Originally Posted by
deniz43
Ýçinde bulunduðumuz ekonomik krizi öncekilerden ayýran farklar
-Ýþsizlik oraný çok yükseldi.1994 krizinde %8.5,2001 krizinde %11.3 olan iþsizlik oraný þu anda resmi olarak %13.5.Ancak iþini kaybettikten sonra 2 yýl içinde iþ bulamayanlar ya da iþ bulmaktan umudunu kesenler de dahil edildiðinde(yaklaþýk 2.5 milyon kiþi) ''geniþ iþsizlik oraný'' %19.3'e kadar yükselmiþ durumda.( Ýþsiz Tanýmý: Referans dönemi içinde istihdam halinde olmayan (kâr karþýlýðý, yevmiyeli, ücretli ya da ücretsiz olarak hiç bir iþte çalýþmamýþ ve böyle bir iþ ile baðlantýsý da olmayan) kiþilerden iþ aramak için son 4 hafta içinde iþ arama kanallarýndan en az birini kullanmýþ ve 2 hafta içinde iþbaþý yapabilecek durumda olan 15 ve daha yukarý yaþtaki fertler iþsiz nüfusa dahildirler.)
-Önceki ekonomik krizlerde kendi kendini doyuran bir Türkiye vardý.Tarým ve hayvancýlýk yaparak geçinemeyen kýrsal nüfusun ekmeyi,üretmeyi býrakarak kentlere göç etmesiyle 2008 baþýnda nüfusun %29'nu oluþturan kýrsal nüfus 2018 yýlý sonunda %7.7'ye geriledi.Bu nedenle Türkiye ,2018 yýlýnda 405 bin buðday,2.119 milyon ton mýsýr,656 bin ton arpa,146 bin ton prinç,355 bin ton mercimek,93 bin ton nohut ,12 bin ton kuru fasulye,712 bin ton ayçiçeði ithal etmek zorunda kaldý.Süt fiyatlarýnýn yem fiyatlarýnýn gerisinde kalmasý ve et ithalatý nedeniyle üretici hayvanlarýný kestirmek zorunda kaldý ya da kestirmek için sýrada bekliyor.Bu nedenle önümüzdeki yýllarda et arzýnýn azalmasýyla fiyatlar fýrlayacak ya da daha fazla ithalat yapmak zorunda kalacaðýz.
Bunun sonucu olarak, daha önceki ekonomik kriz dönemlerinde kýrsal kesimdeki akrabalarýndan gýda desteði alan iþini kaybeden ya da büyük ekonomik sýkýntý içinde olan kentlerdeki alt gelir hane halký bu sefer krizi çok daha sert yaþayacak.
Biliyoruz ki iþ olmayýnca gelir,gelir olmayýnca tüketim de olmaz veya kýsýlýr,bu da talebin daha da düþmesiyle üretimin düþmesine,üretimin düþmesi de yeni iþten çýkarmalarý yaratarak fasit daireye dönüþür,ekonominin toparlanmasýný frenler.
-Önceki ekonomik krizlerde bütçe dýþý gelir saðlayan,Ereðli,Tüpraþ,Türk Telekom gibi KÝT'ler vardý,þimdi bunlar özelleþtirildiðinden devlet buralardan gelen gelirlerden mahrum.
-Üretimde 2000 yýlý öncesi %30'larda olan ithal girdi oraný 2003-2013 yýlý arasý türk lirasýnýn aþýrý deðerlenmesiyle ithal girdi oraný %70'e kadar çýkmýþ,bu nedenle kurlardaki deðiþim enflasyon ve cari açýk üzerinde çok daha etkili hale gelmiþtir.Üretimde yerli girdi oranýnýn yeniden yükselmesi ekonomi politikalarýnýn radikal olarak deðiþtirilmesini gerektiriyor ,ancak bu politika deðiþikliði yapýlsa bile sonuçlarýný almak zamana ihtiyaç duyuluyor.
-2 Milyon'a yakýn bir konut stokunun birikmesi,bu stokun bir bölümü erimedikçe kýsa vadede bu sektörde hareket olmayacaðýný istihdam yaratamayacaðýný gösteriyor.
-Türkiye ekonomisinin en büyük sorunlarýndan biri ,rekabet ettiði ülkelere göre, üretimde verimlilik düþüklüðüdür.Verimliliði saðlayacak 2 temel etken ; ileride iþgücüne katýlacaklara okul hayatýnda iyi bir eðitim verilmesi diðeri de teknolojik yatýrýmlarýn yapýlmasýdýr.
