Originally Posted by
se7en
YAÞAR ERDÝNÇ alýntý...
Bana sürekli olarak ellerindeki kaðýtlarýn ne olacaðýný soran mailler geliyor. Ben de cevap vermiyorum. Çünkü bunu soran kiþinin beklentisini bilmiyorum. Vadesini bilmiyorum... Yatýrým kiþiliðini bilmiyorum... yani daha birçok bilmediðim parametre var. Ama þunu biliyorum, eðer cevap verirsem daha sonra bana mutlaka hesabýný soracaktýr. Çünkü piyasalar O'nun bana hesap sormasý için gerekli ortamý hazýrlayacaktýr. Adamýn bana hesap sormamasý için benim söyleyeceðim al ve sat seviyelerinin kesinlikle dip veya zirve olmasý lazým. Bu da mümkün deðil.
Adam 5 TL'den kaðýdý almýþ, kaðýt 6 TL olmuþ ve hocam satayým mý diyor (aslýnda kafasýnda satmak var ama bunu bana söylettirip, sorumluluðu üzerime yýkmak istiyor, beyin daha sonra "oðlum suç sende deðil, sana sattýrandaydý aslýnda senin bir hatan yok" diyerek, onu yanlýþ yapmaya teþvik edecektir.)
Ben de "Bak kaðýt bir ayda yüzde 20 kazandýrmýþ, bu iki yýllýk faiz getirisidir bence sat" dediðimde kendi yatýrým felseme uygun ama bu adamýn yatýrým felsefesine uygun olup olmadýðýný bilmediðim bir cevap vermiþ oluyorum. Sonra bir mail alýyorum ve "hocam sat dedin, sattýk bak kaðýt 6.50 olmuþ" diyor. Tabi ki o an bu arkadaþýn yatýrým felsefesini öðrenmiþ oluyorum. Arkadaþ 6 TL'de sattýðý an, oranýn zirve olmasýný istiyor. Kendi elinde deðil, çünkü beyin öyle programlanmýþ. Al dediðinizde de DÝP'ten almak istiyor.
Bana lütfen hisse sormayýn... Çünkü borsada zaman beni de sizi de sürekli olarak haklý ve haksýz çýkaracaktýr. Ben size bugün önemli yatýrýmcýlýk tüyolarý vereyim.
Beyin ne zaman belirsizlik görse hemen bunu çok net bir resme çevirmek ister, eðer belirsizliðe karþý, sorduðu sorulara cevap bulamazsa, kandaki stres hormonlarý yükselir ve bu stres belirli bir noktaya ulaþýrsa, insan þuurlu hareket edemez olur. Yatýrýmcýlar bu tür bir durumu her gün yaþýyorlar. Çünkü her yeni sabah, "bugün ne olacak?" "hangi kaðýt artacak?" "Elimdeki kaðýt düþer mi, yükselecek mi?" sorularýnýn sorulduðu zamanlardýr. Bu sorularýn hepsi stres hormonlarýný harekete geçiren sorulardýr. Fiyat hareketleri aþýrý þekilde oynak olmaya baþladýðý anda, bu sorularýn yarattýðý stres daha güçlü olur. Stresli zamanlarda iþlem yapmak akýllýca deðildir. Bu yüzden uygulanmasý gereken yöntem, bir avcýnýn yöntemidir. Eðer her sabah piyasalar açýldýðýnda bu sorularý soruyorsanýz, her uçan kuþa ateþ eden bir avcý gibisinizdir. Halbuki avcýlar, uzun süre sabýrla bekleyen, arayan ve her uçan kuþa ateþ etmeyenlerdir.
