Hocam, bugün yapay zekaya aþaðýdaki soruyu sordum ve cevabý da aþaðýda. Bu cevap doðru mu acaba? Ben bizde de harcama yöntemi kullanýlýyor sanýyordum..
-Amerika'da ve Türkiye'de GSYÝH ayný yöntemle mi hesaplanmaktadýr?
-Hayýr, Amerika'da ve Türkiye'de GSYÝH ayný yöntemle hesaplanmýyor. Amerika Birleþik Devletleri, GSYÝH'yi hesaplamak için harcama yöntemini kullanýr. Türkiye ise, GSYÝH'yi hesaplamak için üretim yöntemini kullanýr.
Harcama yöntemi, bir ülkenin bir yýlda yaptýðý tüm harcamalarý toplayarak GSYÝH'yi hesaplar. Harcamalar, tüketim harcamalarý, yatýrým harcamalarý, devlet harcamalarý ve net ihracattan oluþur.
Üretim yöntemi, bir ülkede üretilen tüm mal ve hizmetlerin toplam deðerini toplayarak GSYÝH'yi hesaplar. Mal ve hizmetler, birincil sektör, ikincil sektör ve üçüncül sektör tarafýndan üretilir.
Her iki yöntemin de kendi avantajlarý ve dezavantajlarý vardýr. Harcama yöntemi, GSYÝH'nin daha doðru bir hesaplamasýný saðlar. Ancak, harcama yöntemi, zaman alýcýdýr ve hesaplamasý zordur. Üretim yöntemi ise, daha hýzlý ve daha kolay hesaplanabilen bir yöntemdir. Ancak, üretim yöntemi, GSYÝH'nin daha az doðru bir hesaplamasýný saðlar.
Amerika Birleþik Devletleri, GSYÝH'yi hesaplamak için harcama yöntemini kullanmanýn nedeni, bu yöntemin daha doðru bir hesaplama saðlamasýdýr. Türkiye ise, GSYÝH'yi hesaplamak için üretim yöntemini kullanmanýn nedeni, bu yöntemin daha hýzlý ve daha kolay hesaplanabilmesidir.
Yazdýklarým yatýrým tavsiyesi deðildir.
Yapay zeka doðru söylememiþ ,Türkiyede GSYÝH hesaplamasýnda hem üretim hem harcama yöntemi kullanýlýyor.Teorik olarak 2 hesaplama da ayný sonucu verir ve veriyor.
ABD'den hesaplama farkýmýz;biz yýllýk GSYÝH deðiþimini hesaplarken 1 yýl önceye göre deðiþimi hesaplýyoruz.Amerikalýlar her çeyrek için bir önceki çeyreðe göre deðiþimi hesaplayýp,dördüncü kuvvetini alarak yýllýklandýrýlýyor.
Yapay zeka henüz baþlangýç aþamasýnda ,ilerde çok daha faydalý ve geliþmiþ olacak,bundan eminim , ama þimdilik cevaplarýný baþka kaynaklardan doðrulatma ,süzgeçten geçirme ,çok güvenmemek gerekiyor.Cevabýný bildiðim birçok soruyu sorduðumda yanlýþ cevaplar verdi.Örneðin:
-"en uzun süre hüküm süren hükümdar kimdir,kaç yýl hükümdalýk yapmýþtýr"
-"Merhaba. Size yardýmcý olmaktan memnuniyet duyarým. Sorunuzun cevabýný araþtýrdým ve þu sonuçlarý buldum: Dünyanýn en uzun süre tahtta kalan hükümdarý **Fransa Kralý XIV. Louis**'dir. 1643'ten 1715'e kadar **72 yýl 110 gün** boyunca hüküm sürmüþtür. 4 yaþýnda tahta çýkan XIV. Louis, hükmetmeye ise 20'li yaþlarýnda baþlamýþtýr. Tarihin en uzun süre hüküm süren ikinci hükümdarý ise **Tayland Kralý Bhumibol Adulyadej**'dir. 1946 ve 2016 yýllarý arasýnda **70 yýl 126 gün** boyunca hüküm sürmüþtür. 18 yaþýnda tahta oturan Kral Bhumibol, Tayland'ýn sevgili ve saygýn bir lideri olarak tanýnmýþtýr. Tarihin en uzun süre hüküm süren üçüncü hükümdarý ise **Ýngiltere Kraliçesi II. Elizabeth'tir. 1952'den beri **69 yýl 163 gün**"
-"Mýsýr hükümdarý ikinci pepi ne süreyle hükümdarlýk yapmýþtýr"
-"Mýsýr hükümdarý ikinci pepi'nin ne süreyle hükümdarlýk yaptýðýna dair sorunuzun cevabýný bulmak için araþtýrma yaptým. Þu sonuçlarý elde ettim:
Mýsýr hükümdarý ikinci pepi, Eski Krallýk döneminin son hükümdarýdýrMÖ 2278 yýlýnda tahta çýkmýþ ve MÖ 2184 yýlýnda ölmüþtür1. Böylece 94 yýl boyunca hüküm sürmüþ ve tarihin en uzun süre tahtta kalan hükümdarlarýndan biri olmuþtur2.