Türkiye 2002-2018 arasý dýþ borcunu 129 milyar dolardan 448 milyar dolara yükseltmiþ,ancak alýnan borç dýþ ticarete konu üretim alanlarýnda kullanýlmadýðý için teknolojik olarak rekabet gücü saðlayacak alanlarda yatýrým yapýlmamýþ,eðitim kalitesi ise daha geriye gitmiþtir.Bunun sonucu olarak Türkiyenin dýþ ticarette rekabet gücü azalmýþ,rekabet gücünü arttýrmak için parasýný 'devalüe' ihtiyacý doðmuþtur.
-Bundan önceki krizlerde hane halký ve özel sektörün borcu düþük ya da makul düzeylerdeydi.2002 yýlýnda hane halkýnýn borcu sadece 6.6 milyar TL idi,bu rakam 2018 yýlýnda ise 535.5 milyar TL'ye çýkmýþtýr(Artýþ oraný 81.13 kat,ayný dönemde enflasyon ise 4.48 kat artmýþ.GSYÝH'ya oranlarsak ise %1.8'den %14.5'a çýkmýþ) Reel sektörün borcu ise 87.8 milyar TL'den 2635.7 milyar TL'ye çýkmýþ(30.2 kat artýþ. GSYÝH'ya oranlarsak ise %24.4'den %71.2'a çýkmýþ.).Reel sektör +Bankalar'ýn dýþ borcu ise 66.7 milyar TL'den 1.549 trilyon TL'ye çýkmýþ(23.22 kat)( GSYÝH'ya oranlarsak ise %18.6'den %41.8'e çýkmýþ)
Mevcut hane halký borç yükü,toplumdaki gelir daðýlýmý ve kiþisel gelirlerle tüketimi teþvik etmek ve bu yolla ekonominin büyümesine destek saðlamayý hedefleyen politikalar büyük ihtimalle bankalarýn batýk kredi oranýný yükselteceði için risk yaratýr.
Þirketlerin yüksek kaldýraç kullanmasý ve aþýrý borçlu olmasý ise ,küçülen bir ekonomide düþen cirolar ve karlar ile hem borç geri ödemelerini yapmasýný zorlaþtýracak hem de daha fazla borçlanarak yeni yatýrým yapmalarýna ve istihdam yaratmalarýna imkan vermeyecek düzeyde.
-Türkiye'nin 1 yýl içinde ödemesi gereken kýsa vadeli borcu(177.2 milyar dolar) dünyadaki emsal ülkelere göre yükselerek en yüksek oranlardan biri haline geldi.2002 yýlýnda bu oran GSYÝH'sýmýzýn %7.13 ü iken 2018 sonunda %22.6'sýna yükseldi ve herhangi bir politik ve jeostratejik riskin tetiklemesiyle borcunu çevirememe riskini yükseltti.
-Ekonomi çok sert daralýyor.TUÝK'in son yayýnladýðý dördüncü GSYÝH rakamlarýnda mutabýk deðilim,özellikle tarým(
************************************************** ***********************************
Bunlar TUÝK'in kendi yayýnladýðý verilerden:-Tahýl ürünleri üretim miktarlarý 2018 yýlýnda bir önceki yýla göre %4,8 oranýnda azalarak yaklaþýk 34,4 milyon ton olarak gerçekleþti
Bir önceki yýla göre buðday üretimi %7 oranýnda azalarak 20 milyon ton, arpa üretimi %1,4 oranýnda azalarak 7 milyon ton, çavdar üretimi deðiþim göstermeyerek 320 bin ton, yulaf üretimi %4 oranýnda artarak 260 bin ton oldu.
Baklagillerin önemli ürünlerinden yemeklik bakla %13,8 oranýnda azalarak yaklaþýk 5,9 bin ton, kýrmýzý mercimek %22,5 oranýnda azalarak 310 bin ton, yumru bitkilerden patates ise %5,2 oranýnda azalarak yaklaþýk 4,6 milyon ton olarak gerçekleþti.Yaðlý tohumlardan soya üretimi deðiþim göstermeyerek 140 bin ton oldu.Tütün üretimi %14,4 oranýnda azalarak 80 bin 200 ton, þeker pancarý üretimi ise %10,6 oranýnda azalarak 18,9 milyon ton olarak gerçekleþti.
-Sebze ürünleri üretim miktarý 2018 yýlýnda bir önceki yýla göre %2,6 azalarak yaklaþýk 30 milyon ton oldu.Sebze ürünleri alt gruplarýnda üretim miktarlarý incelendiðinde, yumru ve kök sebzeler %2,5, meyvesi için yetiþtirilen sebzeler %2,9 azalýrken, baþka yerde sýnýflandýrýlmamýþ diðer sebzeler ise %1,4 oranýnda arttý.
