Reel sektör þirketlerinin döviz açýk pozisyonlarý artmaya devam ediyor.
Merkez Bankasýnýn bugün yayýnladýðý veriye göre,finansal kesim dýþýndaki þirketlerin ,Aralýk2025 sonu itibariyle döviz açýk pozisyonlarý 188.551 milyar usd'a yükseldi.
Þirketler yurt içinden 181.080 milyar usd,yurt dýþýndan 124.844,toplam 305.924 milyar usd kredi borcu almýþlar.Finansal kesim dýþýndaki þirketlerin ithalat dahil,döviz cinsinden tüm yükümlülük toplamý ise 372.629 milyar usd'ya yükseldi.
Merkez bankasýnýn verisi 2 ay geriden geldiði için ,aslýnda durum daha da vahim.BDDK'nýn 13.2.2026 tarihi itibariyle raporuna göre
yurt içinden verilen döviz kredileri 203.988 milyar usd'a kadar yükselmiþ durumda
Döviz uzunca bir süredir baskýlanýrken,TL deðerlenirken,fay hattýnda enerji birikirken siyasi ya da baþka tetikleyici bir nedenle döviz kurunda ani bir patlama olursa çoksayýda þirket ayakta kalamama riski ile karþý karþýya gelecek.Ülke ekonomisi için de sistematik risk yaratacak
Benzeri bir durum 2018 yýlýnda yaþanmýþ,doðuþ holding'ten yýldýz holding'e çok sayýda büyük ölçekli þirket döviz cinsinden yükümlülüklerini yerine getiremez hale gelmiþ,borçlar bankalarca yeniden yapýlandýrýlýp, uzun vadeli olarak TL kredilere çevrilerek,yüksek enflasyon ortamýnda para politikasý deðiþikliði ile, derin negatif reel faizlerle, bu borç yüksek enflasyon ortamýnda eritilmiþ,faturayý -bankada TL mevduat tutan halkýn birikimleri negatif reel faizlerle eritilerek-,halk ödeyerek bu þirketler kurtarýlmýþtý.
https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-45321072
Reel sektörün döviz açýk pozisyonu tarihi rekor olarak en yüksek 2017 yýl sonunda 199.613 milyar dolarý görmüþ,arkasýndan 2018 yýlýnda TL daha fazla basýnca dayanamayarak devalüasyon olmuþtu.Þu anda 188.551 milyar dolar dövizde açýk pozisyonla o seviyeye çok yaklaþmýþ tekrar kýrmýzý bölgeye girmiþ durumdayýz.Reel sektörün döviz yükümlülükleri ise 2017 yýlý sonundaki 325.939 milyar dolarý aþarak 372.629 milyar dolara yükselmiþ durumda.
Þirketlerin 2018 yýlý baþý itibariyle döviz açýk pozisyonlarý 199.613 milyar usd'a kadar yükselmiþti.Ancak daha sonra
dövizin yükseliþ trendine girmesi nedeniyle birçok þirket döviz cinsinden borcunu ödeyemedi ve bankalar borçlarýný yeniden yapýlandýrdý.Negatif reel faiz dönemine geçilmesiyle ise þirketlerin döviz cinsinden kredi borçlarý enflasyonun çok altýnda faiz oranlarýyla TL kredilere dönüþtürüldü ve yüksek enflasyon ortamýnda TL krediler hýzla eritildi.
2024 yýlý baþýna gelindiðinde þirketlerin döviz açýk pozisyonu 69.739 milyar usd'a kadar inmiþti.Bu nasýl oldu;Bankalarda çocuklarýnýn eðitimi,saðlýk harcamalarý,evlilik,zor günlerde ihtiyaç gibi amaçlarla tasarruflarýný bankada tutanlarýn birikimlerinin negatif reel faizlerle yüksek enflasyonda eritilerek þirketlere "servet transferi" yapýlarak þirketlerin halk tarafýndan kurtarýlmasý yoluyla oldu.
Þimdi bu hikayenin yeniden tekrarýný gözlüyoruz.Þirketler döviz kuru baskýlandýðýndan ve döviz faizi de çok düþük olduðundan borçlanmalarýný yeniden döviz cinsinden yapmaya baþladýlar ve 2024 yýlý baþýnda 69.739 milyar usd'a kadar inen þirketlerin döviz açýk pozisyomnlarý hýzla artarak yeniden 188.551 milyar usd'a kadar yükselmiþ durumda.
Umarýz bu sefer hikayenin sonu farklý olur,þirketlerin aldýklarý risklerin bedelini yine halka ödetmezler.
Yer Ýmleri