ayrýca bakýnýz:yanlýþlanabilirlik ilkesi
popper`ýn mantýkçý pozitivistlerin doðrulamacý anlam kuramýna bir karþý çýkýþ olarak ortaya koyduðu kuramdýr. buna göre, bilimsel önermeler, yanlýþlanabilirliðe açýk olmalýdýr. doðrular ise, henüz yanlýþlanamamýþ olanlardýr.
karl popper'a göre herhangi bir teorinin bilimsel olmasý için gerekli koþullardan biri. popper'a göre bir teoriyi deneysel olarak ispatlamak mümkün deðildir, çünkü tümevarým ilkesi ispat için geçersiz kalmaktadýr. ancak popper, eðer bir teorinin yanlýþ olduðu gösterilebilirse(yani belki sýnanabilirse), o zaman bu teoriyi "bilimsel" olarak nitelendirir.
neyin bilim olduðu, neyin ise bilimin sýnýrlarý dýþýnda kaldýðý sorunlarýyla çok uðraþan popper, kafayý yememiþtir; çýðýr açmýþtýr bilim felsefesinde.
geliþtirilen bir teori için yüzlerce destekleyici olay ya da örnek bulabilirsiniz. bunun bir sonu yoktur. "doðru", "bu da doðru", "bak gene doðru" der durur, sonsuz sayýda dogrulama yapmamýz gerekmesine raðmen, en sonunda bu teoriyi "mutlak doðru" kabul ederiz. bu hatalýdýr.
fakat teorinin yanlýþlandýðý bir örnek tesbit edildiðinde, bu teori terkedilir ya da düzeltilir. bu þekilde doðruya ulaþma þansýmýz artar. her yanlýþla birlikte yeni bir doðruya ulaþýlýr. çember daralýr, doðruluk yüzdesi artar.
bir teorinin bilimsel ve dolayýsýyla da rasyonel olmasý için;
1- sunulan tezin (hipotezin, teorinin) yanlýþlanmaya, yani denemeye tabi tutulabilir olmasýdýr. denenemeyen hiçbir tez geçerli deðildir.
2- bu denemeler her kiþi tarafýndan her ortam ve durumda yapýlabilir olmalýdýr. yani öznel verilerin geçerliliði sýfýrdýr.
3- bir tezin geçerliði doðrulamaya çalýþmakla anlaþýlmaz. kanýt arandýðý zaman her þeye bir kanýt bulunabilir.
4- tez doðrulanmaya çalýþýlmadýðý için yanlýþlanmaya çalýþýlmalýdýr. ortaya atýlan iddia çürütülene dek yanlýþlanma devam edilir.
5- eldeki verilerle ve bilgilerimizle yanlýþlayamadýðýmýz yerde bu tezi (teoriyi demek daha doðru olacaktýr burada) doðru kabul ederiz.
6- hiçbir teori sonsuza kadar doðru olacaktýr diyemeyiz zira eldeki veriler her an deðiþebilir (kuhn'ýn paradigma kaymasýna sebep olan olaylar gibi).
7- yasa diye bir þeyden bahsetmek doðru olmayacaktýr. güneþin yarýn sabah doðacaðýný, matematiksel olarak ispat edebiliriz. bunu bir doðru olarak alýrýz. ta ki güneþ bir gün doðmayana dek. güneþ doðmadýðýnda eldeki teoriyi deðiþtirme vakti gelmiþ demektir.
Senin almaya cesaret edemediðin riskleri alanlar, senin yaþamak istediðin hayatý yaþarlar..
Sokrates twit @erhanacikgoz1
Yer Ýmleri