29 Ocak tarihinde sorulan bir soruya karþýlýk,bu baþlýkta yukarýdaki yazýyý yazmýþtým.Rusya'nýn Ukrayna'yý istilasýyla enerji ve tarým emtialarý yanýnda sanayi emtialarý da dolar bazýnda iyi prim yaptý.Petrol 139 usd/varil fiyat seviyesini test etti,altýn 2078 usd/ons seviyesini test etti.
Ýçerideki bütün yatýrým araçlarýnýn getirisinin reel olarak negatif olmasý nedeniyle,yukarýdaki yazýmdaki yatýrým sepetinde, riski farklý aðýrlýklara daðýtarak hala kullanmaya devam etmek -bana göre- en iyi seçenek olmaya devam ediyor.
-Sorunuzun ikinci kýsmýný cevaplandýrýrken ise , yazmaktan büyük üzüntü duyuyorum ki;Emeði ile geçinenlerin ücretleri "gerçek dýþý" enflasyon oranlarýyla ayarlanarak reel olarak büyük ölçüde eritildi,sadece kamuda deðil özel sektörde de.Orta sýnýf eridi yoksullaþtý,yoksullarýn gelirleri ise açlýk seviyesinin altýna düþtü,þu anda asgari ücretle çalýþanlar %50'yi geçti,toplamda ise %85 civarý çalýþan 2 asgari ücretin altýnda çalýyor.
1980'lerin ortasýnda ben iþ hayatýna baþlarken örneðin iyi bir üniversiteden mezun ,ingilizceye hakim bir mühendis BP,Mobil,Üniliver,Netaþ gibi uluslararasý þirketlerden birinde iþe baþlarken net 2 bin dolar karþýlýðý civarýnda maaþ ile iþe baþlardý,her 3 ayda bir de ikramiye yani çift maaþ alýrdý(yýl içinde toplam 16 maaþ=32 bin usd),ayrýca yýl sonunda performansa göre deðiþen oranlarda þirket karýndan prim daðýtýlýrdý.5 yýl içinde ise iyi performans gösterip terfi alanlarýn yýllýk net geliri 60 bin dolara kadar çýkabilirdi
Tabii maaþlarýn böyle yüksek olmasýnda ;her ne kadar 1980 askeri darbesinde güçleri kýrýlsa da hala sendikalarýn pazarlýk gücünün sürmesi ve henüz avrupa ile gümrük birliði olmamasý nedeniyle ,içeride üretilen ürünlerin yüksek gümrük oranlarýyla korunmasý nedeniyle iyi kar eden þirketlerin yüksek ücret ödeyebilme imkanlarýnýn olduðunu da not etmek lazým.
Belki yüksek rekabet nedeniyle þirketler þimdi ayný ücretleri artýk veremez ama ,mevcut ücret seviyelerin de, çok düþük "yoksulluk ücreti" olduðunu söylemek zorundayýz.
Þimdi ikinci bir sorun daha var;emeði ile geçinenlerin satýnalma güçleri enflasyonda erirken;çocuðunun eðitimi,saðlýk sorunlarý,iþsiz kaldýðýnda zor günler için ya da emekliliðinde sýkýntýya düþmemek için diþinden týrnaðýndan arttýrdýðý tasarruflarý birikimleri "derin negatif reel faiz oranlarýyla" enflasyonda eritiliyor ve bu tasarruflar birikimler dar bir çevreye büyük negatif faiz oranlarýyla kredi verilerek bu kesim zengin ediliyor,servetine servet katýlýyor, bir "sosyal servet transferi" yapýlýyor.Þu an için ticari TL faizleri %20.34(TCMB)
https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?...NEG9DQ1s%3D/tr
Hiç iþ yapmasýný bilmeyen biri bile %20 ile tasarruf yapanýn parasýyla mal alýr stok yapar 1 yýl sonra %100 fiyat farkýyla satar ,oturduðu yerden tasarruf edenin sýrtýndan büyük kazançlar saðlar.Tasarruf edenlerin birikimleri ise reel olarak erir ,zor günlerinde savunmasýz çaresiz yalnýz kalýr.
Bu nedenle birikimleri reel olarak koruyabilmek için yatýrým araçlarýný dikkatlice seçmek gerekiyor.
Yer Ýmleri