-Doðru,kamyon þöförü bulmakta sýkýntý yüzünden Ýngiltere'den benzin istasyonlarýna akaryakýt sevkiyatý yapýlmakta zorluk çekiliyor ve benzin istasyonlarý önünde uzun kuyruklar var.
https://pbs.twimg.com/media/FAKQLI9X...g&name=360x360
Ýngiltere'de sadece benzin sýkýntýsý yok,supermarketlerde gýda ürünleri sýkýntuýsý da baþgöstermiþ durumda.Sebebi dünyadaki iki büyük gübre üreticisi (ayný zamanda Ýngiltere'nin karbondioksit ihtiyacýný karþýlayan) Norveçli Yara ve Amerikalý CF Endüstri Holding'in doðalgaz fiyatlarýndaki küresel artýþtan ötürü üretimi kýsma kararý yatýyor. Ýngiltere'nin karbondioksit gazý ihtiyacýnýn yüzde 60'ýný karþýlayan CF Endüstri Holding'in Billingham Teesside ve Cheshire'daki gübre tesislerini kapamasýyla birlikte ülkede ciddi bir kriz patlak vermiþ oldu.Önemi karbondioksit gazý, paketlenmiþ gýda ürünlerinde raf ömrünü uzatýcý iþleve sahip. Fýçý bira, kola gibi gazlý meþrubatlarda kullanýlýyor, alkollü içeceklerin raf ömrünü uzatýyor. Kuru buz hali ise gýda sevkiyatýnda ürünlerin tazeliðini korumaya yardýmcý oluyor. Bunun yanýnda, boðucu etkiye sahip karbondioksit gazý Ýngiltere'de domuz ve tavuk çiftliklerinde, kesimden önce hayvanlarý sersemletmek için de kullanýlmakta.
Ürünleri süpermarketlere daðýtacak kamyon sürücüsü bulmakta zorluklar da ilave olunca,süpermarketlerde ürün bulmak zorlaþmýþ,fiyatlar da yükselmiþ durumda.
Yüksek talep nedeniyle ABD'de kamyon þöförlerine ödenen ücret yýllýk 98 bin dolar'a kadar yükselmiþ durumda ama hala eksikliði tamamlanamamýþ durumda ,arz talep dengesi dengeleninceye kadar ücretlerdeki yükselmenin devam etmesi bekleniyor.
https://odmarketing.odfl.com/nowhiringdrivers
-Enerji fiyatlarýnda ise baþta doðalgaz olmak üzere Avrupa piyasalarýnda çok büyük artýþlar var.
https://edition.cnn.com/2021/09/23/b...sis/index.html
Bunun birçok sebebi var.Kurak iklim nedeniyle hidroelektrik enerjinin kullaným payýnýn azalmasý,rüzgarýn bu yýl az olmasý nedeniyle bu kaynaktan az enerji edilmesi,karbon salýnýmýný azaltmak için kömür santrallarýndan vaz geçilmesi,Rusyanýn ,Ukranya üzerinden verdiði gazý azaltmasý ve kuzey akýmý boru hattýnýn henüz tamamlanmamýþ olmasý..
Sonuçta doðalgaz'a yönelinmesi nedeniyle doðalgaz'ýn spot fiyatlarýnda ve doðalgazdan elde edilen elektrik santrallarý nedeniyle elektrik fiyatlarýnda,doðalgazýn yoðun kullanýldýðý baþta gübre fabrikalarý olmak üzere birçok sanayi ürününün maliyetinde büyük artýþlar olmuþ durumda.
Almanya ve Fransa da enerji maliyetlerinde son 2 yýlda %350 civarýnda artýþ olurken bu oran Ýngilterede %1400'u bulmuþ durumda.
Türkiye'nin durumu ise daha farklý.Avrupa'da doðalgaz fiyatlarý arz ve talebe göre serbest piyasada belirlenirken.Türkiye boru hatlarý üzerinden uzun süreli al/ya da öde anlaþmalarýna sahip.Burada anlaþmanýn yapýldýðý tarihteki piyasa fiyatlarý üzerinden sabit bir fiyat söz konusu,ve piyasalardaki fiyat dalgalanmalarýndan etkilenmiyor.6 ayda bir petrol fiyatýndaki deðiþimlerine göre formül güncelleniyor.Türkiye'nin bu þekildeki gaz tedariki toplam tedarikinin %72'isini oluþturuyor.Geri kalan %28 ise sývýlaþtýrýlmýþ likit gaz olarak temin ediliyor,bunun da %16'lýk kýsmý uzun vadeli ithalat anlaþmalarý,sadece %12'isi spot fiyatlarla alýnan sývýlaþtýrýlmýþ doðalgaz söz konusu ,etkilendiðimiz kýsým sadece bu kadar.Ama onu da boru hatlarýyla temin ettiðimiz gaz fiyatlarýndan talep etmek siyasi iliþkilerin gidiþatýna göre,boru hatlarý üzerinden temin etmek mümkün.
-Bence ,batý dünyasýyla iliþkilerimizin -iktidara kim gelirse gelsin- artýk AKP öncesi duruma geri dönmesi çok zor,toplum olarak da artýk ayný toplum deðiliz,AKP döneminde 10 milyon'a yakýn arap,afgan,pakistanlý,afrikalý kendi kültürleriyle ülkemizin bir parçasý oldular,demografi,deðer yargýlarý,kültürel yapý,eðitim seviyesi de ortalama olarak avrupa'dan iyice uzaklaþtý. .Zaten,diyelim ki iktidar deðiþti,bir sonraki seçimde yine AKP benzeri bir iktidarýn yeniden gelmemesinin de garantisi yok.
Ama ,batý dünyasý dýþýnda kalsak bile,"hukukun üstünlüðü,demokrasi,bireysel temel haklar ve özgürlükler,yönetimde þeffaflýk ve hesap verilebilirlik,güçlerin ayrýlýðý,baðýmsýz ve tarafsýz yargý, bürokratik ve ekonomi yönetimi mevzuatý ,baðýmsýz düzenleyici kurullarla regüle edilen iþleyen serbest piyasa ekonomisi" gibi temel kriterlerde avrupa birliði standartlarýný yakalamayý baþarýrsak ,kurumlar ve kurallar devleti olursak, varlýklarýmýzýn büyük bir iskontoyla deðil,avrupadaki muadil ülkeler seviyesinde deðerlemeleri yapýlarak, fiyatlanmasý ve deðerlerinin yükselmesi mümkün.
Yer Ýmleri