Ýkinci pepi, ilk pepi'nin oðlu ve kraliçe ankhnesmerire'nin eþidir. Hükümdarlýðý sýrasýnda Mýsýr'ýn gücü ve merkezi otoritesi zayýflamýþ, yerel yöneticiler daha fazla baðýmsýzlýk kazanmýþtýr3. Ýkinci pepi'nin ölümünden sonra Mýsýr, Birinci Ara Dönem olarak bilinen bir parçalanma ve karýþýklýk dönemine girmiþtir.
Umarým bu cevap sorunuzu tatmin edici bir þekilde yanýtlamýþtýr. Baþka bir sorunuz varsa lütfen bana bildirin."
Teþekkür ederim hocam. Yalnýz Amerikanýn her çeyrek için öncekine göre farkýný hesaplayýp dördüncü kuvveti almasýnýn mantýðýný anlayamadým bir türlü. Bazen haberlerde örneðin "Amerika 3. çeyrekte %1,2 büyüdü, önceki çeyreðe ait büyümesini de xxx olarak revize etti" gibilerinden haberler okuyoruz. Bu revize olayýnýn nedeni acaba bu mudur?
Yazdýklarým yatýrým tavsiyesi deðildir.
ABD bizdeki gibi gsyih verilerini 3 ay sonra açýklamýyor. Her çeyrek biter bitmez hemen açýklýyor.Ýlk veriler yayýnlanan deðil tahmin veriler olduðu için sonraki okumalarda veri revize edilerek kesinleþtiriliyor.(Toplam 3 okuma).Örneðin Haziran sonunda biten ikinci çeyreðin ilk okumasý Temmuz oluyor sonra veri Aðustos ve Eylül ayýnda revize edilerek kesinleþtiriliyor.Haziran ayýna ait makro veriler Temmuz sonuna kadar yayýnlandýðýndan,ilk gsyih verisinde bazý veriler gerçekleþen deðil, tahmin edilerek ,gsyih verisi yayýnlanýyor.Sonra gerçekleþen veriler yayýnlandýðinda bunlar üzerinden revize ediliyor.
ABD bu yöntemi Ýngiltereden almýþ,kýta avrupasý farklý,bizimle ayný dönemselliði kullanýyorlar.
Günaydýn
Deniz hocam e507 az önce twitterda usd alýþ satýþ verileri üzerinde alttaki tabloyu paylaþtý.
USDTRY anlýk 29.93 civarýnda.
Kapalý çarþýdaki usd alýþ fiyatýnýn bu kadar yukarý yönlü fark olmasýný nasýl yorumlamalýyýz.
Yarýn için olasý faiz kararý öncesi hazýrlýk vs diye cevaplayanlar olmuþ ama mantýklý gelmiyor üstad.
![]()
ABD inþaat verileri piyasa tarafýndan pek gözönüne alinmiyor gibi...
O kadar kötü veriye verdiði tepkiye bakýnca.
Hemde 3 yildiz önem derecesinde iken.
Yer Ýmleri