Bahsettiðim bu sorularý sormamak için yapýlmasý gereken þey ise, önceden hazýrlýk yapmaktýr. Eðer her gün iþlem yapýyorsanýz ama 10 günde yüzde 100 getiri saðlayacak bir kaðýt arýyorsanýz, bu mümkün deðildir. Çünkü her gün iþlem yapan biri teorik olarak en fazla yüzde 20 getiriyi yakalayabilir, bu da þans eseri olur. Diðer birçok iþlem ise zaten kazandýðýnýz o paranýn tümünü götürür. Yüzde 100 getiri hedefleyip, her gün iþlem yapmak, Amerika'ya bir sandal ile 2 günde ulaþma isteðiyle bir yolculuða çýkmaya benzer. Ani bir dalga ile denizi boylarsýnýz. Dalga çýkmadýðýný varsayalým, bir sandal ile Amerika'ya 2 günde deðil belki de 20 ayda gidebilirsiniz. Yani hedef ile hedefe ulaþma zamaný ve hýzý kullandýðýnýz araca baðlýdýr. Yani her yatýrýmcý, hangi vadede, yüzde kaç getiriyi hangi yöntemi uygulayarak elde edeceðine karar verip, bu ilkelerden ödün vermemelidir.
O zaman, hedefiniz Amerika'ya gitmek ise birçok dalgaya dayanabilecek ve okyanusu aþabilecek güçte bir deniz aracýna binmeniz gerekir. Bu deniz aracýnýn (güçlü hissenin) en önemli iki özelliði ise, 1) Her yýl kâr etmesi, 2) her yýl elde ettiði kârýn en az yüzde 40-50'sini de yatýrýmcýsýyla paylaþmasýdýr. Ýþte bu hisseler büyük dev dalgalarda yalpalayacaklardýr ama batmayacaklardýr. Þu an "hocam titanik'i unuttun galiba" dediðinizi duyar gibiyim. Ama, 100 yýlda bir kaç istisna olabilir. Enson borsalarýn titaniðidir. Demirbank ÝMKB'nin titaniði olmuþtur. Gemi su almaya baþladýðýnda bu gizlenmiþtir ve gemi batarken, bunu gizleyenleri de batýrmýþtýr. Yani saðlam hisseyi seçeceksiniz ama su alýp almadýðýný da sürekli kontrol edeceksiniz. Gerçek yatýrýmcýlýk budur. Yani uzun vadede en çok katma deðer üretecek ve bunu da sizinle paylaþacak þirketi seçmelisiniz. Bu tür hisselere bir anda yüksek miktarda bir para yatýrmanýza gerek yoktur. Her ay belirli bir miktarda (lot) alma kararý verdiðinizi düþünün. Hissenin fiyatý da 8 TL olsun. Varsayalým ki þirket bu yýl sonu hisse baþýna 1 TL kar daðýtacak olsun. Þu an 100 tane hisseye 800 TL ödeyeceksiniz ve yýl sonunda 100 TL kar payý alacaksýnýz. Ýþte eðer hissenin nominal yani piyasadaki deðeri deðil de, sizin için hisse sayýsý önemliyse, doðal olarak, almakta olduðunuz ve biriktirerek kârýna ortak olmak istediðiniz þirketin hisselerinin fiyatýnýn düþmesini istersiniz. Çünkü hisse fiyatý eðer borsadaki genel bir düþüþ nedeniyle (hisseden kaynaklanmayan bir sebeple) 8 TL'den 4 TL'ye düþerse siz, 100 hisse için 400 TL ödeyeceksiniz ama yýl sonunda hisse baþýna 1 TL kar payý aldýðýnýzda 400 TL'nize 100 TL (yüzde 25) getiri saðlamýþ olacaksýnýz.. Halbuki hisse 8 TL iken 800 TL ödeyip 100 TL kâr payý alýyordunuz ve yatýrdýðýnýz paranýn getirisi yüzde 12.5 oluyordu. Ýþte gerçek borsa yatýrýmcýlarý bunlardýr. Yani ortak olduklarý þirketin hisse fiyatlarý düþtükçe daha fazla alabileceðini düþünerek sevinenlerdir.
Þimdi þöyle bir þirket düþünün. Her yýl kâr ediyor (yukarýda hani bu tür þirketleri seçeceðimizi söylemiþtik,) ve her yýl bu kârýn yüzde 80'ini daðýtýyor olsun. Hisse baþýna 1 Tl kar payý alýyor olalým. Þu an hisse 4 TL ise 1/4=0.25 yani getiri yüzde 25'tir ve hisse yükselmelidir. yani 4 TL fiyat alým için çok uygundur. Hisse fiyatý 10 TL olursa getiri 1/10= yüzde 10'dur ve banka faizleriyle karþýlaþtýrýldýðýnda hala caziptir ve þirketin karlarý düþmeyecekse ve kar daðýtmaya devam edecekse, 10 TL hala uygun fiyattýr. Eðer hisse fiyatý 15 TL ise, getiri 1/15= Yüzde 6.66'dýr ve baka faizlerinin net getirisi de zaten yüzde 6.5 civarýndadýr. Hissede eðer kar artýþ beklentisi varsa hisse hala tutulabilir, ama karlarýnýn düþeceði beklentisi varsa 15 TL pahalýdýr. Varsayalým ki hissenin kârlarý sabit kalacaktýr. Bu arada hisse 18 TL olmuþsa (kârlar beklendiði þekilde sabit kalacaksa) getiri yüzde 5 seviyesine gerilemiþtir. Bu durumda eldeki bütün hisseleri satýp, banka faizine yatýrmak daha karlýdýr. Yani bu yatýrým felsefesine göre toplamýþ olduðunuz bütün hisseleri satabilirsiniz. Peki ne zaman alacaksýnýz. NE zaman getiriler yeniden faizden daha yukarý ve anlamlý bir seviyeye çýkarsa.... Ýþte o zaman hisseyi belki 13 TL veya belki 15 TL'den geri aldýðýnýzda sattýðýnýz hisse sayýsýndan çok daha fazla hisseniz olacaktýr. Ýþte asýl kazanç, hisselerin toplam deðeri deðil, hisselerin sayýdýr. Aynen bir kuyumcu gibi düþünmek gerekiyor. Kuyumcular ellerinde bulunan altýnýn toplam kaç Tl ettiðine bakmazlar, onlar kaç kilo altýnla baþlayýp þu an kaç kilo altýnlarý olduðuna bakarlar.
Þimdi diyeceksiniz ki, "hocam anladým ama ben günlük heyecaný da yaþamak istiyorum. Anlattýðýnýz þekilde, hisseleri her ay alayým ama herkes Warren Buffet tarzý yatýrýmcý olmak istemeyebilir, günlük heyecan yaþamak istiyorsak ne yapalým"
Ýþte bunun için mutlaka kendinize bir yöntem geliþtirmelisiniz. En kötü yöntem sabah seans açýldýðýnda "bugün hangi ata oynasam" mantýðýdýr. Bu durumda fiyat hareketleri sizleri alt etmeyi becerir, çünkü sürekli olarak o yanlýþ sorularý sorarsýnýz "ne olacak? nereye kadar gidecek? düþecek mi? Siz bu sorularý sorarken, fiyatlar sizinle kedinin fare ile oynadýðý gibi oynar. Eðer hisse aldýðýnýz fiyatýn altýna gelirse beyniniz "satma artýk... bir günde bu kadar zarar yazmak anlamlý mý? uzun vadede kazanýlýr" diyecektir. Eðer fiyatlar hýzla düþmeye baþlarsa beyniniz "yahu demin az bir zararla satabilirdin, niye satmadýn ki" diyecektir.... fiyatlar daha da aþaðý inerse, akýl devreden çýkar ve vücudu tehlikelere karþý korumakla görevli olan ve stres ile coþkuyu yöneten amigdala devreye girer ve "Oðlum manyak mýsýn, paranýn tamamýný kaybedeceksin artýk sat da kurtul" der ve en dipte satarsýnýz. Sizi kandýran borsa deðil beyninizdir. Ama neden? Çünkü pozisyon alýrken beyninize belirli ve net bir senaryo çizmediniz. Bu yüzden belirsizlik durumunda siz yukarýdaki sorularý sorarken beyin gitti gitti geldi...
