Originally Posted by
deniz43
-Forumun eskileri bilir,bu hesaplamayý 2007 yýlýndan itibaren uzun süre yaptým,merkez bankasý baþlangýç noktasýný 2003 yýlý baþý olarak aldýðý için ben de hesaplarýmý bu tarihi referans alarak yaptým.Ancak merkez bankasý 2019 yýlýnda yaptýðý bir yöntem deðiþikliði ile baþlangýç yerini 1994 tarihine çekince,ben de referans baþlangýç noktasýný daha rekabetçi olduðu ve bir önceki yýl cari fazla verdiðimiz için 2002 yýlý baþýna çektim.
-Döviz kurlarýnda bir rekabetçi denge kuru vardýr ve daha önce bu baþlýkta birkaç defa verdiðim ve aþaðýda yeniden vereceðim örnek doðrultusunda bu rakam hesaplanabilir ama çoðu zaman özellikle geliþmekte olan ülkelerde bu denge kurundan uzak rakamlar görürürüz,paranýz bazen aþýrý deðerli bazen de aþýrý deðersiz olabilir.Örneðin 2003-2013 arasýnda bir yandan IMF ile bütçe dengesi,düzenleyici kurullarýn baðýmsýz ve liyakat sahibi kiþiler tarafýndan etkin iþletilmesi,populist harcamalarýn önüne set çekilmesi,diðer yandan çok daha önemli Avrupa Birliði ile üyelik müzakerelerine baþlanmasý,her üyelik müzakerelerine baþlayan diðer ülkelerin sonunda üye olduðu Türkiye'nin de sonunda üye olacaðý ve buna paralel hukuk sisteminin ve mevzuatýn avrupa birliði gibi olacaðý beklentisiyle Türkiye'ye çok büyük ölçekli doðrudan yatýrým ve ve portföy yatýrýmý girdi ve bunun sonucunda Türk Lirasý aþýrý deðerlendi,yüksek enflasyona raðmen dolar neredeyse 10 sene önceki deðerinde sabit kaldý.Þimdi ise tam zýt yönde bir geliþme var.Güçler ayrýlýðýnýn ortadan kalkmasý,idarenin þeffaflýðýnýn ve hesap verilirliðinin olmamasý,hukukun üstünlüðünün kalkmasý,yargýnýn baðýmsýzlýðý ve tarafsýzlýðýnýn kalmamasý,kiþisel temel hak ve özgürlüklerin baský altýnda olmasý, ifade özgürlüðünün kýsýtlanmasý gibi nedenlerle sadece doðrudan dýþ yatýrýmlar çok azalmýþ olmasý dýþýnda yerliler de yeni yatýrým yapma konusunda tereddüt yaþýyor ve defansif yatýrým araçlarýnda birikimlerini korumaya çalýþýyorlar.Sorunuzun cevabý evet.Türkiye'de þu anda hukukun üstünlüðüne saygý gösteren ,güçler ayrýlýðýna saygý gösteren ve uygulayan farklý bir iktidar olsa Türk lirasý daha deðerli olurdu.
-Þu anda merkez bankasýnýn net rezervi 100 milyar dolarý olsaydý,TL daha deðerli olurdu.Çünkü küresel serbest piyasa ekonomisinde traderler'in para kazanma içgüdüsü var ve parasýný savunacak bir rezerve sahip olmayan merkez bankasýnýn parasýný satýp para kazanmak istemeleri doðal,bunu politik nedenlere baðlamak yanlýþ olur,ben sadece "traderler'ýn para kazanma içgüdüsü" diyorum.
-Merkez bankasýnýn politika faizini arttýrmasýnýn TL'nin deðerini arttýrýcý yönde bir etkisi olur ama tek baþýna yeterli olmayabilir,TL'nin piyasa deðerinin oluþmasýnda birçok faktör var,Fed'in politikalarý, iç ve dýþ siyasi geliþmeler,global piyasalardaki trendler gibi,..bunlarýn bileþkesini almak gerekiyor.
************************************************** *****
Þöyle düþünelim; 1 USD=1 TL olsun. Bu tür bir kur seviyesinde de cari açýðýmýzýn sýfýr olduðunu varsayalým. Ulaþtýrma maliyetleri ve korumacýlýk önlemlerinin olmadýðý bir ortamda, Bizim ürettiðimiz 1 adet çamaþýr Makinesi = 1000 TL ise, bu çamaþýr makinesi'nin dolar bazýnda fiyatý 1000 ABD dolarýdýr (Çünkü 1 USD =1 TL'dir). Aradan 2 yýl geçmiþ olsun ve Türkiye'deki enflasyon izleyen 2 yýlda toplam %40 olsun. Yani çamaþýr makinesi'nin fiyatý 1000 TL'den 1400 TL'ye çýkmýþ olsun ve ABD'de bu sürede enflasyon "sýfýr" olsun. Eðer kurlar hala 1 USD = 1 TL ise bizim paramýz ABD dolarýna karþý aþýrý deðerlenmiþtir. Yani adet çamaþýr makinesi = 1400 USD seviyesine gelmiþtir. Dolayýsýyla ABD'li biri bizim ürettiðimiz 1400 USD'lýk çamaþýr makinesini deðil kendi ürettikleri 1000 USD'lýk Çamaþýr makinesini satýn alacaktýr. Paramýz aþýrý deðerli olduðu için, biz de kendi çamaþýr makinemizi, televizyonumuzu, otomobilimizi veya buzdolabýný almak yerine daha ucuza gelen diðer ülke mallarýný (Bu örnekte ABD mallarýný) almak isteriz(1400 TL yerine 1000 TL'ye). Zaten geliþmekte olan ülkelerdeki en büyük problemlerden biri ithal mallarýný tüketmeye yönelik güçlü istektir. Þimdi örneðe tekrar dönecek olursak; eðer bu 2 yýl içinde enflasyon birikimli olarak %40 olmuþken, Türk lirasý da dolara karþý %40 deðer kaybetmiþ olursa 1USD =1.40 TL olacaktýr. Böylelikle bizim bir adet çamaþýr makinemiz 1400 TL olsa dahi dolar fiyatý = 1400/1.40 = 1000 USD þeklinde olacak ve dýþ ticaret açýðý oluþmasýný engelleyecektir. TL'nin deðer kaybetmesi, hem yerlilerden gelen ithal taleplerini sýnýrlayacak, hem de ihracatýn sorunsuz devam etmesini saðlayacaktýr. Ýþte bu mantýkla bir hesaplama yapýlabilir.
"Satýn alma gücü paritesi teorisi" baz alýnarak dolar kaç TL olmalý sorusuna cevap aranýrken, ülkenin cari açýk vermediði bir yýl bulunur. Örneðin Türkiye'de 2001 yýlý cari fazla verdiðimiz bir yýldýr,1 Ocak 2002 referans alýnarak bu hesaplama yapýlabilir.
************************************************** ******************************
Alýntý yaparak yanýtla
Yer Ýmleri