
Originally Posted by
Hitit
T.C.
YARGITAY
HUKUK GENEL KURULU
E. 1980/11-1720
K. 1983/631
T. 8.6.1983
â�¢ ÝMTÝYAZLI HÝSSE SENEDÝ SAHÝPLERÝNÝN HAKLARINI ÝHLAL EDEN GENEL KURUL KARARLARI ( Uygulanabilmesi Þartlarý )
â�¢ GENEL KURUL KARARININ UYGULANABÝLME KOÞULLARI ( Ýmtiyazlý Hisse Senedi Sahiplerinin Haklarýný Ýhlal Eden )
â�¢ PAY SAHÝPLERÝNÝN ONAMASI ÞARTI ( Ýmtiyazlý Hisse Senedi Sahiplerinin Haklarýný Ýhlal Eden Genel Kurul Kararlarýnýn Uygulanabilme Koþulu )
6762/m.389
ÖZET : Ýmtiyazlý hisse senedi sahiplerinin haklarýný ihlal eden genel kurul kararlarý, bu pay sahiplerinin özel bir toplantý ile verecekleri diðer bir kararla onanmadýkça uygulanamaz.
DAVA : Taraflar arasýndaki "karar iptali" davasýndan dolayý yapýlan yargýlama sonunda Eskiþehir Ýkinci Asliye Hukuk Mahkemesi`nce davanýn kabulüne dair verilen 14.12.1978 gün ve 255-689 sayýlý kararýn incelenmesi davalý vekili tarafýndan istenilmesi üzerine, Yargýtay Onbirinci Hukuk Dairesi`nin 19.4.1979 gün ve 1504-2134 sayýlý ilamýyla; ( ...Davacý vekili, müvekkilinin davalý þirketin kurucularýndan ve 200.000 liralýk 1. tertip ( A ) grubu nama yazýlý hisse senedi sahibi bulunduðunu, yönetim kurulunun çaðrýsý üzerine, ana sözleþmedeki bazý deðiþiklikler ile tahvil çýkarýlmasý konularýnda olaðanüstü genel kurulun 4.1.1978 gününde toplandýðýný, toplantýda alýnan ana sözleþmenin bazý maddelerinin deðiþtirilmesine iliþkin kararlarýn yasa, ana sözleþme ve iyi niyet kurallarýna aykýrý olduðunu, müvekkilinin kazanýlmýþ haklarýný kabyettiðini, karar gereðince kurucu hisse senetlerinin geriye istendiðini, tahvil çýkarma yetkisinin de yönetim kuruluna býrakýlamayacaðýný belirterek söz konusu toplantýda alýnan kararlarýn iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiþtir.
Davalý vekili savunmasýnda, davacýnýn gene kurul toplantýsýna katýlmadýðýný, kararlara karþý muhalefetini zapta geçirtmediðini, bu nedenle dava hakký bulunmadýðýný, yönetim kuruluna tahvil çýkartmak için araþtýrma yetkisi verildiðini, ayrýca alýnan diðer kararlarýn da yasa ve ana sözleþmeye uygun olduðunu, ortaklar arasýnda eþitlik saðlandýðýný, teminat yatýrýlmasý gerektiðini ileri sürerek davanýn reddini istemiþtir.
Mahkemece, iddia, savunam ve belgelere göre, davacýnýn davalý þirketin kurucu üyesi bulunduðu, ana sözleþme gereðince 200.000 liralýk 1. tertip ( A ) grubu namýna yazýlý hisse senedi maliki olduðu, toplantýya katýlmamasýnýn dava açmasýný engellemeyeceði, ana sözleþmenin 28. maddesindeki kuruculara tanýnan % 10 kar payý daðýtýmýna ve 22. maddedeki her hisse için 3 oy hakkýna iliþkin kazanýlmýþ haklarýn deðiþtirilmesinin TTK.nun 385. maddesi ve iyi niyet kurallarýna aykýrý olduðu gerekçesiyle genel kurulda alýnan ve bu maddeleri kapsýyan deðiþiklik kararlarýnýn iptaline karar verilmiþtir.