Meyveler, içecek ve baharat bitkileri üretim miktarý 2018 yýlýnda bir önceki yýla göre %0,8 oranýnda artarak yaklaþýk 22,3 milyon ton olarak gerçekleþti. Toplanan inek sütü miktarý Aralýk ayýnda bir önceki yýlýn ayný ayýna göre %5,3 azaldý.Aralýk ayýnda ticari süt iþletmeleri tarafýndan içme sütü üretimi 140 bin 734 ton olarak gerçekleþti ve bir önceki yýlýn ayný ayýna göre %11,3 azalýþ gösterdi.
-Tavuk yumurtasý üretimi Aralýk ayýnda bir önceki yýlýn ayný ayýna göre %1,3 azaldý.
Takvim etkisinden arýndýrýlmýþ seriye göre ise tavuk eti üretimi bir önceki yýlýn ayný ayýna göre %7,4 azaldý.
-Toplam kýrmýzý et üretimi kurban bayramýnýn gerçekleþtiði bir önceki çeyreðe göre %23,5, bir önceki yýlýn ayný çeyreðine göre %12,1 oranýnda azaldý.
Sýðýr eti üretimi bir önceki çeyreðe göre %21,8, bir önceki yýlýn ayný çeyreðine göre %7,8 oranýnda azaldý.
Koyun eti üretimi bir önceki çeyreðe göre %37,3, bir önceki yýlýn ayný çeyreðine göre %31,2 oranýnda azaldý.)
************************************************** ******************************
ve dýþ ticaretten gelen katký paylarýnda -bana göre- yanlýþ ölçüm ya da hesaplama var,benim hesaplamam dördüncü çeyrekte gsyih'da bir önceki yýlýn ayný dönemine göre küçülmeyi %5.1 civarýnda gösteriyor.Ancak TUÝK'in rakamlarýný esas alsak bile burada bile ekonomi oldukça sert daralýyor.
TUÝK GSYÝH hesaplarýný bir önceki yýlýn ayný dönemine göre yapýyor,ayný verileri ABD istatistik kurumunun yaptýðý standartlarda bir önceki çeyreðe göre hesaplayarak yýllýklandýrýlmýþ olarak yaparsak Türkiye ekonomisinin içine girdiði krizin derinliði daha iyi anlaþýlacaktýr:
2009 Zincirlenmiþ hacim rakamlarýyla:
(mevsim ve takvim etkisinden arýndýrýlmýþ endeksler)
üçüncü çeyrek gsyih/ikinci çeyrek gsyih= 173.6/176.4=-% 1.5873^4=-%6.35'lik küçülme
dördüncü çeyrek gsyih =/üçüncü çeyrek gsyih=169.4/173.6=-%2.41935^4=-%10.03'lük küçülme.
Yani ABD istatistik standartlarýyla, mevsim ve takvim etkisinden arýndýrýlmýþ olarak üçüncü ve dördüncü çeyrek gsyih deðiþimlerini yýllýklandýrýlmýþ olarak hesaplarsak sýrasýyla üçüncü çeyrekte %6.35,dördüncü çeyrekte %10.03'lük sert küçülmeler görüyoruz.
SONUÇ:Veriler ekonominin kýsa zamanda toparlanamayacaðý uzun sürecek bir resesyona ilave olarak yüksek iþsizlik ve yüksek enflasyonun da bir arada olmasý nedeniyle ekonominin ayný zamanda depresyona da girmiþ olduðunu söyleyebiliriz.Bu nedenle ekonomimiz için -þu andaki- öngörüm,devam etmekte düþüþün tamamlanýp dibi bulmamýzdan sonra ekonomimizin L þeklinde devam edeceði önceki kriz dönemlerinde gördüðümüz V tipi bir toparlanmanýn olmayacaðý þeklindedir.
Ancak seçimler sonrasýnda 1994 krizinden sonraki 5 Nisan,1980'deki 24 Ocak,ya da 2001 krizinden sonra Kemal Derviþ Programý gibi içinde yapýsal reformlar da içeren,hukuktan eðitime farklý alanlarda da Avrupa Birliði normlarýný hayata geçiren kapsamlý bir ekonomik program uygulamaya sokulur,yatýrýmcý güveni saðlanýr,Türkiye'ye dýþarýdan doðrudan yatýrýmlar akmaya baþlarsa o zaman ekonominin de görünümü deðiþir,düþtüðümüz yerden çýkar ekonomimiz yeniden yükseliþe geçebilir.Ama ekonomide herhangi bir sorunun olmadýðý tezinde ýsrar edilir,kozmetik ve palyatif kararlar ile gün kurtarýlmaya çalýþýlýrsa o zaman çok uzunca bir süre ekonomik krizin içinde yaþamaya devam edeceðiz demektir.
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri