Çoðu zaman sosyal medyada ülke kredi notumuz için deðerlendirme yapýlýrken elmalarla armutlarýn karýþtýrýldýðýný görüyorum.Rating kuruluþlarý bu notlarý niye veriyorlar,biz çaðýrdýðýmýz için deðil,dünyanýn her tarafýna yatýrým yapan müþterileri var,bu müþterileri ülkeleri dýþýnda bir yere yatýrým yaptýklarý takdirde paralarýný nemalarý ile birlikte geri almanýn riskini öðrenmek istiyorlar ve baþta yatýrým bankalarý olmak üzere müþterileri rating kuruluþlarýna ödeme yapýyorlar.Kamuoyuna açýk olmayan daha detaylý ve özel raporlar da hazýrlýyorlar.
Efendim, bizim ülke kredi notumuz,moðolistan,brundi,bengaldeþ,sudan gibi ülkelerle ayný kümede bize reva mý ,diye sezerzeniþlerde bulunuluyor.Ama burada kriter ;ülkelerin ekonomi büyüklüðü,kiþi baþýna gelir,yaþam standartlarý deðil ki.Ülkenin kiþi baþý geliri 1000 dolarýn bile altýnda olur,halk yoksulluktan kýrýlýyordur ama borcu çok düþüktür,kýsa vadeli borcunun/gsyih'ya oraný düþüktür,cari açýðý yoktur, o zaman o ülkenin kredi notunun böyle olmayan ülkeden daha yüksek olmasý normaldir.Hatýrlayalým,kýsa bir dönem önce yunanistanýn kredi notu toplumsal yaþam standartlarý kendisiyle mukayese edilemeyecek yoksulluktan kýrýlan ülkelerin de altýna ,en dibe indi,çünkü borçlarýný ödeyemez hale geldi.
Bu not "yatýrým yapýlabirliði" ölçen bir not, refah düzeyi,toplumsal yaþam standardý ya da diðer baþka kriterlere göre ölçüm yapmayan bir kredi notu..
Þimdi kredi notu niye veriliyor,bunu netliðe kavuþturduktan sonra ülke ekonomimizin resmi rasyolarýna bakalým:
Bir ülkenin resmi döviz rezervleri, dýþ ödeme zorluklarýyla karþýlaþýlmasý halinde, Merkez Bankasýnca denetlenen, kullanýma hazýr durumdaki dýþ varlýklarý olarak tanýmlanabilir.Bu konuda yaygýn kullanýlan kriter IMF'nin de kullandýðý Guidotti- Greenspan Kuralýna göre oluþturulan kriterdir. Guidotti - Greenspan kuralý; merkez bankasýnýn sahip olduðu brüt döviz rezervleri ve altýn rezervlerinin toplamýnýn, ülkenin vadesine bir yýl kalmýþ olan dýþ yükümlülüklerine eþit olmasýný öngören kuraldýr.Bir yýllýk süre içinde, dýþ yükümlülüklerin yenilenememesi halinde, o ülkeye dýþ kaynak giriþinin devam edebilmesi için bu eþitlik önemlidir. Bu kriteri þöyle bir denklemle ifade etmek mümkün:
Merkez Bankasý Rezervlerinin Yeterliliði = Merkez Bankasý Brüt Döviz ve Altýn Rezervlerinin Toplamý / Ülkenin Vadesine 1 Yýldan Az Kalmýþ Olan Döviz Yükümlülükleri
Bu denklemin sonucunun en az yüzde 100 çýkmasý gerekiyor. Ýdeal olan sonuç ise yüzde 150 olarak tanýmlanýyor.
Merkez Bankasýnýn Perþembe günü yayýnladýðý en son verilere göre hesaplayalým ,bakalým kaç çýkýyor:
Brüt altýn:41.858
Brüt döviz:78.766
Toplam:120.624 milyar dolar
Vadesine 1 yýldan az kalmýþ,Kýsa vadeli borç:206.2 milyar dolar
Merkez Bankasý Rezervlerinin Yeterliliði:120.624/206.2=%58.5 ,çok düþük,
Ama,Vadesine 1 yýldan az kalmýþ olan dýþ yükümlülükler deyince cari açýðýnýz varsa,onu da dýþ yükümlülüklerinize ilave etmeniz gerekiyor,o ne kadar.Yýlýn ilk 6 ayýnda 36.8 milyar dolar olmuþ.Tahminim yýllýk 60 milyar dolarýn üzerinde olur, o zaman hesabý bu veriyi de dikkate alarak tekrarlayalým:
Merkez Bankasý Rezervlerinin Yeterliliði:120.624/(206.2+60)=%45.5 son derece düþük.
Rezerv yeterliliði ile ilgili merkez bankasýnýn net döviz rezervleri üzerinden de baþka kriterler var, ama Perþembe günü itibariyle son rakam (-) 67.1 milyar dolar olduðu için o kanala hiç girmiyorum.
Þimdi gelelim bu rasyolarda gidiþat nasýl,ekonomi yönetimi riski azaltmak için örneðin net borç ödemesi yapacak,kýsa vadeli borçlarýmýzý azaltacak þekilde bir politika yönlendirmesi yapmýþ mý, orada grafik aþaðýdaki þekilde:
https://geoim.bloomberght.com/2023/0...fd06646933.jpg
son rakam 202.2 milyar dolar; kýsa vadeli borçlarýmýzda sürekli yükselen bir trend görüyoruz.
Peki dýþ ticaret açýðýmýz ve cari açýðýmýz:Dýþ ticaret açýðýmýz yýlýn ilk 8 ayýnda 82.413 milyar dolar olmuþ,her ay ortalama 10 milyar dolarýn üzerinde dýþ ticaret açýðý veriyor,sürekli yeni dýþ ticaret açýðý rekorlarý görüyoruz,cari açýðýmýz ise yýlýn ilk 6 ayýnda 36.8 milyar dolar olmuþ,yýlý muhtemelen 60 milyar dolarýn üzerinde gibi çok yüksek bir rakamla kapatacaðýz.
Peki ekonomi politikalarýnda dýþ ticaret açýðýný,özellikle ithalatý azaltýcý yönde bir para politikasý görüyormuyuz,aksine döviz baskýlanarak ithalat ucuzlaþtýrýlýyor,gevþek para politikasýyla ve derin negatif faizlerle ithal tüketim ürünleri talebi artýyor.(TÜÝK'e göre yýlýn ilk 7 ayýnda yatýrým(sermaye) mallarý ithalatý %37.1 artarken,ara mallar(ham madde) ithalatý %4.9 azalýrken(petrol ve doðalgaz fiyatlarýnýn düþüþü,enerji faturamýzýn düþüþü nedeniyle),tüketim mallarý ithalatý %67.9 artmýþ)
Rasyolarýmýz bu kadar kötüyken ve iyileþtirmeye yönelik ekonomi politikalarý da yokken,bu kredi notlarýna(yatýrým yapýlabilir seviyenin 5 ve 6 kademe altlarý) þükretmemiz, ve Fitch'e de, notumuz deðiþmese de,görünümü duraðana çevirme jestinden dolayý teþekkür etmemiz gerekiyor.
Alýntý yaparak yanýtla
Originally Posted by tantrum
Yer Ýmleri