Hükmü davalý vekili temyiz etmiþtir.
1 - Davacýnýn, TTK.nun 385. maddesindeki kazanýlmýþ haklarýnýn ihlal edildiðinden söz ederek, genel kurul kararýnýn iptalini dava etmesinde TTK.nun 381. maddesi hükmü gereðince genel kurul toplantýsýna katýlarak karara muhalif kalmasý ve keyfiyeti tutanaða geçirtmesine gerek bulunmadýðýndan davalýnýn bu yöne iliþen ve aþaðýdaki bent dýþýnda kalan diðer temyiz itirazlarý yerinde görülmemiþtir.
2 - Davacý, imtiyazlý pay sahibi olarak genel kurulca alýnan kar payýnýn ve oy hakkýnýn azaltýlmasý yolundaki kararýn iptalini dava etmiþtir. TTK.nun 385/1. maddesi hükmü gereðince münferit pay sahiplerinin bu sýfatla haiz olduklarý müktesep haklardan rýzalarý olmaksýzýn hiçbir þekilde deðiþiklik yapýlamaz. Müktesep haklarýn nelerden ibaret olduðu da ayný maddenin ikinci fýkrasýnda gösterilmiþtir. Dava konusu haklar da bu müktesep haklardan maduttur. Ancak, TTK.nun 389. maddesinde genel kurulca alýnan ana sözleþmenin deðiþtirilmesine dair kararlarýn imtiyazlý pay senedi sahiplerinin haklarýný ihlal edecek mahiyette olmasý halinde bu kararlarýn adý geçen pay sahiplerinin yapacaklarý özel bir toplantýda verecekleri diðer bir kararla tasdik olunmadýkça infaz edilemeyeceði hüküm altýna alýnmýþtýr.
Davada, herne kadar imtiyazlý pay senedi sahiplerinin TTK.nun 389. maddesindeki özel toplantýyý yaptýklarý anlaþýlmakta ise de, þirket ana sözleþmesinde kurucularýn 10 kiþi olduðu halde, özel toplantýya katýlanlarýn 5 kiþi olduðu toplantý tutanaðýndan anlaþýldýðý cihetle bu kararýn geçerli olmasý için TTK.nun 389. maddesi göndermesiyle, toplantýdaki müzakere yeter sayýsý ve karar verme tarzý 388. maddenin 3-4 ve 5. fýkralarý hükümlerine tabi bulunduðundan bu hususun mahkemece araþtýrýlmasý ve eðer müzakere ve karar yeter sayýsý olmadan alýnmýþ bir karar varsa bunun geçerli olamýyacaðý gözönünde bulundurularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken böyle bir araþtýrma yapýlmaksýzýn yazýlý olduðu þekilde davanýn kabulü isabetsizdir... ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapýlan yargýlama sonunda; Mahkemece önceki kararda direnilmiþtir.
Temyiz eden: Davalý vekili.