Size þimdi "bugün hangi ata oynayayým" mantýðýndan çok daha geçerli bir baþka yöntem söyleyeyim. Gözünüzü kapatýp bir hisse seçin. Bu hissenin kapanýþ fiyatýna bakýn. Sabah seans açýldýðýnda bu hisseyi dünkü kapanýþ fiyatýndan alým hedefi koyun. Çok basit teknik analiz göstergeleri olan trend veya destek direnç çizgilerini kullanarak veya bunlarý hiç kullanmadan katlanacaðýnýz zarar miktarýný belirleyin. Sonra da bu hisse üç gün içinde (veya siz beþ gün içinde veya sadece o gün içinde diye hedef belirleyebilirsiniz) eðer þu fiyata gelirse satacaðým ve ondan sonra baþka balýk avlayacaðým deyiniz. Göreceksiniz ki, beyin zarara hazýr olduðu için zararlar büyümeden zarar noktasýnda satacaksýnýzdýr... Ya da kar hedefine geldiðinde asla "ne olacak? nereye gidecek? sorularýný sormadan kar realize edeceksiniz. 1 hafta bu yöntemi deneyin. Ama bu yöntemin en önemli özelliði rastgele bir hisse olmasýdýr. Eðer bildiðiniz bir hisse olursa hisse ile aranýzdaki duygusal baðlar nedeniyle bu yöntemi uygulayamazsýnýz.
Ben az önce matriks ekranýnda gözümü kapatarak rastgele bir hisse seçtim. GUBRF çýktý. Hisse 12.90'dan kapanmýþ. TEknik olarak 12.35 fiyatýný görürse zararýna satýþ yapýlmalý, 13.25 seviyesine gelirse kar realize edilmeli. Bakalým hangisi çýkacak? dolayýsýyla 1290 TL yatýrýrsam (yani 100 lot alýrsam) zarar durumunda elimde 1235 TL olacak ve 65 TL zarar edeceðim, kar olursa param 1325 TL olacak ve 35 TL kâr etmiþ olacaðým. Bakalým hangisi olacak? (NOT: bu yöntemi eðer sadece 1 veya 2 defa uygularsanýz, beyniniz küçük sayýlar yasasý denilen yasayý çalýþtýrýr ve bu durum beynin en büyük zaaflarýndan biridir. çok zararlýdýr.)
Bu yöntemi en az 20 defa denemeli ve ondan sonra genel bir kural oluþturmalýsýnýz. Ýllaki para ile denemek zorunda deðilsiniz. Bugünden itibaren bir deftere, RASGELE yöntemini uygulamak üzere simulasyon yapýnýz. Yani sanki o an bu kararý gerçek para ile yapýyormuþ gibi bir deftere kaydedip sonuçlarýný tutmaya baþlayýnýz. Daha sonra da bu sonuçlarý, ekstrenizde en son yaptýðýnýz en az 20 iþlemle karþýlaþtýrýnýz. Acaba hangisi daha iyi sonuç verdi. Eðer bana bu konuda önyargýsýz olarak ulaþtýðýnýz sonuçlarý gönderirseniz, ben de bu sonuçlarý yayýnlayacaðým. Ama ekstrenizde en son yaptýðýnýz en az 20 iþlem gerçek iþlem olmalýdýr ve bu anlattýðým RASGELE yöntemini en az 20 hissede denemelisiniz. Önce para yatýrmadan deneyin.
Bazý dönemlerde bu 20 iþlemin belki 17 tanesi zararla sonuçlanacaktýr. Bazý dönemlerde de 18 tanesi karla sonuçlanacaktýr. fakat þunu belirteyim ki eðer borsa artan bir trendde ise çoðu kârla sonuçlanýr, eðer düþüþ trendideyse çoðu zararla sonuçlanýr. FAKAAAAT.... geçmiþ tüm zamanlara bakýnýz.... borsa bu tüm zamanlarýn yüzde kaçýnda artan trendde, yüzde kaçýnda düþüþ trendindeydi? Evet doðru cevap yüzde 75'inde artan trend, yüzde 25'inde azalan trenddeydi... Demek ki uzun vadede bu RASGELE yöntemi en azýndan yüzde 70 baþarý þansýna sahiptir.... BEnim bugüne kadar yaptýðým istatistikler de bunu destekliyor...
Unutmayýnýz... belirsizliði ortadan kaldýracak þey, kar veya zarar durumunda ne yapacaðýnýzý önceden planlamanýzdýr... Yani A ve B senaryonuzun olmasýdýr. STOP-LOSS koymayý bilmeyenler her zaman kaybetmeye mahkumdurlar....
Kýdemli Üye
Gönderi Kurallarý
Yer Ýmleri