"insan eli ile tedbirsiz denemeler yapaken oluþan yanlýþlar sonucu oluþan doðal evrim.." böyle bir þey yok
þimdi sizin deney ortamýný nasýl hayal ettiðinizi tam bilemiyorum ama þöyle anlatayým:
2 tür deneysel yaklaþým yapabilirsiniz
1. x canlýsýnýn içine görevini bildiðiniz belirli bir "sekansý" özel olarak koyarsýnýz. mesela insülin sentezlemesini saðlamak gibi, ona biri iþlev kazandýrýr ya da var olan iþlevini geliþtirirsiniz.
bu yöntem "hedefe yönelik" ama fazlasýyla bilgi gerektiriyor. ve baþarýlý olursa, tek bir amaçlanan iþlevi saðlar. bu daha ziyade daha üst kademe canlýlarda kullanýlýyor.
2. yöntem ise (ki ilaç geliþtirirken de yapýlan bu daha çok) geliþtirdiðimiz random denebilecek paneller var. bunlar muhtelif kimisi neredeyse tamamen rastgele denecek kadar deneme-yanýlmalý kimisi biraz daha genel anafikirler üzerinden gidiyor (yani mesela, þu sekansý/proteini/iþlevi özel olarak "insert" edeyim demez ama mesela virüsün çeperindeki proteinlerle oynayayým der, antibiyotiðin baðlanma bölgesiyle oynayayým der vs. bunlarda ayný anda yüzlerce binlerce yeri kurcalayabilirsiniz. panelde binlerce spot ile çalýþýp hepsine misal 100 üzerinden puan verir, 90 üstü olanlarý alýr daha üst testlere geçersiniz gibi düþünebilirsiniz.
yani biyolojik silah da geliþtirmek isteseniz ilaç da geliþtirmek isteseniz yahut hangi virüsün genomundaki hangi bölge onu çok bulaþýcý /çok öldürücü/çok dayanýklý vs yapýyor anlamak da isteseniz bu random panel yöntemiyle çalýþýyorsunuz

envai çeþit deneme ayný böyle yapýlýyor (evet wuhanda virüslerde bu denemelerin yapýlacaðý klasta laboratuvar var maalesef, zaten komplo teorilerinin kaynaðý bu...tüm türkiyede böyle bir lab yok). ancak ürettikleri laboratuvardan "kaçak" oldu ise o tedbirsizlik olmuþ olur (onu kast ettiniz belki de bilemiyorum) kýsaca biz þu anda þunu bilemiyoruz: (eðer gerçekten insan müdahelesi varsa tabi) amaç neydi? kim yaptý?
insan müdahalesi olmasa da, hele ki corona tek sarmallý RNA virüsü olduðu için zaten kendisi en hýzlý þekilde evrimleþen bir form (sürekli mutasyona uðruyor). mutasyonun boyutu nedir ? bunu ancak genomlara bakarak bileceðiz (yani, makaledeki yöntemi kullanacaðýz, bu yöntemde sorun yok) ama neyle neyi karþýlaþtýrýp (en önemlisi: referans genom) bulduðumuz sonucu nasýl yorumladýðýmýz (anlamlýlýk) önemli. bu adamlar "bu bulduðumuz ek bölgeler orijinal coronada yok bunlarý dýþarýdan eklemiþler hem de HIV'den alýp eklemiþler" diyebilmek için orijinal corona olarak neyi referans aldýklarýný netleþtirmeli. o yarasa genomlarý var mý yok mu? (yarasa olasý bir enfeksiyon kaynaðý olduðu için) diðer yandan dediðim gibi HIV demek için zorlama, baktýklarý yerler çok kýsa vs.
Bir diðer noktamýz bizim hala "patient 0" muz ortada yok- var mý? ben bilmiyorum en azýndan. hatta ben insana hangi hayvandan geçmiþ onu da bilmiyorum, hangi noktada insandan insana bulaþýr olmuþ bilmiyorum... ben de internette okuyorum iþte doktor açýklama yapmýþ "virüs mutasyona uðradý demiþ" ..? e bu virüs sürekli mutasyona uðruyor zaten bu hep olan þey. ne demek istediler orada? yapýlmasý gereken (ki büyük ihtimalle yapýlýyor bu zaten de ben kendim baþka bir rahatsýzlýktan çalýþamýyorum þu sýra, fazla bakamýyorum, taramadým kaynaklarý veya henüz koymamýþlardýr nete) elimizdeki genomlarý kronolojik dizmek (kimden kime bulaþ olmuþsa o sýrayla) olaðandýþý bir mutasyon olmuþ mu olmamýþ mý ona bakmak. atýyorum 50 tane mutasyon olmasý olaðanken 1500 tane bulursak bir aþamada, bu arada ne olmuþ ona bakmak mesela. ancak böyle böyle iþin içinde baþka müdahale var mý yok mu anlama þansýmýz olur. yoksa doðal yolla %x insan eliyle %y ihtimal türünde sonuç veren bir test yöntemimiz yok.
ha bu arada o dediðiniz þey yani solunum gibi kolay yollarla bulaþýp HIV kadar öldürücü virüs yapmak da, teoride yapýlabilir bir þey (umarým manyaðýn biri yapmaz). ama hem hýzla bulaþýp hem hýzla öldürmek evrimsel açýdan virüse avantaj getirmiyor. evrimsel açýdan virüs öldürücü olmayý zaten amaç edinmez onun amacý sadece kendini çoðaltmak, bu sýrada bizim ölüyor olmamýz bizim þanssýzlýðýmýzken aþýrý öldürmesi virüsün de þanssýzlýðý olur onun da varlýðý tehlikeye girer. diyelim konaðý öldüren bir virüs ise bu virüslerde ya daha az öldürücü (virulent) olup daðýlabildiði kadar daðýlan (transmission) ya da uzun sürede öldüren bu sýrada çoðalma þansý olmasý için sessiz pencere dönemleri býrakan alttürler (cinsel yolla bulaþanlarýn geneli) evrimleþmiþtir. evrim öyle iþliyor yani.
Yer Ýmleri