Satýn alma gücü paritesine göre döviz kuru dengesi nasýl hesaplanýr,neden önemlidir,daha önceki yazýlarýmdan -okumamýþ olanlar için- tekrar alýntý yapayým;
" ''Þöyle düþünelim; 1 USD=1 TL olsun. Bu tür bir kur seviyesinde de cari açýðýmýzýn sýfýr olduðunu varsayalým. Ulaþtýrma maliyetleri ve korumacýlýk önlemlerinin olmadýðý bir ortamda, Bizim ürettiðimiz 1 adet çamaþýr Makinesi = 1000 TL ise, bu çamaþýr makinesi'nin dolar bazýnda fiyatý 1000 ABD dolarýdýr (Çünkü 1 USD =1 TL'dir). Aradan 2 yýl geçmiþ olsun ve Türkiye'deki enflasyon izleyen 2 yýlda toplam %40 olsun. Yani çamaþýr makinesi'nin fiyatý 1000 TL'den 1400 TL'ye çýkmýþ olsun ve ABD'de bu sürede enflasyon 'sýfýr' olsun. Eðer kurlar hala 1 USD = 1 TL ise bizim paramýz ABD dolarýna karþý aþýrý deðerlenmiþtir. Yani adet çamaþýr makinesi = 1400 USD seviyesine gelmiþtir. Dolayýsýyla ABD'li biri bizim ürettiðimiz 1400 USD'lýk çamaþýr makinesini deðil kendi ürettikleri 1000 USD'lýk Çamaþýr makinesini satýn alacaktýr. Paramýz aþýrý deðerli olduðu için, biz de kendi çamaþýr makinemizi, televizyonumuzu, otomobilimizi veya buzdolabýný almak yerine daha ucuza gelen diðer ülke mallarýný (Bu örnekte ABD mallarýný) almak isteriz(1400 TL yerine 1000 TL'ye). Zaten geliþmekte olan ülkelerdeki en büyük problemlerden biri ithal mallarýný tüketmeye yönelik güçlü istektir. Þimdi örneðe tekrar dönecek olursak; eðer bu 2 yýl içinde enflasyon birikimli olarak %40 olmuþken, Türk lirasý da dolara karþý %40 deðer kaybetmiþ olursa 1USD =1.40 TL olacaktýr. Böylelikle bizim bir adet çamaþýr makinemiz 1400 TL olsa dahi dolar fiyatý = 1400/1.40 = 1000 USD þeklinde olacak ve dýþ ticaret açýðý oluþmasýný engelleyecektir. TL'nin deðer kaybetmesi, hem yerlilerden gelen ithal taleplerini sýnýrlayacak, hem de ihracatýn sorunsuz devam etmesini saðlayacaktýr. Ýþte bu mantýkla bir hesaplama yapýlabilir"
Niye önemlidir:
Her ülkede,o ülkenin þartlarýna göre bir üretim maliyeti vardýr,üretmediðiniz mallarý mecburen fiyat ne olursa olsun dýþarýdan almak zorundasýnýz(Örneðin petrol gibi,ilaç gibi..) ama üretebildiðiniz ürünlerde ithalat yapýp yapmamanýz için belirleyici olan üretim maliyetidir.Örneðin 'dolarýn çok uç bir örnekle dolarýn bir an 4 TL'nin altýna düþtüðünü düþünelim ,ne olur! Tarým ürünlerinden sanayi ürünlerine Türkiye'de üretilen her þeyin maliyeti yurt dýþýna göre çok daha pahalý olur,Türkiye'de üretilen hiç bir þey ,fiyatý ithallere göre çok daha pahalý olacaðý için satýlamaz,her þeyi ithal etmeye baþlarýz,fabrikalar kapanýr çalýþanlar iþsiz kalýr,köylerdeki üreticiler de üretmeyi býrakýr þehirlerde iþ aramaya gelirler.Ýþi olanlar sadece devlet memurlarý ve hekim,avukat,berber,taksi þöförü,lokantacý gibi hizmet sektöründe olanlar olur,her þeyi ithal ettiðimiz için bunu daha fazla borçlanarak yaparýz,5-6 yýl içinde 450 milyar dolarý aþkýn borcumuz katlanarak 1 trilyon dolara dayanýr,diyeceðim ama diyemiyorum,çünkü o duruma gelmeden kreditörler ''bu ülkede hiç bir þey üretilmiyor,verdiðimiz borcu nasýl ödeyecekler'' deyip borç vermeyi keserler,öyle olunca da her þey yurt dýþýndan ithal edildiði için ülkede ekmekten ilaca hiçbir þeyi bulamazsýnýz,hem enflasyon hem de kurlar göklere çýkar,fabrikalar hurda fiyatýna satýldýðý ve köylü de üretimi býrakýp þehre indiði için hemen üretime de yeniden dönemezsiniz,ülkede kaos olur.
