, buralarda Yunan askeri var mýdýr?”
Kadýn cevap verdi. “Yok! Tokuþlar Köyü’ne kadar rahat. Yunan askerleri ondan sonra.”
Köylüler dýþarý uðramýþlardý. El sallýyor, sesleniyor, aðlýyor, dua ediyorlardý. Binlerce süvari, arkasý kesilmeksizin sel gibi ovaya akýyordu.

Dar patikalarda, orman ve çalýlýklar arasýndan yol alýnarak, uçurum kenarlarýndan geçilerek zifiri karanlýkta yapýlan bu zahmetli yürüyüþ bütün gece sürdü. Çoðu zaman atlardan inilmiþ, atlar yedeðe alýnarak yaya yürünmüþtü. Toplar askerlerin yardýmý ile götürülebilmiþ, fakat at arabasýnda taþýnan kolordunun biricik telsizi ve tekerlekli topçu taburunun dört topu zorunlu olarak yarý yolda býrakýlmýþtý.

26 Aðustos 1922 sabahýnýn ilk saatlerinde bütün güçlüklere raðmen öndeki 1.Süvari Tümeni’nin ilk atlýlarý, bütün gece süren yorucu bir yürüyüþten sonra yirmi kilometrelik dað yollarýný aþarak Sincanlý Ovasý’na inmiþ bulunuyorlardý. Yani bir bakýma Yunan iþgal sahasýnýn yirmi kilometre içine girilmiþti

Ýbrahim Artuç, Büyük Taarruz, s.84-85, Kastaþ Yayýnevi, Ýstanbul, 2005

[D R A G O N]

Üstadým, Yunanlýlar, bu milletin atalarýnýn bir zaman önce gemileri bir gecede karadan yürüterek Haliç'e indirdiðini unutmuþ olmalý

Yunan Ordusu Ýznik Gölünden-Uþak güneyine kadar çok güçlü savunma mevziileri yaptýlar, savunma hattýnda sadece Ahýr daðlarý kesimi çok sarp, yolsuz ve geçilmesi imkansýz diye boþ býrakýldý.
Ýþte bu geçitten Koca bir süvari kolordusu bir gecede Afyon ovasýna düþmanýn arkasýna geçti

[metin]

5.Kafkas Tümeni 13.Alay þehitleri

[metin]

Ýngiliz gizli servisi, Hint asýllý casusu Mustafa Sagir’i, Aralýk 1920’de Ankara’ya gönderir.


Amaç Ankara’daki faaliyetleri takip etmek, fýrsatýný bulursa da direniþin lideri Mustafa Kemal Paþa’ya suikast düzenlemektir.
Hint Hilafet Komitesi adýna Ýstanbul’a geldiðini belirten Sagir, burada bir de Türk-Hint Uhuvvet-i Ýslâmiye Cemiyeti’ni kurar.
Halký kazanmak için yoksullara ve göçmenlere para ve gýda yardýmýnda bulunur.
Milli Mücadele’ye destek vermek için geldiðini belirtir. Millicilere ulaþýr.
Karakol Cemiyeti’ne de sýzan Sagir, burada direniþçi birçok ismi tespit ederek Ýngilizlere bildirir ve bunlarýn tutuklanmasýný saðlar.
Ayrýca Saray mensuplarýnýn direniþe destek verip vermediklerini de takip eder. Asýl amacý ise Ankara’ya gitmektir.

[metin]

Ýçmeleri gereken son damla suyu savaþa vakfeden kahramanlar..

[metin]

Küçük Zabit Mektebi’nden mezun olur olmaz Balkan Savaþý’na katýldý. Hemen ardýndan da, Çanakkale Savaþlarý’nda görev aldý.. Irak Cephesi’ne gitti. Ýngilizlere esir düþtü. “Kemalist” olduðu gerekçesiyle Irak’tan Hindistan’daki esir kampýna sürüldü. Esaretten iþgal altýndaki Ýstanbul’a döndü.

Ýlk fýrsatta Anadolu’ya geçip Kurtuluþ Savaþý’na katýldý. Sakarya Savaþý’nda tekrar yaralandý. Ýnebolu’da, Adana’da, Halep’te ve sýnýr bölgelerinde görev yaptý. Adana ve Ýnebolu gezilerinde Gazi’nin güvenliðini saðladý.
Kurtuluþ’tan sonra askerliði býrakýp yeni kurulan devlete sivil memur olarak hizmet etmeye devam etti.
Görevi gereði Ýkinci Dünya Savaþý’nda Karadeniz kýyýlarýna inen Alman savaþ pilotlarýyla ilk temasý o kurdu.
Bir kaza neticesinde Karadeniz kýyýlarýna çýkmak zorunda kalan Sovyet donanmasýndan denizcilerle üç ay geçirdi.