Önce hafta içi verdiðim örneði tekrar vereyim:
************************************************** ****************************************
''Þöyle düþünelim; 1 USD=1 TL olsun. Bu tür bir kur seviyesinde de cari açýðýmýzýn sýfýr olduðunu varsayalým. Ulaþtýrma maliyetleri ve korumacýlýk önlemlerinin olmadýðý bir ortamda, Bizim ürettiðimiz 1 adet çamaþýr Makinesi = 1000 TL ise, bu çamaþýr makinesi'nin dolar bazýnda fiyatý 1000 ABD dolarýdýr (Çünkü 1 USD =1 TL'dir). Aradan 2 yýl geçmiþ olsun ve Türkiye'deki enflasyon izleyen 2 yýlda toplam %40 olsun. Yani çamaþýr makinesi'nin fiyatý 1000 TL'den 1400 TL'ye çýkmýþ olsun ve ABD'de bu sürede enflasyon 'sýfýr' olsun. Eðer kurlar hala 1 USD = 1 TL ise bizim paramýz ABD dolarýna karþý aþýrý deðerlenmiþtir. Yani adet çamaþýr makinesi = 1400 USD seviyesine gelmiþtir. Dolayýsýyla ABD'li biri bizim ürettiðimiz 1400 USD'lýk çamaþýr makinesini deðil kendi ürettikleri 1000 USD'lýk Çamaþýr makinesini satýn alacaktýr. Paramýz aþýrý deðerli olduðu için, biz de kendi çamaþýr makinemizi, televizyonumuzu, otomobilimizi veya buzdolabýný almak yerine daha ucuza gelen diðer ülke mallarýný (Bu örnekte ABD mallarýný) almak isteriz(1400 TL yerine 1000 TL'ye). Zaten geliþmekte olan ülkelerdeki en büyük problemlerden biri ithal mallarýný tüketmeye yönelik güçlü istektir. Þimdi örneðe tekrar dönecek olursak; eðer bu 2 yýl içinde enflasyon birikimli olarak %40 olmuþken, Türk lirasý da dolara karþý %40 deðer kaybetmiþ olursa 1USD =1.40 TL olacaktýr. Böylelikle bizim bir adet çamaþýr makinemiz 1400 TL olsa dahi dolar fiyatý = 1400/1.40 = 1000 USD þeklinde olacak ve dýþ ticaret açýðý oluþmasýný engelleyecektir. TL'nin deðer kaybetmesi, hem yerlilerden gelen ithal taleplerini sýnýrlayacak, hem de ihracatýn sorunsuz devam etmesini saðlayacaktýr. Ýþte bu mantýkla bir hesaplama yapýlabilir.''
************************************************** ****************************************
Her ülkede,o ülkenin þartlarýna göre bir üretim maliyeti vardýr,üretmediðiniz mallarý mecburen fiyat ne olursa olsun dýþarýdan almak zorundasýnýz(Örneðin petrol gibi,ilaç gibi..) ama üretebildiðiniz ürünlerde ithalat yapýp yapmamanýz için belirleyici olan üretim maliyetidir.Örneðin -desteksiz atan birinin hafta içinde söylediði gibi- 'dolarýn 4 tl'nin altýna gelmesini bekliyorum' gerçekleþtiðini bir an düþünelim ,ne olur! Tarým ürünlerinden sanayi ürünlerine Türkiye'de üretilen her þeyin maliyeti yurt dýþýna göre çok daha pahalý olur,Türkiye'de üretilen hiç bir þey ,fiyatý ithallere göre çok daha pahalý olacaðý için satýlamaz,her þeyi ithal etmeye baþlarýz,fabrikalar kapanýr çalýþanlar iþsiz kalýr,köylerdeki üreticiler de üretmeyi býrakýr þehirlerde iþ aramaya gelirler.