Ýþte bu nedenle eðer -Kuzey Kore gibi - dýþ dünyaya kapalý bir ekonomi deðilseniz,kurlarýn rekabetçi olmasý çok önemlidir.Ve ABD'sinden Çin'e,Japonya'dan Euro Bölgesi'ne en zengin ve ekonomisi geliþmiþ ülkeler bile dýþ ticarette rekabet gücünü koruyabilmek için paralarýnýn deðerlenmemesi için kavga veriyorlar.
Ben de 1 yýl önceye kadar yukarýda anlattýðým yöntem ile ,ülkeler arasý reel enflasyon farklarýndan yola çýkarak TL'sýnýn denge kurunu hesaplýyor ve buradan yayýnlýyordum.Ama TUÝK'in yayýnladýðý enflasyon rakamlarýnýn güvenirliði ve tutarlýlýðý kalmadýðý için,artýk bu hesaplamayý ,enflasyon hesaplamasýný da kendim yapýp ve bu enflasyon düzeltme katsayýsýyla düzeltme yaparak,sadece isteyen yakýn çevreme gönderiyorum,Tuik'in enflasyon veriler hakkýnda eleþtirel bazý linkler:
https://www.karar.com/yazarlar/ibrah...kunuslar-11628
Enflasyon hesabýna küçük dokunuþlar
https://ugurses.net/2019/07/04/veri-...-tartisiliyor/
Veri güvenilirliði tartýþýlýyor
https://www.yenicaggazetesi.com.tr/e...di-52488yy.htm
Enflasyon rakamlarý "Reis"in bekasýna baðlandý!.
https://www.paraanaliz.com/2019/turk...de-36-9-39981/
Birleþik Kamu Ýþ: Gýda fiyatlarýnda yýllýk enflasyon yüzde 36.9
Ama sorduðunuz için söyleyeyim,benim satýn alma gücü paritesi metoduyla yaptýðým hesaplamaya göre;%50 usd+%50 euro aðýrlýklý sepete karþý türk lirasýný rekabet gücü yüksek tutacak denge kurlarý ,Eylül sonu itibariyle:Son 1 euro=1.1167 usd paritesiyle 1 USD:6.8946, 1EURO:7.6992 rakamlarýna karþý geliyor.
Yani 1 euro=1.1167 usd paritesinde 1 USD:6.8946, 1EURO:7.6992 rakamlarýný.
denge kuru ve ticarette rekabetçi bir kur olarak görebiliriz.Tabii bu bandýn her ay usd+euro enflasyonu ortalamasý ile bizim enflasyonumuz arasýndaki fark kadar artmasý gerekir ki ,kurlarýmýz rekabetçi olmaya devam etsin,ama eðer bizim enflasyonumuz da ABD ve Euro bölgesinin enflasyonu seviyesine inerse o zaman kurlarýmýz da artmadan sabit kalabilir
Yer Ýmleri