Hukuk Genel Kurulu`nca incelenerek direnme kararýnýn süresinde temyiz edildiði anlaþýldýktan ve dosyadaki kaðýtlar okunduktan sonra gereði görüþüldü:
KARAR : Davada uyuþmazlýk, ana sözleþmenin 22. maddesinin kurucu pay sahiplerine ( A ) grubu hissedarlarýna üç oy hakký tanýyan hükmünün, her türlü hissenin sahiplerine bir oy hakký vereceði þeklinde ve 29. maddesinin kar tevzi edilmeden kuruculara % 10 kar verileceði hükmünün kaldýrýlmasý þeklindeki deðiþikliklere iliþkin ve bunlarla sýnýrlý olarak devam etmektedir. Mahkeme oyda ve paydaki bu ayrýcalýðýn kurucu hisse senedi sahipleri için birer müktesep hak olduðu görüþünü benimsiyerek sonuca varmýþ, özel daire bozma kararýnda ise bunlarýn imtiyaz olduðu ve TTK.nun 389. maddesindeki koþullar içinde bu konulara iliþkin ana sözleþme hükümlerinin deðiþtirilebileceði kabul edilmiþtir. Herne kadar özel daire kararýnda maddi bir yanlýþlýk olarak "müktesep hak" tabiri de kullanýlmýþ ise de; maddi yanlýþlýklarýn usuli kazanýlmýþ hak doðuramayacaðý yerleþmiþ Yargýtay Ýçtihatlarý gereði olduðu gibi, daire bozma kararýnýn iki numaralý bendinin birinci paragrafýnýn baþ ve sonuç kýsmýnda ve ikinci paragrafýnda dava konusu paylarýn imtiyazlý paylar olduðu açýkca belirtilmiþ ve TTK.nun 389. maddedeki koþullarýn varlýðý halinde ancak deðiþikliðe iliþkin genel kurul kararlarýnýn infazýnýn mümkün olacaðý açýklanmýþ ve anýlan maddede koþullarýnýn varlýðýnýn araþtýrýlmasý gerektiði nedeniyle hüküm bozulmuþ olmakla, dairenin, davacýlarýn paylarýný imtiyazlý paylar olarak kabul ettiði belirgin bir biçimde ortaya çýkmýþ bulunmaktadýr.
Gerçekten, sahiplerine gerek ( oy ) da gerekse ( kar ) da bazý üstünlükler tanýyan hisse senetlerinin, karda imtiyazlý hisse senetleri veya oyda imtiyazlý hisse senetlerini oluþturduklarý gerek öðretide, gerekse uygulamada bilinmekte ve kabul edilmektedir ( Poray Tekinalp - Çamoðlu, Ortaklýklar ve Koopertaif Hukuku - 1982, Sayfa 413 vd., 415 vd. ), ( Oðuz Ýmergün - Anonim Ortaklýklar - 1974, sayfa 266 vd. ), ( Türk Hukuk Lügatý - 1944 - sayfa 129 ). TTK.nun 401. maddesi de bu hususu açýk bir þekilde belirterek ( kar payýnda veya, vesair hususlarda ) demek suretiyle de, oy kullanmada bazý hisse senetlerine tanýnan üstünlüklerin birer imtiyaz olduðunu göstermiþ bulunmaktadýr.
Bu durumda davacýnýn sahip olduðu hisse senetlerinin hem ( oy ) da, hem ( kar ) da sahiplerine imtiyaz tanýyan hisse senetleri olduðu anlaþýlmaktadýr. Bu hisse senetlerinin sahiplerine verdiði imtiyazlarýn deðiþtirilmesine iliþkin genel kurul kararlarý ise, hisse senedi sahiplerinin haklarýný ihlal ediyorsa TTK.nun 389. maddesinde gösterildiði biçimde, bu pay sahiplerinin yapacaklarý özel bir toplantýda verecekleri diðer bir kararla tasdik edilmedikçe infaz edilemezler. Mahkeme ise, davacýnýn müktesep hakkýnýn ihlal edildiðini benimsediði cihetle, bu nokta üzerinde durmamýþ ve özel dairenin bozma kararýnýn iki numaralý bendinin ikinci paragrafýnda gösterilen incelemeyi yapmamýþtýr. Oysa yukarýda belirtildiði üzere, dava konusu hisse senetleri imtiyazlý hisse senetleri olduðu cihetle bu incelemenin yapýlmasý ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirdi.
O halde bu nedenlerle Genel Kurulca da benimsenen özel daire bozma kararýna uyulmak gerekirken, önceki karada direnilmesi usul ve yasaya aykýrýdýr. Bu nedenle direnme kararý bozulmalýdýr.
SONUÇ : Davalý vekilinin temyiz itirazlarýnýn kabulü ile, direnme kararýnýn özel daire bozma kararýnda ve yukarýda gösterilen sebeplerden dolayý HUMK.nun 429. maddesi gereðince BOZULMASINA, 8.6.1983 gününde yapýlan ikinci görüþmede oybirliði ile karar verildi.
Yer Ýmleri