Ýþi olanlar sadece devlet memurlarý ve hekim,avukat,berber,taksi þöförü,lokantacý gibi hizmet sektöründe olanlar olur,her þeyi ithal ettiðimiz için bunu daha fazla borçlanarak yaparýz,5-6 yýl içinde 450 milyar dolarý aþkýn borcumuz katlanarak 1 trilyon dolara dayanýr,diyeceðim ama diyemiyorum,çünkü o duruma gelmeden kreditörler ''bu ülkede hiç bir þey üretilmiyor,verdiðimiz borcu nasýl ödeyecekler'' deyip borç vermeyi keserler,öyle olunca da her þey yurt dýþýndan ithal edildiði için ülkede ekmekten ilaca hiçbir þeyi bulamazsýnýz,hem enflasyon hem de kurlar göklere çýkar,fabrikalar hurda fiyatýna satýldýðý ve köylü de üretimi býrakýp þehre indiði için hemen üretime de yeniden dönemezsiniz,ülkede kaos olur.
Yukarýda çizdiðim senaryo ''çok uç'' bir senaryo,asla olmayacak bir þey,sadece ''döviz kurlarýnýn þuraya inmesini bekliyorum'' diyenlerin nasýl saçmaladýðýný göstermek için yazdým.
Þu anda Türkiye'de durum þudur
1)Yýlbaþý itibariyle Türk lirasý aþýrý deðerliydi,sonra yaz aylarýndan itibaren türk lirasý sert deðer kaybetti 1USD=7.20 TL'ye kadar ,deðersiz hale geldi,daha sonrasýnda da gerek kurlarda geri gelmesi ve gerekse yüksek enflasyon ile deðer kayýplarýný geri aldý,hatta þu anda -daha önceki sayfalarda hesaplamasýný yaptýðým gibi- tekrar deðerli bölgeye girdi.
2)Dýþ ticaret anlaþmalarýnýn baðlayýcýlýðý vardýr,ithalatçý iseniz müþteri olduðunuz için, satýcý müþterisini kaybetmemek için sipariþ iptallerine daha müsahamalý yaklaþýrken,ama ihracatçý iseniz verdiðiniz fiyattan ''maliyetim yükseldi'' diye sözleþme fiyatýndan sipariþ karþýlamaz iseniz o pazarý kaybedersiniz,bir daha da ayný müþteriye mal satamazsýnýz,ayrýca hukuki bir takým davalarla da yüzyüze gelirsiniz.
-Ýhracatçýnýn 1usd:6.50 tl olduðu zamanlarda müþterinin zorlamasýyla yaptýðý fiyat indirimleri var.
-Ýhracat yapýlan ürünler için tutulan yurt dýþý üretici fiyat endeksi yýllýk artýþý %75'e yükselmiþ durumda(Yeni veri önümüzdeki hafta gelecek)
-Son 2 aydýr yapýlan ihracatlar büyük ölçüde stoklardan idi,yýlbaþýndan itibaren yeni üretim maliyetleriyle mevcut döviz kurundan ihracat zarar yazar.Özellikle GBP/USD paritesinin gerilemesiyle üçüncü büyük ihracat pazarýmýz Ýngiltere'ye yapýlan ihracat þimdiden zarar yazmaya baþladý,Euro bölgesine yapýlan ihracatlar da mevcut paritelerden maliyetiyle baþa baþ noktasýnda artýk kar yazmýyor.
-Kasým ayý için ,1 EURO=1.14 paritesine göre 1USD=6 TL'nin üzeri ihracatçý için rekabetçi ,para kazandýran ve teþvik edici bir kur seviyesi olur düþüncesindeyim,5.40 tl ise TÝM baþkanýnýn da ifade ettiði gibi benim daha önce denge kuruna iliþkin verdiðim bandýn alt seviyesi,kur hiç bir þekilde bu seviyenin altýna inmemeli ve her ay da bölgeler arasý enflasyon farký kadar artarak güncellenmeli.



Alýntý yaparak yanýtla



)) Elinize saðlýk bu arada.

Yer Ýmleri